Opinie

Met de moed der wanhoop actie voeren

Clarice Gargard

Deze week was het blauwe maandag. Volgens bedenker Cliff Arnall, een Britse psycholoog, is dat de meest deprimerende dag van het jaar, omdat voornemens mislukken, we blut zijn en donkere dagen somber stemmen. Maar een echte depressie komt niet enkel een keer per jaar voor. Die is er altijd. Het is permanent in duisternis resideren. Vooral wanneer je suïcidaal bent. Als je een poging tot zelfdoding doet, betekent dat niet per se dat je dood wil, maar vaak dat je het leven niet langer verdraagt.

Dat maakt het gebrek aan aandacht voor dergelijke mentale ziekten en de lange wachtlijsten binnen de geestelijke gezondheidszorg des te schrijnender. Degenen die adequate hulp willen bij het in leven blijven, vinden die moeilijker. De Tweede Kamer hield eind 2018 een debat over het verkorten van de wachtlijsten. Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, CU) liet weten daar geen deadline aan te willen verbinden. Maar het verkorten van de wachtlijsten is uiterst noodzakelijk als je levens wil verlengen.

Levens zoals die van journalist Charlotte Bouwman. Zij wacht al meer dan twee jaar op de juiste zorg en heeft eenentwintig zelfmoordpogingen gedaan. Bouwman besloot het wachten maar bij het ministerie van Volksgezondheid voort te zetten.

Daar blijft ze – met hond Bobbie – totdat er bepaalde toezeggingen worden gedaan door Blokhuis. Ze eist een helpdesk, landelijke centra voor complexe zorg en ontheffing van wachttijden voor crisisdienst en -bedden. In samenwerking met actiegroep Lijm de zorg verzamelt de journalist handtekeningen voor de verbetering van de jeugdzorg en geestelijke gezondheidszorg. Haar daad getuigt van grootse moed, maar ook van wanhoop. Je hebt tenslotte niets meer te verliezen als het om het redden van je eigen leven gaat.

Volgens het Trimbos-instituut lopen jonge vrouwen tussen de 25 en 34 het meeste risico op een depressie. Niet zo vreemd, als je kijkt naar de grote problemen van deze tijd en het feit dat millennials de eerste generatie vormen die het financieel slechter heeft dan die daarvoor. Wij – ik behoor tot die generatie – worden dikwijls neergezet als flierefluiters, omdat we ons nergens aan zouden binden, maar er is vaak ook niet de mogelijkheid om dat te doen.

Door bezuinigingen in de zorg en gebrek aan specialistische hulp – voor complexe problematiek en met sensitiviteit voor de achtergrond en identiteit van een patiënt – raak je nog verder van huis. Zo kwam een vriendin van mij eens bij een psycholoog terecht die – terwijl zij haar hart uitstortte – vooral verbazing uitsprak over haar Caribische vader die geen buitenechtelijke kinderen had. En zei er een tegen een bekende met een depressie dat als je last hebt van het leven dat soms ook met je eigen instelling te maken heeft.

Lees ook de column van Marcel van Roosmalen: Wachtlijst

De zorg in Nederland wordt steeds duurder (alleen in de Verenigde Staten kost het meer), terwijl de kwaliteit niet gewaarborgd wordt. Door marktwerking draait het vooral om het prijskaartje voor veel zorgverzekeraars. Maar ook anderen ontdekken dat er geld aan de zorg valt te verdienen. Zie het mislukte Depressiegala van populaire psychologen Esther van Fenema en Bram Bakker. Een benefiet om meer aandacht voor depressie te vragen en geld op te halen. Tienduizenden euro’s aan subsidie verdwenen vooral in de zakken van managers.

Soms stelt men dat mijn generatie te gevoelig is geworden. Maar ik denk dat het juist van uitzonderlijke kracht getuigt als je alles, inclusief jezelf, beter wil maken. Als je daarvoor in actie komt. En daar alleen een beetje hulp bij vraagt.

Clarice Gargard werkt voor De Correspondent en is auteur van Drakendochter (Arbeiderspers, 2019).

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn ‘113 Zelfmoordpreventie’. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.