Opinie

De economie van ‘Trump-forever’

Maarten Schinkel

Het volgende komt uit het officiële transcript van de ondertekeningsceremonie van de Amerikaans-Chinese handelsdeal. Aan het woord, vorige week woensdag, is president Trump. Hij spreekt een van de aanwezige zakenlieden, een bankier, aan. „Mary Erdoes, JPMorgan Chase. Net resultaten bekendgemaakt, en die waren ongelofelijk. Waar – waar ben je? Ze waren erg substantieel. Wil je dan tenminste zeggen: ‘Dank u, president’, huh? Ik zorg dat een boel bankiers er goed op staan.”

Inderdaad: onderzoek van Bloomberg wijst uit dat in 2019 banken samen 18 miljard dollar overhielden aan Trumps belastingverlaging die in 2018 in ging. Maar dat de president daar persoonlijk en publiekelijk voor bedankt wenst te worden?

Naar de verhouding tussen sterke mannen en de economie is al best veel onderzoek gedaan. De Groningse economen Janka Stoker en Harry Garretsen haalden vorig jaar een onderzoek aan naar het tijdperk tussen 1858 en 2010 waaruit bleek dat een positieve invloed van autocraten op de economische groei niet boven het toeval uitkwam, terwijl autocraten en een negatieve economische groei wél een significante samenhang vertoonden.

Maar goed: Trump is geen autocraat. Een tweede termijn, waar in november rekening mee moet worden gehouden, is gangbaar voor Amerikaanse presidenten. Een derde mag niet van de grondwet. Die werd in 1947 aangevuld met amendement 22, om meer dan twee termijnen onmogelijk te maken – nadat Franklin Roosevelt (overleden in 1945) vier maal was gekozen.

Een derde termijn als president mag niet van de grondwet. Maar er mocht wel meer niet.

Toch begint die derde termijn al rond te zoemen. De nu lopende impeachment-procedure zou de president beroven van regeertijd, die later ingehaald zou moeten kunnen worden met een derde termijn. De Chinese president Xi Jinping heeft een onbeperkte termijn sinds het Volkscongres van 2018, de Russische president Poetin presenteerde vorige week een grondwetswijziging waarvan hetzelfde doel wordt vermoed. In de VS is een derde termijn volstrekt ondenkbaar. Maar zoals dat gaat: als er maar genoeg over wordt gepraat, gegniffeld en gegrapt, dan sneuvelt eerst het ‘volstrekt’ en verdwijnt daarna het ‘ondenkbaar’. En er is óók nog een dynastiek scenario denkbaar. Er zijn wel meer politieke families geweest. De Kennedy’s, de Bushes, de Clintons. De Trumps?

Los van alle maatschappelijke, culturele en klimatologische consequenties: is een Trump-economie levensvatbaar op de lange termijn? Belastingverlagingen, ook al zijn die grotendeels voor de bovenlaag, hebben een kortetermijneffect op de economie. Ook al is dat soms klein: het multiplier-effect van de belastingverlaging ‘voor de rijken’ van George W. Bush van alweer bijna twintig jaar geleden, is later geschat op een zeer magere 0,29 dollar. Voor elke dollar die de staat er aan uitgaf, groeide het nationaal inkomen met nog geen dertig cent.

De VS hebben nu, mede door Trumps lastenverlichting, een begrotingstekort van maar liefst 5,6 procent. Het IMF projecteert zo’n tekort tot, in ieder geval, 2024. De Amerikaanse staatsschuld loopt al fors op, tot naar verwachting 110 procent van het bbp volgend jaar. En toch zinspeelt minister van Financiën Mnuchin op een nieuwe lastenverlichting, voor de middenklasse, nog dit verkiezingsjaar. Dan kan de kiezer de president persoonlijk komen bedanken in het stemhokje.

Trump krijgt dan te maken met de gevolgen van zijn eigen beleid. De vraag is of dat hem later door zijn achterban zal worden aangerekend. Spoiler alert: waarschijnlijk niet. Een begrotingstekort is vaker verkocht als voorbeeld van een overheid die te veel uitgeeft, dan één die te weinig int. Bezuinigen dus, om het beest van de staat verder uit te hongeren.

Maarten Schinkel schrijft over economie en financiële markten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.