Bijna overspannen van de actualiteiten, dus op nieuwsdieet

Nieuwsdieet Te veel het nieuws volgen is niet goed voor je, stelt de Zwitserse zelfhulpschrijver Rolf Dobelli in zijn boek Het Nieuwsdieet. Vier mensen over waarom zij de dagelijkse actualiteiten mijden.

Foto NRC

Foto NRC

Op de smartphone, op monitors in het openbaar vervoer, op televisie, op de radio: voor de moderne mens is er bijna geen ontsnappen aan de eindeloze stroom nieuwsberichten. Trump dit, natuurramp zus, ongeluk zo. Die alomtegenwoordigheid van snel, en vaak oppervlakkig, nieuws is volgens de populaire Zwitserse zelfhulpschrijver Rolf Dobelli niet goed voor je.

„Wat suiker voor het lijf is, is nieuws voor het brein”, stelt hij in zijn nieuwe boek Het Nieuwsdieet. Dobelli haalt daar verschillende onderzoeken voor aan: te veel nieuws volgen tast je concentratievermogen aan, verergert stress en is slecht voor het gevoel van controle over je leven. Niet alle mediaonderzoekers zijn het eens met zijn scherpe conclusies, maar Dobelli zelf zweert bij een strikt nieuwsdieet. Hij schrijft dat hij al tien jaar geen nieuws meer volgt en is daardoor een leuker mens geworden, het maakt hem „gelukkiger dan ooit”.

Hij is er geen geïsoleerde zonderling van geworden: zijn eerdere boeken, De kunst van goed leven en De kunst van helder denken werden wereldwijde bestsellers, en hij is een veelgevraagde spreker op internationale conferenties. Met zijn anti-nieuwsboodschap trekt hij, ironisch genoeg, veel media-aandacht.

Dobelli hanteert wel een nauwe definitie van nieuws: de korte berichten die vaak onder de noemer ‘headlines’, ‘internationaal nieuws’ of ‘breaking news’ worden gepresenteerd. Lange stukken die de diepte ingaan tellen voor hem niet als ‘nieuws’ en die zoekt hij nog wel, gericht, op. „Je kunt beter één goed boek lezen over de oorlog in Syrië dan duizend korte, versnipperde nieuwsberichten”, schrijft Dobelli. Hij vindt nieuws geen essentieel onderdeel van de democratie. Richard Nixon was in 1974 ook wel afgetreden als het Watergate-schandaal in een boek, in plaats van in een krant, was onthuld, denkt hij. Sinds 2010 heeft hij geen abonnement meer op een dagblad, kijkt hij geen tv-journaals, en luistert hij naar eigen zeggen geen radionieuws meer.

Ook in Nederland zijn er mensen te vinden als Rolf Dobelli: hoogopgeleide en succesvolle mensen die heel bewust, en heel openlijk, op nieuwsdieet gaan. Helemaal ontvluchten kan bijna niet, maar fors minderen blijkbaar wel. Gemiddeld blijft het vertrouwen in Nederlandse media relatief hoog, blijkt uit studies van onder meer het Reuters Institute en het Sociaal en Cultureel Planbureau, ondanks groeiende verwijten dat media polariserend werken. Maar vooral in kringen van wetenschappers, medewerkers van start-ups en innovatieve ondernemers broeit al een tijd een nieuw soort nieuwskritiek.

Niet alleen vanuit cynisme of wantrouwen tegenover media en journalisten, hoewel je dat ook wel hoort, maar omdat ze vinden dat ze er rustiger van worden, meer grip op hun eigen leven krijgen, en zichzelf vaak juist béter geïnformeerd vinden over de wereld. De negativiteit van veel nieuws is een vaak gehoord kritiekpunt.

Als krantenjournalist is het verleidelijk om meteen tegenargumenten te geven – maar of Dobelli en andere nieuwsmijders nou gelijk hebben met hun mediakritiek of niet, de boodschap slaat aan. Een essay van zijn hand over het onderwerp ging jaren geleden al viral, en met recente interviews en artikelen over Het Nieuwsdieet gebeurt nu weer hetzelfde.

Maar worden mensen die zich actief terugtrekken uit de nieuwsstroom nog wel eens geconfronteerd met iets buiten hun eigen informatiebubbel? Wat levert een nieuwsdieet ze op? Missen ze veel? Denken ze dat het goed zou zijn voor de wereld als iedereen het nieuws zou negeren? Vier nieuwsdiëters over wat hun striktere informatieregime met ze doet.

‘Ik hoorde later over Notre-Dame’

Rob Steijger (44), Freelance manuscriptredacteur

„Ik volg sinds vijf jaar helemaal geen nieuws meer. Ik las voorheen nog wel eens de bijlagen van De Volkskrant en dan gooide ik gewoon het eerste deel van de krant weg, maar nu het soort stukken uit de bijlagen ook voorin in de krant staan tussen het nieuws, heb ik mijn abonnement opgezegd. De belangrijkste reden is mijn gemoedstoestand.

„Ik raakte bijna overspannen van al het slechte nieuws over aanslagen, oorlogen, klimaatverandering. En nu is dat veranderd: ik slaap beter, ben rustiger, ben veel leuker tegen mijn neefjes.

„Ik lees veel boeken en luister af en toe een podcast, maar ik mis inderdaad weleens groot nieuws. Dat de Notre-Dame in april was afgebrand, daar kwam ik pas weken later via vrienden achter. En dat Trump in 2016 was verkozen hoorde ik een dag of wat later in de sportschool. Ik voel me soms gezegend onwetend, je zou wel kunnen zeggen dat ik een soort monnikenbestaan leid.

„Als iedereen zou doen wat ik doe, zouden er geen grote maatschappelijke problemen meer worden aangepakt denk ik. Maar ik kan in mijn eentje geen oorlog voorkomen. Ik kan in mijn eentje weinig extra doen tegen vervuiling. Ik had een collega die allemaal pushberichten kreeg op zijn computer en die allemaal hardop ging voorlezen, loei-irritant vond ik dat. Ik voel me machteloos als ik het nieuws wél volg.”

‘Nieuws volgen geeft te veel ruis’

Fatima Akchar (36), oprichter van sprekers- en kennisbureau

„Dat wat je aandacht geeft groeit. Twee maanden geleden kreeg ik een nieuwe telefoon, en daar zette ik dan toch weer nieuwsapps op. Je wordt er nou niet vrolijker van. Inmiddels zijn ze er weer vanaf.

„Soms sluipt het nieuws er toch weer in en dat merk ik meteen: je mist direct rust. Nieuws slurpt energie. Ik trok me veel aan van wat er gebeurde in de wereld toen ik constant het nieuws zat te checken. Het geeft te veel ruis.

„Constant negatief nieuws consumeren is heel vermoeiend. Ik sta dan toch liever aan de kant die iets positiefs teweeg wil brengen. Ik zoek informatie op waar ik zelf wat mee kan, bijvoorbeeld uit mijn ondernemersnetwerk op LinkedIn. Dat geeft fijnere energie en is veel gezonder.

„Je kunt niet helemaal zonder nieuws. Dat ik probeer bewuster te leven, door geen vlees te eten bijvoorbeeld, dat komt ook doordat je via nieuws ontwikkelingen zoals klimaatverandering meekrijgt.”

Maar ik merk dat het heel prettig werkt om af en toe op nieuwsdieet te gaan: bewust een tijd geen nieuwssites te bezoeken en geen televisie te kijken.”

‘We vervelen ons nooit meer’

Robert Overweg (36) Innovatiestrateeg

„Ik kijk helemaal geen tv en ik lees geen kranten. Ik cureer mijn eigen inzichten: stel bijvoorbeeld mijn eigen informatiebronnen samen door experts met ervaring te volgen via Twitter, LinkedIn, podcasts. Ik wil tegenwicht bieden aan het verschijnsel dat ik me nooit meer verveelde. Je ziet mensen als ze landen van een vlucht van twee uur in het vliegtuig gelijk de AD-app opstarten. Waarom eigenlijk? Geef je eigen gedachten de tijd.

„Het bespaart mij veel tijd om geen nieuws meer te krijgen over vliegtuigcrashes of over ‘misère X’. Ik kan nu op zoek naar diepe thema’s, levenswijsheden: hoe werkt de wereld? Ik kom er nu meer aan toe om filosofen te lezen die de huidige tijd veel dieper duiden: Zygmunt Bauman over de ‘vloeibare samenleving’ bijvoorbeeld.

Lees ook: ‘Je moet véél meer lummelen en niksen’

„Als ik wel nieuws consumeer dan is het voor mij een oefening in kritisch denken. Ik probeer bijvoorbeeld altijd mijn eigen meningsvorming 48 uur uit te stellen.

„Door een andere nieuwsconsumptie houd ik nu meer tijd en geestelijke ruimte over, merk ik.”

‘Oppassen voor isolatie’

Yuri van Geest (46) Innovatie-adviseur, dj en schrijver

„Negativiteit en onechtheid in de wereld worden uitvergroot in het nieuws vind ik. Er is te veel aandacht voor kleine brandjes vind ik, en te weinig oog voor langetermijn-structuurveranderingen, zoals wat er echt in China en India gebeurt. Totaal vermijden kan ik het niet, maar ik lees heel selectief en kritisch.

„Ik merk wel dat ik moet oppassen voor isolatie van anderen. Als je de hele tijd in alternatieve bronnen zit, krijg je snel radicale ideeën die te sterk afwijken van wat de meeste mensen meekrijgen. Ik heb wel gemerkt dat dat je wel kan vervreemden van je omgeving. Ik kom zelf bijvoorbeeld veel in China en lees specialistische boeken over geopolitiek; het beeld dat wordt geschetst in het nieuws mag wel wat genuanceerder, positiever. Als je dit zegt, wordt je toch vaak vreemd aangekeken.”

„Ik zoek informatie die werkt als een goede coach: informatie die je helpt om specialistische onderwerpen, en het leven, beter te leren begrijpen.

Lees ook: Noise-cancelling reduceert de ander tot ruis

„Ik luister graag naar podcasts van onafhankelijke intellectuelen zoals [investeerder] Eric Weinstein en [zelfhulpauteur] Tim Ferriss. Verder lees ik heel veel blogs, specialistische websites, ook weleens krantenartikelen maar dan heel selectief.”

Het Nieuwsdieet Rolf Dobelli, Spectrum, 208 pagina’s, 18,99 euro.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.