Peter Wennink woensdag bij de presentatie van de resultaten van ASML over 2019.

Foto Bas Czerwinski/ANP

Interview

Topman ASML: waar de chips worden gemaakt, doet er voor ons niet zo toe

Peter Wennink, topman ASML Discussie over hoogwaardige EUV-technologie voor China? Chipmachinemaker ASML deert het weinig. De Nederlandse regering beslist. Als al die nieuwe chips maar ergens worden gemaakt.

„Het was inderdaad een beetje een saai jaar – ik heb me kapot verveeld.”

Peter Wennink, topman van chipmachinefabrikant ASML, is zijn gevoel voor humor niet verloren, al werd zijn bedrijf afgelopen jaar speelbal in de geopolitieke strijd tussen grootmachten VS en China. Techniek uit Veldhoven – een lithografiemachine die met extreme ultraviolet (EUV) licht de allerkleinste patronen op chips kan drukken – is opeens inzet in de wereldwijde handelsoorlog.

De levering van een geavanceerde EUV-machine aan China is bevroren omdat de Nederlandse overheid de exportvergunning al maanden vertraagt, na zware diplomatieke druk van de Amerikanen. De VS proberen de opmars van China als chipproducent te vertragen.

ASML zet nederland klem tussen de VS en China

In een telefonische reactie op de jaarcijfers die hij woensdag presenteerde – een recordomzet van 11,8 miljard euro – maakt Wennink duidelijk dat hij zich geen illusie maakt dat zijn bedrijf invloed kan uitoefenen op het steekspel tussen China en de VS. Tegelijk is hij overtuigd dat ASML, onafhankelijk van die wedloop, kan blijven groeien. Het bedrijf maakt immers unieke technologie, die de chipindustrie nodig heeft om te innoveren. In welk land de chipfabrieken ook staan: ze hebben ASML’s techniek nodig.

De EUV-machines, die meer dan 100 miljoen euro per stuk kosten, zijn niet aan te slepen. Dit jaar denkt ASML er 4,5 miljard euro aan te verdienen, 60 procent meer dan in 2019. Het bedrijf verwacht ditmaal 35 EUV-systemen te bouwen, volgend jaar zullen het er zo’n vijftig zijn. Hoeveel van de orders ervoor uit China komen, wil het bedrijf niet zeggen.

ASML kreeg in 2018 een exportvergunning voor die Chinese order, maar die vergunning werd in juni 2019 niet verlengd. Wat is er veranderd aan de Nederlandse opstelling?

„Ik denk dat er in die opstelling niets is veranderd, maar dat Nederland weet dat er grote geopolitieke gevoeligheid rondom deze technologie bestaat. De beslissing ligt bij de Nederlandse regering en nergens anders.”

Loopt u de deur plat in Den Haag om het belang van ASML duidelijk te maken?

„We weten dat er bij Buitenlandse Zaken zeer capabele mensen zitten. Zij stellen de juiste vragen. EUV uitleggen vergt tijd omdat de techniek nieuw en complex is. Dat we zaken doen met China is niet nieuw – dat doen we al dertig jaar. Met de klant die deze order plaatste, doen we al twintig jaar zaken. Dit bedrijf gebruikt ook onze gewone deep UV-machines en staat op geen enkele zwarte lijst als restricted entity.”

Had ASML niet binnen de geldigheidsduur van die eerste exportvergunning kunnen leveren, om discussie te vermijden?

„Nee. Dit was een bestelling met een bepaalde kwaliteit en samenstelling die we pas in de tweede helft van 2019 konden leveren. De verschepingsdatum lag ook later omdat onze klant nog niet klaar was. Het is een complexe machine die aanpassingen vergt in de infrastructuur van zo’n chipfabriek.”

Het omzetaandeel uit China daalde in uw jongste jaarcijfers van 19 naar 12 procent. Ligt dat aan uitgestelde EUV-leveringen?

„Nee, dat heeft er niets mee te maken. Die terugval komt vooral door niet-Chinese bedrijven die in China geheugenchips maken, met onze deep UV-technologie. Bedrijven als TSMC, Hynix, Samsung en Intel investeren minder in nieuwe apparatuur voor die fabrieken omdat de markt voor geheugenchips vorig jaar slecht was.”

Luister naar de podcast over ASML: Twee wereldmachten vechten om de chipmachines uit Veldhoven

Uitblijven van de exportvergunning heeft dus geen effect op ASML’s resultaten?

„EUV zal de komende 15 jaar chipinnovaties bepalen. Je moet kijken naar de eindvraag: waar gaan die chips naartoe? Die gaan naar alles wat te maken heeft met 5G, big data, kunstmatige intelligentie en de autoindustrie, gaming, virtual reality. Die vraag blijft toenemen. Waar die chips worden gemaakt, doet er voor ons niet zoveel toe. Of dat nu in Taiwan is, de VS , Zuid-Korea, Japan of Singapore – ons gaat het erom dat de vraag naar die chips blijft.”

En China?

„China importeert meer dan 50 procent van wat er wereldwijd aan chips geproduceerd wordt. Blijven ze die importeren of gaan ze die zelf maken... dat is een politieke beslissing. Voor ons staat als een paal boven water dat de EUV-techniek ervoor nodig is.”

Is zo’n afstandelijke houding vol te houden?

„We kunnen niet anders. Als de politiek heeft besloten waar deze technologie naartoe gaat, heb ik me daaraan te houden. Dat betekent dat, zolang de achterliggende vraag naar chips blijft, machine- en productiecapaciteit ergens anders naartoe gaan. Water vloeit naar het laagste punt.”

Lees ook: Hoe houdt Trump ASML in zijn greep?

Wat vindt u ervan dat de VS zich bemoeien met uw product?

„Minder dan 10 procent van de onderdelen komt uit Amerika – meer dan 90 procent is Europees. Natuurlijk heb ik daar een persoonlijke mening over. Maar het heeft geen enkele zin er ook maar iets over te zeggen.”

Vindt u dit een lastige situatie?

„Nee, eigenlijk is het heel simpel. Mij gaat het erom dat we dit zo objectief en nuchter mogelijk benaderen. Ik kan er van alles over vinden of stof doen opwaaien, maar dat heeft geen zin. Dat werkt eerder tegen ons.”