Profiel

Advocate Allred: plaaggeest van de foute, machtige man

Gloria Allred Het proces-Weinstein, dat deze woensdag verdergaat, is de zoveelste prominente rechtszaak voor feministisch frontsoldaat Allred.

In de smalle, muffe hal van het afgebladderde gerechtshof van New York staan tientallen journalisten begin januari te wachten voor de rechtszaal, als Gloria Allred binnenwandelt. Soepel werkt de advocaat de rij af om te smoezen over het proces dat die ochtend op punt van beginnen staat: The People of New York vs. Harvey Weinstein. Off-the-record vertelt ze de pers welke juridische aanpak zij van de tegenstander verwacht.

De Hollywood-moloch is zeker niet de eerste beroemde man die Gloria Allred tegenover zich vindt. De advocaat – altijd onberispelijk en vaak in het rood gekleed – was de afgelopen decennia de juridische kwelgeest van onder anderen tv-komiek Bill Cosby, miljonair Jeffrey Epstein, rapper R. Kelly en president Trump. Namens vrouwelijk cliënten klaagde ze hen aan voor verondersteld seksueel wangedrag.

Ook in het Weinstein-proces – dat deze woensdag na twee weken juryselectie verder gaat met de openingspleidooien – staat Allred twee ‘survivors’ bij, zoals slachtoffers van seksueel geweld in de VS wel heten. Als de jury hem schuldig bevindt aan een of meer van de vijf aanklachten, kan Weinstein (67) de rest van zijn leven achter de tralies verdwijnen.

Lees ook Publiekelijk is hij veroordeeld, nu begint de strafzaak

Voor Allred draait het proces om meer dan alleen Weinstein. Zijn val, najaar 2017, ontketende de #metoo-beweging. Dat hij nu strafrechtelijk terechtstaat, markeert „een tijdperk van empowerment van vrouwen”, zegt Allred buiten de rechtbank. Het is een tijdperk dat Allred in de VS voor een belangrijk deel zelf vorm gaf. En waarin, volgens haar „ieder slachtoffer het verdient gehoord te worden”. Alleen zo „kan voorkomen worden dat vrouwen slachtoffer blijven worden van seksuele intimidatie en seksueel geweld door machtige mannen die zich gedragen alsof er voor hen geen grenzen en regels gelden”, stelt ze najaar 2017 tijdens een persconferentie met haar cliënt Mimi Haleyi, wier aangifte tegen Weinstein nu centraal staat in de zaak tegen hem.

Gloria Allred tijdens het proces tegen O.J. Simpson in 1995 met een button ‘Remember Nicole’, naar de vermoorde ex-vrouw van de tv-ster en sporter.

Foto Vince Bucci/AFP

Ongelukkig eerste huwelijk

Het zijn haar eigen ervaringen met seksueel geweld die Allred (1941, meisjesnaam: Bloom) tot deze missie aanzetten. Na haar jeugd in een arbeidersgezin in Philadelphia huwt ze begin jaren zestig als 19-jarige het vriendje uit haar studietijd. In dit korte, ongelukkige huwelijk wordt ze slachtoffer van huiselijk geweld. Na twee jaar verlaat ze hem en voedt ze haar dochter Lisa alleen op. Eind jaren zestig geeft ze les op een middelbare school als ze op vakantie in Acapulco verkracht wordt. Ze raakt zwanger en ondergaat in de VS een clandestiene abortus, die haar in het ziekenhuis doet belanden.

In 1968 hertrouwt ze, gaat rechten studeren en wordt in 1975 advocaat. „Pas toen ik de advocatuur inging, kwam ik erachter dat mijn levensgeschiedenis erg leek op die van veel andere vrouwen. Er zijn letterlijk miljoenen vrouwen slachtoffer van geweld”, zegt ze in 2011 in The New York Times.

Allreds soepele omgang met de pers, zoals ze die tentoonspreidt in de rechtbankgang, ontwikkelt ze door in vier decennia vele mediagenieke zaken uit te vechten. Ze breekt door, in 1979, als ze namens zeven kinderen (en hun ouders) een winkelketen aanklaagt die aparte schappen voor jongens- en meisjesspeelgoed hanteert. Twee jaar later veroorzaakt ze een relletje door een anti-abortus-politicus een religieuze gesel te overhandigen. Als hij haar daarop beledigt, klaagt ze hem met succes aan voor smaad.

Lees ook onze reportage: Vrouwen staan centraal in proces Weinstein

Het vestigt haar naam als feministisch frontsoldate. Helemaal nadat ze, in 1984, een geruchtmakende zaak wint tegen het aartsbisdom van Los Angeles. Dat moet een schadevergoeding betalen aan een vrouw die twee decennia eerder als tiener verkracht werd door zeven priesters. (Toen ze zwanger bleek, stuurden de geestelijken het meisje naar het buitenland voor een abortus.)

Ze pakt meer gesloten mannenbolwerken aan. In 1988 dwingt ze met succes af dat ook vrouwen volwaardig lid kunnen worden van herensociëteit Friar’s. (Als eerste vrouwelijke lid loopt ze vervolgens de sauna binnen, een rolmaat in de hand, terwijl ze ‘Is That All There Is’ zingt.) Midden jaren negentig probeert ze dit kunstje te herhalen bij de Boy Scouts. Vergeefs: de padvinderij hoeft van het Hooggerechtshof geen meisjes toe te laten.

Een bonte verzameling slachtoffers van beroemdheden weet Allred te vinden. Ze staat de familie bij van Nicole Brown, de vermoorde ex van footballspeler en acteur O.J. Simpson. Evenals twee maîtresses van golfer Tiger Woods. Een ontslagen, ongedocumenteerde werkster van een kandidaat-gouverneur. Een porno-actrice die door een Congreslid gedwongen is te liegen over hun pikante sms-verkeer.

Haar woord tegen het zijne

Haar hang naar publiciteit oogst regelmatig kritiek, maar vormt ook een onmisbaar wapen in haar juridische arsenaal. Haar type zaken is nu eenmaal lastig voor de rechter te brengen. Soms hebben slachtoffers lang niet durven praten en zijn zaken al verjaard. Intimidatie valt niet onder het strafrecht, waardoor het vaak civielrechtelijk geschikt wordt. En ook bij zwaardere vergrijpen is de bewijslast lastig: haar woord tegen het zijne.

Publiciteit is een middel om deze blokkades te doorbreken, ontdekt Allred. „Voor het hof van de publieke opinie verjaren zaken nooit”, stelt ze in 2018 in een interview. Zeker nu sinds #metoo de tolerantie voor seksueel wangedrag is gedaald: onder druk van media-aandacht trekken bedrijven, organisaties of sponsors sneller hun handen af van een man-in-opspraak.

Maar de openheid die ze zegt voor te staan, blijkt geen absoluut ideaal voor Allred. Juist in de affaire-Weinstein krijgt ze kritiek als blijkt dat ze meerdere van zijn slachtoffers bijstond bij civielrechtelijke schikkingen. In ruil voor financiële compensatie moesten de vrouwen strenge zwijgcontracten tekenen.

Allred loopt met haar dochter Lisa Bloom de rechtbank uit tijdens het proces tegen Bill Cosby in 2018.

Foto Matt Slocum/AP

Allred erkent later dat Weinstein dankzij dit soort regelingen zijn misbruik langer stil kon houden. Critici en een oud-cliënte stellen dat ze ook heel snel op deze ‘oplossing’ aanstuurde. Zij zien financiële motieven: bij een schikking gaat 40 procent naar de advocaat. Maar volgens Allred is schikken vaak de enige weg om genoegdoening te halen en sloopt een openbare rechtszaak slachtoffers vaak.

De kritiek kleeft Allred niet al te lang aan. Deels omdat haar dochter Lisa Bloom, eveneens advocaat, nog erger onder vuur komt te liggen. Zij verdedigt Weinstein in de maanden kort voor en nadat hij in opspraak raakt. In die rol werkt ze journalisten tegen die onderzoek naar hem doen, zonder duidelijk te maken dat Weinstein haar cliënt is. Allred keurt dit af en verklaart dat ze Weinstein nooit verdedigd zou hebben. „Ik zou wél iedereen verdedigen die hem beschuldigt van seksueel geweld. Zelfs als dat me in de rechtszaal tegenover mijn dochter zou plaatsen.”

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Harvey Weinstein voor de rechter

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.