OM: vader zaak-Ruinerwold naar Pieter Baan Centrum

Bij de zitting in Assen werd duidelijk dat de kinderen is verteld dat „het leven voorbij zou zijn” als zij de boerderij zouden verlaten. De twee verdachten blijven langer vastzitten.
Advocaat Robert Snorn van hoofdverdachte Gerrit Jan komt aan bij de rechtbank. Zijn cliënt wordt samen met de Oostenrijkse huurder en klusjesman Josef B. in de zaak Ruinerwold onder andere verdacht van wederrechtelijke vrijheidsberoving.
Advocaat Robert Snorn van hoofdverdachte Gerrit Jan komt aan bij de rechtbank. Zijn cliënt wordt samen met de Oostenrijkse huurder en klusjesman Josef B. in de zaak Ruinerwold onder andere verdacht van wederrechtelijke vrijheidsberoving. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De vader van het gezin dat jaren opgesloten heeft gezeten in een boerderij bij Ruinerwold moet, als het aan het OM ligt, voor onderzoek naar het Pieter Baan Centrum (PBC). Dat heeft justitie dinsdag gezegd tijdens de eerste proformazitting in de geruchtmakende zaak. Ook werd later op de dag duidelijk dat de twee verdachten, naast de vader ook de huurder van de boerderij, nog zeker drie maanden vast blijven zitten in voorarrest.

Tijdens de zitting zijn allerlei nieuwe details over de zaak naar buiten gekomen. Grote vraag was vooral in hoeverre vader Gerrit Jan van D., die verdacht wordt van witwassen, seksueel misbruik en vrijheidsberoving, aanspreekbaar is. Het OM heeft hem nog niet verhoord, zo bleek. Van D. is jaren geleden getroffen door een hersenbloeding en verblijft in het gevangenisziekenhuis in Scheveningen. Communiceren met hem is moeilijk, zei zijn advocaat Robert Snorn.

Neurologisch onderzoek

Snorn dringt daarom aan op neurologisch onderzoek voordat Van D. naar het PBC zou gaan, om vast te stellen of Van D. de strekking van zijn strafvervolging begrijpt. De 67-jarige Van D. is niet in Assen aanwezig, onder meer door de gezondheidsproblemen waarmee hij kampt.

Tijdens de zitting besprak justitie de voortgang van het onderzoek en nieuwe bevindingen die ze gedaan heeft. Van D. drong volgens de officieren zijn kinderen de wetten op van een eigen religie, waarin zij zich geheel moesten afsluiten van de buitenwereld. Hoewel de kinderen tegen de politie hebben gezegd dat ze daar vrijwillig waren, is er volgens justitie toch sprake van vrijheidsberoving.

Naast dat de kinderen soms letterlijk opgesloten waren in een kleine ruimte, werd ze door vader Van D. ook verteld dat „het leven voorbij zou zijn als ze het perceel zouden verlaten”. Als ze toch naar buiten gingen, kregen ze fysieke straffen. Zo moesten ze urenlang in een koud bad zitten, of werd hun keel dichtgeknepen. Geen van de kinderen heeft overigens aangifte gedaan, zei de officier. Ze maken het „naar omstandigheden goed”. Ook zijn ze inmiddels ingeschreven bij de basisadministratie.

Twitter avatar TweetKimBos Kim Bos Als de kinderen toch ‘onder’, buiten, waren geweest, kregen ze fysieke straffen. Werden ze geslagen met een stok. Moesten ze urenlang in een koud bad zitten. Werd hun keel dichtgeknepen. Ze moesten elkaar straffen, met modder gooien naar een van de andere kinderen. #Ruinerwold

Josef B.

De Ruinerwold-zaak draait naast Gerrit Jan van D. (67) om Oostenrijker Josef B. (58), de huurder van de boerderij bij het dorp in Drenthe. Hij wordt door het OM gezien als handlanger van Van D. en verdacht van onder andere medeplichtigheid aan vrijheidsberoving. B. is wel in de rechtszaal aanwezig. Drie zalen zijn in Assen gereserveerd voor pers en publiek. Journalisten uit verschillende landen zijn op de zitting afgekomen. De kinderen zijn erbij maar zitten niet in de rechtszaal. Ze hebben een aparte ruimte gekregen waar ze het proces volgen.

Twee van de oudere van de negen kinderen die opgesloten zaten in de boerderij hebben meerdere verklaringen afgelegd over het seksuele misbruik door hun vader. Zij waren op het moment van misbruik tussen de 12 en 15 jaar oud en werden misbruikt „omdat de geest van hun moeder in hun lichaam” zat, zei de officier van justitie. De moeder van het gezin overleed in 2004.

Bij een inval in oktober in de boerderij van Van D. ontdekte de politie dat de zes kinderen, in de leeftijd van 18 tot 25, daar al jaren opgesloten werden. Ze waren de boerderij op het spoor gekomen nadat een zoon in verwarde staat was binnengelopen bij een plaatselijk café. Drie andere kinderen van Van D. waren de boerderij al ontvlucht.

Lees ook: Waarom wilde Gerrit Jan van D. met zijn gezin verdwijnen?