Machthebbers in de mist van Davos

Zap Het World Economic Forum in Davos is een fascinerend onderonsje van de allermachtigsten, toont de film ‘The Forum’. Maar niet alle problemen laten zich oplossen door een voorzichtig focus op de economie.

Klaus Schwab van het World Economic Forum in 'The Forum'.
Klaus Schwab van het World Economic Forum in 'The Forum'. Foto VPRO

Klaus Schwab moet thuis fluwelen handschoenen in alle kleuren van de wereld hebben. Voor een ontmoeting met de Braziliaanse president Bolsonaro, voor een onderhoud met Aung San Suu Kyi over de Rohingya en vast extra dikke voor de gevreesde handenknijper Donald Trump. De bazen van landen en bedrijven komen onder Schwabs leiding jaarlijks samen in het Zwitserse Davos, voor het door hem opgerichte World Economic Forum.

Voor de documentaire The Forum (VPRO) filmde regisseur Marcus Vetter achter de schermen van Schwabs organisatie en bezocht hij een aantal humanitair-zakelijke projecten waar het WEF een rol in heeft, zoals de ontwikkeling van drones die afgelegen ziekenhuizen in Rwanda snel van medicijnen of bloed voorzien. Dat is de missie van Schwab: de machtigen der aarde ervan overtuigen dat ze zich tussen de bedrijven door inzetten voor een betere wereld.

Daarbij gaat het om de kleine stapjes, alles binnen de bestaande orde. Schwab is een man van de „stille dialoog”. Hij doceert: „Nóóit zomaar met de deur in huis vallen.” Eerst vertrouwelijkheid creëren. En op de details letten: er moet echt beter briefpapier komen voor de uitnodiging voor het diner met Angela Merkel, dit is te veel „Wald und Wiesen”. (Woud en weiden – zo noemen Duitsers huis, tuin en keuken.) Het moet chique blijven. Intussen dient de bijeenkomst meerdere doelen; tussen de gesprekken over wereldproblemen door wordt er natuurlijk ook gewoon zaken gedaan.

Boom

Regisseur Vetter brengt de machthebbers op het Forum welwillend in beeld, maar volgt ook buitenstaanders die het oor van de macht zoeken. Speaking truth to power, zoals de directeur van Greenpeace zegt. „I just talked to Bolsonaro,” vertelt ze op een receptie. Dat moeten we begrijpen als „Ik sprak zojuist tegen Bolsonaro”, want de Braziliaanse president hoorde haar betoog over het regenwoud en indianenrechten aan alsof hij een boom was die zeker wist dat hij nooit zou worden omgezaagd.

Intussen begon ik Klaus Schwab steeds fascinerender te vinden. Op zijn ijdelheid stond geen maat. Zo legde hij graag uit hoe hij ooit bijna het Israëlisch-Palestijnse conflict had opgelost, maar dat Yasser Arafat hem en Simon Peres een kunstje had geflikt. Zijn verlangen om goed te doen oogt oprecht en hij krijgt op kleine schaal wel degelijk dingen voor elkaar.

Vorig jaar meldde zich een jonge Zweedse klimaatstaakster in Davos: Greta Thunberg. Je ziet Schwab haast twijfelen: voldoen de kleine stapjes binnen het systeem nog of moet de hele boel op de schop? Heeft hij met zijn fixatie op de economie niet de verkeerde problemen benoemd? Per ongeluk geeft hij tijdens een autoritje zelf een mooi beeld: „Ons chalet staat eigenlijk niet hoog genoeg op de berg, dus zitten we vaak in de mist. En nu is de mist zeer dicht.” Machthebbers die gevangen zitten in de mist van de status quo – dáár gaat The Forum eigenlijk over.

Schwab en Thunberg

Dat de klimaatcrisis niet opgelost gaat worden in het voorzichtige ons-kent-ons van Davos is wel duidelijk. Als de Britse Prins William pleit voor enig optimisme in het klimaatdebat, roept David Attenborough uit: „That’s not the point!” – ook een symbolisch moment. Achter het duo verschijnen beelden van smeltend poolijs dat met donderend geraas in zee stort. The Forum eindigt met beelden van jonge klimaatdemonstranten en een briefwisseling tussen Schwab en Thunberg.

Je hoopt dat deze bizar vitale tachtiger in staat zal zijn om de machthebbers uit de mist te trekken en aan te zetten tot grootse en radicale actie. Na het zien van The Forum is dat een slotakkoord dat je de omzichtige idealist Klaus Schwab van harte gunt.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.