Skytra lijkt vooral Airbus te dienen

Handelsplatform Airbus richt een handelsplatform op dat de prijsschommelingen van vliegtickets moet tegengaan. Het plan lijkt vooral de belangen op lange termijn van de vliegtuigbouwer te dienen.

Illustratie Stella Smienk

De Europese vliegtuigbouwer Airbus richt een nieuw handelsplatform op dat bedoeld is om de risico’s die luchtvaartmaatschappijen lopen vanwege schommelende prijzen van vliegtickets af te dekken. Het platform, dat de naam ‘Skytra’ heeft gekregen, zal in Londen worden gevestigd.

Skytra moet een aantal problemen voor de sector gaan oplossen, claimt Airbus. Luchtvaartmaatschappijen hebben tot nu toe weinig zicht op hun toekomstige inkomsten. Ticketprijzen variëren sterk als gevolg van vraag en aanbod, maar ook door geopolitieke ontwikkelingen. Tot 90 procent van de tickets wordt verkocht in de laatste negentig dagen vóór vertrek, blijkt uit een analyse van data van Airbus. Toch moeten maatschappijen investeringsbeslissingen op lange termijn nemen, die meerjarige financiële verplichtingen met zich meebrengen. Dat botst.

Risico’s aan de kostenkant van de balans van een luchtvaartmaatschappij kunnen al redelijk goed worden afgedekt. Denk aan financiële instrumenten zoals derivaten om de risico’s van schommelingen in brandstofprijzen af te dekken, of rente- of valutarisico’s. Met de introductie van Skytra wil Airbus nu ook een oplossing bieden voor de risico’s aan de inkomstenkant van luchtvaartmaatschappijen: de prijs van vliegtuigstoelen dus.

Hoe werkt Skytra precies?

Airbus heeft er zelf nog niet veel over losgelaten, maar Skytra moet in essentie een handelsplatform worden waarop luchtvaartmaatschappijen zich kunnen indekken tegen schommelingen in ticketprijzen. Een termijnmarkt voor vliegtuigstoelen zogezegd, zoals er ook termijnmarkten zijn voor landbouwproducten, grondstoffen en financiële producten.

Dit kan op verschillende manieren, vertelt Rico Luman, sectoreconoom van ING: „Een luchtvaartmaatschappij kan een pakket tickets aanbieden tegen een vooraf afgesproken prijs. De tegenpartij, bijvoorbeeld een reisorganisatie, een speculant of een tussenpersoon, koopt tegen een vergoeding dan het recht om een pakket tickets tegen een vaste prijs te kopen. Of dat recht wordt uitgeoefend, is bij een optie de keuze van de koper.”

Een andere manier is dat een luchtvaartmaatschappij daadwerkelijk een koopcontract voor de toekomst sluit met een afnemer, een zogenoemde future. Luman: „In dat geval gaan de tickets daadwerkelijk tegen een vooraf afgesproken prijs naar de koper, en wordt er een premie betaald voor die prijsgarantie.”

Als afnemer van de luchtvaartmaatschappijen kunnen bijvoorbeeld grote reisorganisaties optreden, die baat hebben bij gegarandeerde prijzen voor vliegtuigstoelen. Op iets kleinere schaal kunnen bedrijven die hun personeel veel over de wereld laten vliegen ook van tevoren pakketten tickets afnemen tegen een vooraf afgesproken prijs.

Maar ook andere beleggers kunnen een gokje gaan wagen. Wie een optie bij stijgende of dalende prijzen gunstig weet te verkopen, kan winst maken. Of verlies natuurlijk. Airbus heeft het Amerikaanse bankconglomeraat Citi als partner aan zich gebonden.

De eenheid waarmee op het platform wordt gerekend, is het bedrag in Amerikaanse dollar voor het vervoeren van één passagier over een kilometer binnen de gegeven regio. Op basis daarvan wordt een pakket indices samengesteld (opgesplitst in verschillende regio’s) die de dagelijkse prijsschommelingen volgen.

De introductie van Skytra, die voor eind dit jaar gepland staat, zal uitwijzen of er daadwerkelijk behoefte is aan een platform dat passagierskilometers beprijst.

Christine Rovelli, hoofd financiën bij luchtvaartmaatschappij Finnair, zegt (in een persbericht van Skytra) verheugd te zijn. „Eindelijk beschikken we over een manier om ons beter te beschermen tegen schommelende ticketprijzen.” Een anonieme bron bij een Europese luchtvaartmaatschappij zei maandag in The Financial Times dat hij vreest dat Skytra „hoge risico’s en slecht verhandelbare derivaten zal opleveren en daarmee erg duur zal worden”. In zijn algemeenheid kunnen dergelijke handelsplatformen de efficiency in een sector vergroten, omdat de prijzen beter beheersbaar worden, benadrukt ING-econoom Luman.

Skytra vooral goed voor Airbus

En daarmee wordt gelijk duidelijk wat voor Airbus het belang is van Skytra: voorspelbaarheid. In de huidige markt bestellen luchtvaartmaatschappijen vliegtuigen als het goed gaat, en bestellen ze niet (of cancelen ze zelfs orders) als het tegenzit. Airbus hoopt dat maatschappijen via het nieuwe handelsplatform greep krijgen op hun omzetten en op basis daarvan een stabielere inkomensstroom gaan krijgen. Dat zou zich moeten vertalen in een eveneens stabielere orderstroom van de luchtvaartmaatschappijen bij vliegtuigbouwers als Airbus en Boeing.

Het is volgens kenners dan ook geen toeval dat Skytra gelanceerd wordt juist nu de conjunctuur aan het omslaan is en het aantal passagiers gestaag daalt, terwijl de orderboeken van de vliegtuigmaatschappijen op recordhoogtes staan. Airbus heeft op dit moment voldoende orders (er zijn 7.500 vliegtuigen besteld) om de komende negen jaar te blijven bouwen. De angst dat een verdere afname van het aantal passagiers tot het afzeggen van orders leidt is reëel, zo leert het verleden.