‘Overlevingskans bij kanker anderhalf keer zo groot geworden’

De overlevingskans bij kanker neemt dankzij steeds betere diagnostiek en behandelingen bijna 1 procentpunt per jaar toe.
De vijfjaars overlevingskans bij borstkanker (invasief) nam met 14 procentpunt toe.
De vijfjaars overlevingskans bij borstkanker (invasief) nam met 14 procentpunt toe. Foto Koen Suyk/ANP

De kans dat een kankerpatiënt in Nederland vijf jaar na de eerste diagnose nog leeft, is sinds 1990 ongeveer anderhalf keer zo groot geworden. De gemiddelde vijfjaars overlevingskans lag in 2018 op 65 procent. De overlevingskans stijgt dankzij steeds betere diagnostiek en behandelingen bijna 1 procentpunt per jaar. Dat meldt het Integraal Kankercentrum Nederland (KNL) zondag op basis van de Nederlandse Kankerregistratie.

De overlevingskans verschilt sterk bij de verschillende soorten kanker. Waar 94 procent van de mensen met een plaveiselcelcarcinoom (een vorm van huidkanker) vijf jaar na de eerste diagnose nog leeft, is de overlevingskans bij alvleesklierkanker slechts 5 procent. Ook verschilt de vooruitgang sterk. Bij prostaatkanker is de overlevingskans sinds 1990 met 27 procentpunt toegenomen, terwijl deze bij maagkanker slechts 2 procentpunt toenam en bij blaaskanker zelfs 1 procentpunt afnam.

De relatief beperkte vooruitgang bij sommige soorten kanker is volgens het KNL te wijten aan de aard van de ziekte. Maagkanker is bij de diagnose bijvoorbeeld vaak al uitgezaaid, waardoor de prognose meteen slecht is. Ook bij zeldzame vormen van kanker is minder vooruitgang te zien. Het KNL stelt dat er meer aandacht nodig is voor „signalering, diagnostiek en behandeling” van deze typen kanker.

Long- en baarmoederkanker

Een van de meest voorkomende kankersoorten is longkanker. Jaarlijks sterven meer dan 10.000 mensen in Nederland aan deze ziekte, onder meer omdat de vorm van kanker in de helft van de gevallen pas wordt ontdekt als er uitzaaiingen op afstand zijn en een operatie niet meer mogelijk is. Jarenlang nam de vijfjaars overlevingskans bij deze vorm van kanker nauwelijks toe, sinds 2003 kwam daar een bescheiden verandering dankzij het feit dat de diagnoses eerder worden gesteld en er een nieuwe bestralingstechniek wordt gebruikt. De overlevingskans na vijf jaar ligt inmiddels op 20 procent.

Bij baarmoederhalskanker is de overlevingskans na vijf jaar met drie procentpunt toegenomen van 76 naar 79 procent. Jaarlijks sterven in Nederland zo’n tweehonderd vrouwen aan deze ziekte. Om de vorm van kanker te kunnen detecteren, worden vrouwen tussen de 30 en 60 jaar oud elke vijf jaar gevraagd een uitstrijkje te maken. Maandag bleek dat het aantal vrouwen dat daadwerkelijk reageert na zo’n oproep, is gestagneerd.

De afgelopen twee jaar deden zes op de tien vrouwen die worden opgeroepen, daadwerkelijk mee. Daarvoor waren dit zeven op de tien, meldt stichting Olijf, de patiëntenorganisatie voor vrouwen met gynaecologische kanker. Vooral vrouwen tussen de 35 en 50 jaar laten minder vaak een uitstrijkje maken.