Reportage

Zo reageren gedupeerden toeslagenaffaire op bijeenkomst met premier Rutte

Toeslagenaffaire Gedupeerde ouders konden op een speciale bijeenkomst met premier Rutte spreken. „Ik heb hem gevraagd het onrecht recht te zetten.”

Fatma Simsek en Dulce Goncalves
Fatma Simsek en Dulce Goncalves Foto's David van Dam

In zijn poging om als interim-crisismanager de slepende toeslagenaffaire bij de Belastingdienst voortvarend aan te pakken sprak minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) maandagmiddag met een groep van ruim driehonderd gedupeerde ouders. Voor de massale bijeenkomst had het ministerie een partycentrum in Rijswijk afgehuurd. Bij het plenaire gedeelte van de bijeenkomst schoof ook Mark Rutte aan, de VVD-premier die crisissituaties het liefst zo lang mogelijk aan verantwoordelijke bewindspersonen overlaat. „Ik ben minister van Algemene Zaken, niet van álle zaken”, zegt hij geregeld.

Maar aangespoord door de Tweede Kamer – via een motie van Partij voor de Dieren van begin december – wil Rutte nu laten zien dat het toeslagendossier door het kabinet echt serieus wordt genomen. Na afloop van de bijeenkomst in Rijswijk zei hij dat deze kwestie hem niet zal loslaten. „Als je deze baan wat langer doet, komen er grote onderwerpen voorbij die extra impact hebben. Er waren er tot nu toe twee die heel groot zijn: MH17 en Groningen. Dit begint wel in die buurt te komen.” Al zal hij de oplossing voor al die gedupeerde ouders vanaf morgen graag weer aan minister Hoekstra overlaten.

Sinds het opstappen van staatssecretaris Menno Snel (D66) is Hoekstra tijdelijk politiek verantwoordelijk voor de slepende affaire die honderden, mogelijk duizenden gezinnen heeft getroffen. Zij zijn in de afgelopen tien jaar geconfronteerd met een meedogenloze fraudeaanpak van de Belastingdienst. Op basis van onterechte beschuldigingen werden kinderopvangtoeslaguitkeringen stopgezet, voor tienduizenden euro’s terugvorderingen geëist, met boetes, beslagleggingen en andere dwangmaatregelen.

Lees ook: Hoekstra zet bij de Belastingdienst in gang wat Snel al had aangekondigd

Al vanaf half december heeft Hoekstra zichtbaar de leiding in de slepende kwestie genomen. Hij legde actief contact met ouders om te horen wat er in hun geval precies is misgegaan en hoe de overheid dat in hun ogen zou moeten goedmaken. Heel veel concrete beloftes heeft Hoekstra nog niet kunnen doen, anders dan snel en zorgvuldig naar alle dossiers (laten) kijken. Hij wacht nog altijd op adviezen van de Auditdienst Rijk en het eindrapport van de commissie-Donner – dat om onduidelijke redenen nu al een maand op zich laat wachten. Pas daarna zal duidelijk worden of en hoe al die getroffen gezinnen inderdaad kunnen rekenen op de ruimhartige financiële compensatie die de staatssecretaris al had beloofd.

Intussen kondigde Hoekstra een organisatorische ingreep in de top van zijn departement aan. In plaats van één directeur-generaal voor de gehele Belastingdienst – de zittende topambtenaar is eruit gezet – wil hij er drie benoemen voor drie uit elkaar te trekken afdelingen: Douane, Toeslagen en ‘gewone’ belastingzaken. In dit plan zullen er straks ook twee staatssecretarissen komen. Voor deze nieuwe topstructuur zal Hoekstra zich dinsdag in de Tweede Kamer moeten verantwoorden – zijn eerste politieke debat in zijn nieuwe, en tijdelijke rol.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Haagse Zaken: Gezocht: Belastingdienstfluisteraars

U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.

Janet Ramesar (34): ‘Rutte was vooral bezig om selfies te maken’

Situatie: Ramesar is een alleenstaande moeder. Haar zoon (13) ging vorig jaar wegens de financiële situatie bij haar ex-partner wonen. Ramesar moest vanaf 2011 een flink deel van de kinderopvangtoeslag terugbetalen. Vanaf 2015 werd die helemaal stopgezet. De Belastingdienst legde loonbeslag. Ze verloor als gevolg daarvan begin 2017 haar baan, kwam in de schuldhulpverlening terecht en kreeg hartproblemen. Ze is voor ongeveer 40.000 euro gedupeerd.

„Dit was gewoon show. We hebben vooral in kleine groepjes zitten praten met iemand van de Belastingdienst. Het was de bedoeling dat de minister of de premier langs alle tafeltjes zou komen, maar daar hadden ze niet genoeg tijd voor. Rutte was vooral bezig om selfies te maken. Daar ben ik echt boos om! Dat is toch niet de goede uitstraling naar ons als gedupeerden? Ik had ook niet het idee dat we vandaag veel wijzer zouden worden. Inhoudelijke vragen konden niet worden beantwoord. Je kon eigenlijk alleen maar zeggen: ‘Hallo, ik ben Janet en ik ben zielig want ik ben gedupeerd.’

Ik denk wel dat Hoekstra nu echt met deze zaak bezig is. Er is duidelijk wat beweging in gekomen. Ik heb van de Belastingdienst de bevestiging gekregen dat ik mijn dossier op 1 maart heb. Al weet ik niet wat dat waard is, want eerst was 7 januari ook een harde toezegging.”

Saskia Gantvoort (47): ‘Het is me reuze meegevallen’

Situatie: Gantvoort heeft jarenlang, via een gastouderbureau, haar moeder ingezet als betaalde oppasmoeder voor haar tweeling. Eind 2010 kwam het bericht van de Belastingdienst dat ze hiervoor te veel toeslag had gekregen en moest terugbetalen. Jaren van stopzettingen en onbehandelde bezwaarschriften volgden. De fiscus gaf geen reden op. Ze schat in dat ze recht heeft op 56.000 euro aan compensatie.

„Van tevoren was ik heel sceptisch. Met meer dan 200 mensen kun je toch niet je verhaal kwijt? Maar het is me reuze meegevallen. Er waren groepen van negen mensen bij elkaar gezet met twee medewerkers van de Belastingdienst. Omdat er niet voldoende tijd was, werden de tafels later bij elkaar gevoegd. Jammer, want toen was er minder tijd om echt over je zaak te praten. Bij ons kwam Mark Rutte langs. Dat deed hij eigenlijk wel goed. Hij was meelevend en heel emotioneel. Moest ook een traantje laten, zag ik. Er waren ouders die hem vroegen waarom dit toch allemaal zo lang moet duren. ‘Wij moesten direct terugbetalen, toen de Belastingdienst dat eiste’, zeiden ze. Je zag Rutte daarmee worstelen.

In mijn zaak zie ik nu wel wat beweging. Donderdag heb ik een afspraak met de Belastingdienst in Rotterdam. Dat is best spannend. De medewerker die vanmiddag bij mij aan tafel zat, zal proberen daarbij te zijn. Dat geeft toch iets van vertrouwen.”

Dulce Goncalves (39): ‘De deur is vandaag op een kiertje gezet’

Situatie: Goncalves was een van de moeders die in december een grotendeels zwartgelakt dossier van de Belastingdienst kreeg toegestuurd. Ze heeft inmiddels al bericht gekregen dat ze ten onrechte als fraudeur is aangemerkt. De moeder van drie kinderen heeft sinds 2013 zo’n 125.000 euro aan de fiscus moeten terugbetalen, dat grotendeels via loonbeslag is ingevorderd. Sinds 2016 zit Goncalves in de schuldhulpverlening.

„Ik vond de bijeenkomst heel goed. Want ik heb de kans gekregen om rechtstreeks aan premier Rutte mijn eisen te kunnen stellen. En nee, ik heb geen bedrag genoemd – er is ook geen bedrag dat ons leed kan vergoeden. Ik heb hem gevraagd om het onrecht dat ons is aangedaan recht te zetten. Hij zei: ‘Je hebt mij geraakt. Ik laat jullie niet los.’ Daar ga ik hem aan houden. En daar hoort ook bij dat hij ervoor zorgt dat de Belastingdienst dit probleem zo snel mogelijk gaat oplossen.

Het was goed dat de staatssecretaris vorige maand is opgestapt. Hij zat helemaal vast in het dossier. Er gebeurde eigenlijk helemaal niks. Door weg te gaan is er ruimte gekomen om dat wel te doen.

Ik zie dit, het gesprek met Rutte, als het begin van het herstel van vertrouwen. De deur is vandaag op een kiertje gezet, een heel klein kiertje.”

Fatma Simsek (37) : ‘Waarom is Rutte niet bij het debat in de Tweede Kamer?’

Situatie: Simsek uit Winterswijk, al 12,5 werkzaam bij Kwantum, had oppas voor haar twee kinderen via bemiddeling van gastouderbureau Dadim in Eindhoven. De kwestie ging spelen in 2014. „Toen werd het hel’’. De Belastingdienst wilde bewijsstukken zien, van bankafschrift tot loonstrook. Alles.

„Die heb ik persoonlijk ingeleverd bij de vestiging in Doetinchem. Ik kreeg van hen bewijs mee dat ik de stukken had overgedragen met zelfs de handtekening van de persoon die het van ons had aangenomen. Maar daarna kregen we steeds te horen dat ze nog iets misten. En dan praat ik ook over stukken die ik aangetekend had verstuurd. Ik moest terugbetalen over 2013 en 2014, 18.000 euro per jaar.

Sinds 2014 strijd ik, en nog is het probleem niet opgelost. Ze kwamen aan mijn loon, vakantiegeld, mijn kindgebondenbudget. Kindertoeslag kreeg ik niet meer. Maar ik wilde niet stoppen met werken om op de kinderen te passen want ik moest dat geld terugbetalen.

Bij de bijeenkomst vandaag had ik best wel een goed gevoel. Rutte beloofde mij dat hij de verantwoordelijkheid op zich nam en zei het probleem niet los te zullen laten totdat het helemaal zou zijn opgelost. Maar toen ging ik naar buiten en hoorde ik dat hij niet bij het debat in de Tweede Kamer zou zijn. Dat is voor mij toch de omgekeerde wereld.”