Nieuw bewijs: John Demjanjuk was wél in Sobibor

John Demjanjuk was een van de laatste nazi’s die is veroordeeld voor oorlogsmisdaden, maar heeft altijd ontkend. Nieuw opgedoken foto’s bevestigen dat hij terecht is bestraft.
Demjanjuk in 2011 in de rechtszaal waar hij veroordeeld werd.
Demjanjuk in 2011 in de rechtszaal waar hij veroordeeld werd. Foto Sebastian Widman/EPA

Voormalig kampbewaarder John Demjanjuk heeft wel degelijk in vernietigingskamp Sobibor gewerkt. Dat moet blijken uit foto’s die het Nazi-Documentatiecentrum in Berlijn heeft aangetroffen in het archief van een voormalig kampcommandant, meldt het Duitse persbureau dpa. Demjanjuk, in 2011 veroordeeld voor oorlogsmisdaden, heeft altijd ontkend. Hij overleed in 2012 op 91-jarige leeftijd.

De foto’s waarop het Nazi documentatiecentrum Demjanjuk heeft geïdentificeerd, maken onderdeel uit van een serie beelden van de zogeheten Aktion Reinhardt, waarbij 1942 en 1943 ongeveer 1,5 tot 2 miljoen Poolse Joden werden vermoord, voornamelijk in de gaskamers van de vernietigingskampen Bełżec, Sobibór en Treblinka. Ze worden volgende week dinsdag aan pers en publiek getoond in Berlijn.

Iwan de verschrikkelijke

De geboren Oekraïner Demjanjuk was in 2011 een van de laatste nazi’s die bij leven verantwoordelijk kon worden gehouden voor zijn daden. De kampbeul, die ook in kamp Treblinka zou hebben gewerkt, werd door de rechtbank in München veroordeeld tot vijf jaar cel voor medeplichtigheid aan de moord op meer dan 28.000 Joden. Gezien zijn hoge leeftijd en het beroep dat zijn advocaten aantekenden, heeft Demjanjuk nooit vast hoeven zitten.

Lees ook deze necrologie van Demjanjuk (2012): Handlanger van de nazi’s, op straffe van de dood

De Duitse veroordeling van Demjanjuk in 2011 was uitzonderlijk, omdat de rechtbank daarvoor een essentiële wetsbepaling naast zich neerlegde. Tot aan de veroordeling van Demjanjuk schreef de Duitse wet voor dat oorlogsmisdaden bewezen moesten worden aan de hand van ooggetuigenverklaringen. Die ontbraken in het proces tegen Demjanjuk. Demjanjuk’s aanwezigheid in Sobibor werd bepaald op basis van een identiteitskaart.

Demjanjuk emigreerde na de oorlog naar de Verenigde Staten, waar hij grootste gedeelte van zijn leven doorbracht. Dat land leverde hem in 2009 uit aan Duitsland. In de jaren tachtig veroordeelde Israël hem al eens ter dood voor zijn daden in Treblinka. Tegen die straf ging Demjanjuk succesvol in beroep.

De identiteitskaart op basis waarvan de rechters in München vaststelden dat Demjanjuk in Sobibor was geweest. Foto Marijan Murat/EPA