Mannenbladen ontwaken na #MeToo

Mannenbladen In de Verenigde Staten hebben tijdschriften voor mannen zich aangepast na #MeToo. Maar in Nederland lijkt het genderbewustzijn nog niet erg doorgedrongen tot de kiosk.

Amerikaanse mannenbladen blijken vooruitstrevender dan Nederlandse.
Amerikaanse mannenbladen blijken vooruitstrevender dan Nederlandse.

Bij het tijdschriftenschap word je duidelijk de weg gewezen: rechts glimmen de pasteltinten van Elle, de blonde vrouwen van de Linda of het roze van Cosmogirl je tegemoet; links lonken de gespierde mannen van Men’s Health, de uitdagende vrouwen van Playboy of de fronsende heren in pak van Esquire. In een tijd waarin de minister oproept tot meer genderneutraal speelgoed, de man/vrouw-categorieën bij de Grammy Awards zijn opgeheven en de kapper kritiek krijgt op aparte prijslijsten voor man en vrouw, lijkt het genderbewustzijn nog niet erg tot de tijdschriften doorgedrongen.

Maar never judge a book by its cover: er is wel degelijk iets gaande op de redacties. Vooral bij mannenbladen in de VS. „Hoe maak je nog een tijdschrift voor mannen nu de man zijn mond moet houden en luisteren” vroeg Will Welch, hoofdredacteur van het Amerikaanse GQ, zich af. Mannelijkheid ligt, zeker na #MeToo, onder vuur en is in ieder geval niet meer in één term te vatten, zoals Linda Duits in NRC betoogde.

Lees ook: Zo werd de Donald Duck het meest gelezen blad van ons land

New Masculinity

Welch koos voor een verrassende oplossing. GQ richt zich voortaan op genderneutraal publiek. Dat zie je terug in de New Masculinity-editie met Pharrell Williams op de cover – een man die niet bang is om over seksuele identiteit te praten. En in artikelen als ‘The Glorious Now of Men in Make Up’, ‘The Artist Painting Black Homosexuality in All Its Glory’, ‘My Time Inside a Group Where Men Confront Their Feelings’ en ‘This Woman is the Future of Mens’s Fashion’.

Die visie is eveneens in ontwikkeling bij de Amerikaanse Esquire. De nieuwe hoofdredacteur Michael Sebastian vertelde The Wall Street Journal dat hij het beeld van de Esquire-lezer én -maker als „een man van middelbare leeftijd die houdt van bruin leer en bruine likeur” wil veranderen. Oud-hoofdredacteur Jay Fielden stopte al met „Women We Love”, een jaarlijkse special van Esquire met vrouwen die de lezer zich het meeste „als een man laten voelen”. En waar eerst nog weleens een actrice gehuld in bh, doorschijnende top of handdoek de omslag sierde, valt er vanaf 2016 geen enkele vrouw meer op de cover te bewonderen.

Ook Playboy richt zich in de VS niet meer exclusief op mannelijke lezers. Het motto ‘Entertainment For Men’ werd ‘Entertainment For All’. De Bunny’s heten nu Ambassadors en de naaktfoto’s lijken meer op kunst dan op plaatjes uit een pornoblad. Het water waarin de naakte vrouwen zweven op de cover van de editie ‘Gender and Sexuality’ representeert volgens de redactie seksuele fluïditeit.

Zoveel mogelijk naakt

Of Arno Kantelberg, de hoofdredacteur van de Nederlandse Esquire, er net zo over denkt als zijn Amerikaanse collega’s blijft gissen; hij liet dit onderwerp passeren. Maarten Bloem, hoofdredacteur van de Nederlandse Playboy, is er kort over: „Nee.” De koers die de Playboy in de VS vaart, is in niks te vergelijken met die van de Nederlandse. Hij begrijpt niet waarom ze daar zo aan het „overgenderen” zijn. „Niet om betere verkoopcijfers in ieder geval.” Ook hier kampt Playboy, net als de meeste mannenbladen, met dalende oplages, maar heeft toch nog een trouwe achterban. En die wil maar één ding: zoveel mogelijk naakt. Dit blijkt uit elk lezersonderzoek, vertelt Bloem. „Er wordt weleens geëxperimenteerd met een artistiekere, minder naakte cover, maar dit is meteen zichtbaar in de cijfers.” De Nederlandse Playboy richt zich dus nog altijd op de ‘ouderwetse heteroman’, die volgens Bloem niet op thema’s als genderfluïditeit zit te wachten. „Maar dat betekent niet dat we de lezer heteronormatieve mannelijkheid door de strot duwen. We houden ons sowieso niet bezig met hoe het is om ‘man’ te zijn.”

Lees ook het interview met Alexander Klöpping: ‘Wat wij doen bij Blendle is enorm risicovol’

Ook de keuze voor het vrouwelijk schoon is onveranderd gebleven. In de VS verschijnen steeds meer transgendermodellen in het blad. Ook wordt er vaker gekozen voor een zwart model. De Nederlandse playmates, daarentegen, sluiten nog aan bij hoe de ‘ouderwetse man’ haar het liefste ziet: cisgender, slank en meestal wit. Wel plaatste Playboy onlangs een stukje over het optreden van Roxeanne Hazes in haar ondergoed op hun website, waarin ook aandacht werd besteed aan het thema ‘body positivity’. „Maar zoiets zou ik niet snel als groot verhaal plaatsen in het blad”, zegt Bloem. De Playboy-lezer zit dus niet op verandering te wachten. Ook zijn freelancers bieden geen andere onderwerpen aan dan voorheen. „Het speelt niet, ik krijg het niet aangeboden en ga er niet naar op zoek.”

De mannelijke psyche

Hoe anders is dat bij Men’s Health. Dat tijdschrift probeert „echter”, „milder” en „maatschappelijk relevanter” te zijn, vertelt managing editor Kirsten van den Berg. Men’s Health begon 21 jaar geleden als een blad met slechts twee ingrediënten: bodybuilden en seks. „Ik schrok van de bijna pornografische content uit de beginjaren” zegt Van den Berg. Sinds zij tweeënhalf jaar geleden begon als hoofdredacteur focust Men’s Health zich meer op de psyche van de man. „We willen mannen handvatten geven hoe ze een betere man kunnen zijn, op alle fronten.” Waar eerst nog stukken over ‘hoe je een vrouw het diepste penetreert’ of koppen als ‘Gedraag je als holbewoner’ (2015) en ‘Zij wil je minder braaf’ (2015) verschenen, wordt er nu gekozen voor gevoeligere thema’s, zoals eetstoornissen of eerlijk zijn over gevoelens. Vooral de Amerikaanse Men’s Health is bezig met een breder begrip van mannelijkheid, vertelt Van den Berg. Met artikelen over vaderschap en verhalen die bi- en homoseksualiteit normaliseren. Terwijl de Nederlandse Men’s Health zich „puur verkooptechnisch” toch vooral op de heteroman richt, plaatsten de Amerikaanse collega’s laatst een afbeelding van twee verliefde mannen.

Wel zijn we scherper geworden, zegt Van den Berg. Toen Men’s Health een artikel plaatste over ‘waarom vrouwen geen kaart kunnen lezen en mannen niet luisteren’, kreeg het op social media een lading kritiek over zich heen. „We letten nu op dat we mannen en vrouwen niet meer in hokjes stoppen.” Ook is ze er alert op dat vrouwen niet meer als lustobject worden neergezet. „Er zijn waarschijnlijk nog genoeg mannen die dit onzin vinden, maar ik als vrouw neem het serieus.” Het online artikel ‘Met dit stappenplan krijg je haar tussen de lakens’ zou voor print niet meer kunnen, zegt ze. „Op internet zijn we losser. Daar komen lezers die gericht naar onze content op zoek zijn. Maar een tijdschrift in het schap is tastbaar en zichtbaar voor iedereen.”

Willem Baars, hoofdredacteur van JFK, het blad ‘For Great Men’, ziet dat ook zo. Het lijstje met red flags bij een date, waarna je als man meteen haar nummer mag blokkeren, zou te generaliserend zijn voor in het magazine. Online verlies je bezoekers zodra het inhoudelijk wordt, verzucht hij. „Daar scoort een vrouw in bikini nog steeds het beste.” Toch staat hij open voor verandering. Zo is het motto ‘For Great Men’ het heroverwegen waard. „We sluiten immers niemand uit.”

Men’s Health laat andere mannenbladen ver achter zich in printoplage.

Weekendhapjes

Chris Riemens van mannenplatform FHM maakt nu ook andere keuzes. Zo publiceerde FHM afgelopen jaar een artikel over ‘high friet’, de mannelijke tegenhanger van high tea. „Een onschuldig onderwerp, waar we toch veel kritiek op kregen”, zegt Riemens. Want waarom zou high tea typisch vrouwelijks zijn? „Ik ga nu wel voorzichtiger met stereotyperingen om dan een jaar geleden.” Maar FHM zal niet zo snel de FHM 500, de lijst van meest sexy vrouwen, schrappen. „We beoordelen vrouwen onder andere op hun uiterlijk, dus ik kan goed begrijpen waarom mensen dit seksistisch vinden, maar eigenlijk krijgen we hier weinig commentaar op.” We objectiveren ook niet, zegt Riemens, maar bewonderen en aanbidden vrouwen. En hoe zit het met de inhoud van de wekelijkse rubriek ‘Weekendhapjes’, de lekkerste vrouwen van de week? „Tja, er schiet nog wel eens iets tussendoor.”

Ook Jonathan Ursem, hoofdredacteur van ‘opinieblad voor mannen’ Nieuwe Revu merkt dat mensen „gevoeliger” zijn geworden. „Ik word daar een beetje recalcitrant van. Mannen mogen niks onaardigs meer zeggen over een vrouw, maar andersom kan het wel.” Nieuwe Revu houdt hier als „rebels blad” geen rekening mee, zegt hij. Zo stond Eva Jinek laatst op de cover met daarnaast een quote van Jan Roos: „Ze kan gewoon geen ene fuck.” Nieuwe Revu past misschien niet op zijn woorden, maar besloot wel de sekscolumniste wat degelijker aan te kleden, op haar initiatief. Sinds kort staat journaliste Marith Iedema niet langer in lingerie naast haar columns.

Biologisch geprogrammeerd

Aan het thema ‘nieuwe mannelijkheid’ besteedde Nieuwe Revu wel al eerder aandacht. In maart 2017 luidde de cover Het einde van de machoman en publiceerde het blad de fotoserie van de Amerikaanse fotograaf Thomas Evans, waarin mannen hun vrouwelijke kant omarmen. „We doen dit overigens niet uit overtuiging dat het deze kant op moet”, benadrukt Ursem met klem, „maar dit speelt nou eenmaal in de samenleving.” Waar in de VS de mannenbladen een nieuwe koers zijn gaan varen en deze ook expliciet benoemen, lijkt het in Nederland eerder een teken van zwakte om een standpunt in te nemen op het gebied van mannelijkheid. Zo onderstreept ook Rik de Meulmeester, hoofdredacteur van online platform Manly, meerdere keren dat de subtiele veranderingen die ze doorvoeren – zoals een vrouw ‘mooi’ noemen in plaats van ‘lekker’, meer artikelen over uiterlijke verzorging en reizen, en minder over auto’s en vrouwen – totaal losstaan van druk van buitenaf. Die is volgens De Meulmeester überhaupt niet aanwezig. „Nederland is te nuchter om zich hier druk om te maken.”

Van een actieve zoektocht naar een nieuw soort mannelijkheid is dus ook bij Manly geen sprake. De Meulmeester: „Mannen zijn nou eenmaal op een bepaalde manier biologisch geprogrammeerd.”

Correctie (21 januari 2020): eerder stond geschreven dat Linda Duits betoogt dat mannelijkheid niet meer bestaat. Dat is onjuist en is gecorrigeerd. Ook stond eenmaal Oscars geschreven waar de Grammy Awards bedoeld werden, ook dit is aangepast.