De strijd om een verongelukte spits van 17 miljoen

Voetbal Een jaar geleden stortte het vliegtuigje dat Emiliano Sala (28) vervoerde in zee. De Argentijnse spits was op weg naar zijn nieuwe club in Wales. Vlucht N264DB ontaardde in een juridische strijd tussen Cardiff City en FC Nantes. Het eind is nog altijd niet in zicht.

Bij AS Monaco-FC Nantes, op 16 februari 2019, werd Emiliano ‘Emi’ Sala herdacht. Zijn lichaam was eerder die maand eindelijk gevonden.
Bij AS Monaco-FC Nantes, op 16 februari 2019, werd Emiliano ‘Emi’ Sala herdacht. Zijn lichaam was eerder die maand eindelijk gevonden. Foto Matthew Horwood/Getty Images

Vlucht N264DB stijgt maandag 21 januari 2019 om 19.15 uur op vanaf startbaan 3 van de luchthaven van Nantes. Het zicht is tien kilometer, een koufront trekt in noordwestelijke richting en brengt regen met zich mee op de route naar Cardiff.

De Piper PA-46 Malibu – een klein, eenmotorig vliegtuig uit 1984 – wordt gevlogen door de 59-jarige piloot David Ibbotson. Zijn enige passagier is Emiliano Sala. De 28-jarige Argentijnse voetballer is onderweg naar zijn nieuwe club Cardiff City, waar hij de volgende ochtend voor de eerste keer zal aansluiten bij de training.

Na 57 minuten verslechtert het zicht en vraagt Ibbotson de luchtverkeersleiding voor de tweede keer deze avond toestemming om te dalen. Daarna wijkt de Piper PA-46 plots van zijn koers af. Het toestel draait naar rechts en links, maakt een draai van 180 graden, verliest in een paar seconden bijna 700 meter hoogte en klimt vervolgens weer snel op. Om 20.16 uur verdwijnt vlucht N264DB boven het Kanaal van de radar.

Deze dinsdag is het een jaar geleden dat Sala op weg naar zijn nieuwe club om het leven kwam bij een vliegtuigcrash. Sindsdien zijn FC Nantes en Cardiff City verwikkeld in een juridische strijd om zijn transfersom van 17 miljoen euro. Nog voordat Sala’s lichaam was geïdentificeerd, stuurde de Franse club een rekening van 6 miljoen euro naar Wales – de eerste van drie overeengekomen betalingen.

Die factuur was terecht, bepaalde de wereldvoetbalbond FIFA in september, want Sala werd twee uur vóór hij in het vliegtuig stapte speler van Cardiff. De club uit de Championship, het tweede niveau in Engeland, houdt echter voet bij stuk en betaalde nog geen cent. Als het aan Cardiff ligt, ontvangen zíj een schadevergoeding van Nantes. Dit voorjaar dient het hoger beroep bij het internationaal sporttribunaal CAS.

Symbool van Nantes

Supporters van Nantes halen liever herinneringen op aan hun voormalig sterspeler dan dat zij zich bezighouden met zijn 17 miljoen. Nog elke wedstrijd wordt de aanvaller toegezongen in de negende minuut, verwijzend naar zijn rugnummer. Kwaliteiten van nieuw aangetrokken spelers worden steevast vergeleken met die van Sala.

Wat de Nantes-fans wél dwars zit, is dat hun beste speler en topscorer midden in een seizoen werd verkocht, zegt Thierry Tissot (46), voorzitter van Activ Nantes Supporters, een van de supportersgroepen van de club uit de hoogste Franse competitie. „Sala was een symbool van de club.”

Sala’s overlijden viel zwaar bij supporters van Nantes, vooral bij oudere fans die eerder „eenzelfde tragedie” meemaakten. In november 1984 kwamen twee spelers van 18 en 23 jaar om bij een auto-ongeluk. Een derde speler in de auto overleefde de crash, maar stond nooit meer op het veld.

De sfeer was begin vorig jaar „vreemd”, herinnert Tissot zich, vooral vanwege alle onduidelijkheid. Het vliegtuigwrak werd pas na ruim twee weken gevonden op de bodem van het Kanaal, het lichaam van de piloot is nog altijd spoorloos. Intussen ontstond in Nantes „een vriendschap die er niet eerder was”. Supporters verbroederden en ook de soms stroeve band met de clubdirectie verbeterde.

Terwijl Nantes en Cardiff al snel een juridische strijd begonnen, raakten supporters van beide clubs juist met elkaar bevriend. Tissot vreest dat „het geldverhaal” hier een abrupt einde aan kan maken. Desondanks begrijpt hij dat zijn club naar de FIFA stapte. Toen Nantes Sala in 2015 overnam van Girondins de Bordeaux, werd een doorverkoopclausule overeengekomen. Naar verluidt heeft Bordeaux recht op 50 procent van Sala’s transfersom. „Het gaat dus niet alleen over Nantes.”

Hoe fans van Cardiff over Sala’s nalatenschap denken, is niet bekend. De supportersvereniging van de Welshe club reageerde niet op vragen die NRC hierover stelde.

Bloemen voor Emiliano Sala bij het stadion van FC Nantes. Foto Loic Venance/AFP

‘Wat ben ik bang’

Kort voor de crash ontvingen vrienden van Sala een ijzingwekkend audiobericht via WhatsApp. Hij vertelt dat het vliegtuig „uit elkaar lijkt te vallen”. Sala komt rustig over, op de achtergrond is de propeller van het toestel te horen. „Als jullie over anderhalf uur nog niets van mij gehoord hebben, weet ik niet of iemand me komt zoeken. Papa, wat ben ik bang.”

Een jaar later zijn veel vragen nog onbeantwoord. Hoe is de crash ontstaan? Waarom vloog Sala niet met een vlucht die Cardiff hem aanbood? Wie is de man die de Engelse politie arresteerde op verdenking van doodslag? Waar is het lichaam van de piloot Ibbotson, onbevoegd om commerciële vluchten uit te voeren? Mocht vlucht N264DB überhaupt wel worden ingezet voor dergelijke vluchten?

Het onderzoek van het Britse Air Accidents Investigation Branch (AAIB) naar het vliegtuigongeluk is nog niet afgerond. De onderzoekscommissie publiceerde in augustus een tweede tussenrapport, waarin staat dat een „potentieel dodelijke” hoeveelheid koolmonoxide is aangetroffen in Sala’s bloed. De lijkschouwer schreef zijn dood eerder toe aan hoofd- en rompverwondingen.

Die conclusie laat opnieuw zien dat Sala in een ongeschikt vliegtuig vloog, zei een woordvoerder van Cardiff afgelopen zomer tegen de Britse krant The Guardian. Voor de Welshe club draait het om meer dan de vraag of Sala’s transfer was afgerond, waarvoor de club „overduidelijk bewijs” zegt te hebben dat dit niet zo was. Cardiff, dat vorig seizoen degradeerde uit de Premier League, stelde bij de FIFA dat het schade heeft geleden door de vliegtuigcrash en wil een schadevergoeding ter hoogte van minimaal de marktwaarde van Sala.

Vlucht N264DB zou zijn geregeld door spelersmakelaar Willie McKay en zijn zoon Mark. Het vliegtuigje en de piloot mochten geen commerciële vluchten uitvoeren, maakte de AAIB kort na de crash bekend, al staat nog niet vast of Sala’s vlucht commercieel werd uitgevoerd. De McKay’s – ze ontvingen van Nantes een commissie als zij een transfer naar een Britse club regelden – handelden volgens Cardiff namens Nantes en daarom zou de Franse club aansprakelijk zijn voor hun nalatigheid.

Doodslag

De FIFA laat het oordeel over eventuele aansprakelijkheid over aan de rechter en sprak zich in september alleen uit over de rechtsgeldigheid van Sala’s transfer – in het voordeel van Nantes. Een zaak om de transfersom van een overleden voetballer is gevoelig, wist ook de wereldvoetbalbond, dat vanwege de „tragische en treurige omstandigheden” geen proceskosten in rekening bracht.

Het is reëel dat Cardiff daadwerkelijk naar de rechter stapt. Een advocaat van de club onderzoekt of Nantes in Frankrijk met succes aansprakelijk kan worden gesteld voor doodslag, schrijft de Engelse journalist Harry Harris in zijn boek The Killing of Emiliano Sala, dat deze dinsdag verschijnt. In een voorpublicatie in de Britse tabloid The Sun citeert Harris een betrokkene die deze stap vergelijkt met „het gooien van een granaat in een mixer”. Het besluit over de rechtszaak zou nog deze maand worden genomen.

Het CAS verwacht op zijn vroegst in juni uitspraak te doen in het beroep dat Cardiff instelde tegen het besluit van de FIFA. Als de club uit Wales opnieuw ongelijk krijgt en weigert te betalen, dan wordt Cardiff een transferverbod van anderhalf jaar opgelegd. De uitspraak gaat slechts over de eerste betaling van 6 miljoen euro. De FIFA heeft nog niet beslist over de resterende 11 miljoen. Mehmet Dalman, de Cypriotische voorzitter van Cardiff, zegt in Harris’ boek dat zijn club de volledige transfersom niet kan betalen „zonder af te stevenen op een faillissement”.

Het zal de supporters van Nantes een zorg zijn wanneer zij Sala zondag herdenken tijdens de Derby de l’Atlantique tegen Bordeaux, naast Nantes’ rivaal de club waar de Argentijn zijn profcarrière begon. In de negende minuut zal zijn naam weer uit de kelen van de ruim 38.000 supporters in het Stade de la Beaujoire klinken. Zich afvragend waarom hun club Sala vorig jaar heeft laten gaan.