The show must go on in Melbourne – maar welke prijs betalen de tennissers?

Australian Open De Australian Open is maandag begonnen, ondanks de vervuilde lucht door de bosbranden. De belangen van sponsors en tv-zenders zijn simpelweg te groot.

Smog boven Melbourne en de Rod Laver Arena in de dagen voor de Australian Open.
Smog boven Melbourne en de Rod Laver Arena in de dagen voor de Australian Open. Foto MICHAEL DODGE/EPA

Hans Westerbeek, hoogleraar international sport business aan Victoria University in Melbourne, noemt het „een moment van de waarheid”. Afgelopen week, vanuit Australië: „Waar sta je voor als Tennis Australia? Voor geld verdienen op korte termijn, of maak je hier een krachtig punt naar de rest van de wereld?”

Het is donderdag, Westerbeek klinkt fel. Hij is kritisch op Tennis Australia, organisator van de Australian Open, het eerste grand slam van het seizoen. De dagen ervoor, op dinsdag en woensdag, heeft de organisatie de kwalificatiewedstrijden voor het hoofdtoernooi laten doorgaan, ondanks de vervuilde lucht boven de stad als gevolg van de bosbranden in het zuidoosten van Australië.

Dat roept, ook in breder perspectief, veel vragen op. Gaat het (financiële) belang van professionele sporttoernooien boven dat van de gezondheid van de deelnemers? Waar ligt de grens van wat je van een sporter, blind gedreven door prestaties, redelijkerwijs kan vragen? Terugtrekken doe je als sporter niet zo snel.

The show must go on – maar tegen welke prijs? Extreme weersomstandigheden – al dan niet verband houdend met klimaatverandering – leggen de kwetsbaarheden bloot van evenementen in de buitenlucht. In juli werd een cruciale etappe in de Tour de France ingekort vanwege een modderstroom. In september haalden bij het WK wielrennen op de weg in Yorkshire slechts 46 van de 196 renners de finish, door de kou en regen. Sommigen kwamen huilend en bevend binnen.

Bij de Olympische Spelen, komende zomer in Tokio, worden zeer hoge temperaturen verwacht. Daarom is besloten enkele onderdelen te verplaatsen, vervroegen of in te korten.

Melbourne in de smog veroorzaakt door bosbranden.

Foto William West/AFP

Voor de Spelen in Beijing in 2008, werden verscheidene maatregelen getroffen tegen de smog. Het weerhield langeafstandloper Haile Gebrselassie (die astma heeft) er niet van de wedstrijd aan zich voorbij te laten gaan met het oog op zijn gezondheid.

In de Australische zomer, van december tot en met februari, vormt de hitte een terugkerend probleem tijdens de Australian Open. Twee jaar terug stortte de Française Alizé Cornet in op de baan, bij een temperatuur van 42 graden. En in 2009 gaf Novak Djokovic op, in de bakoven van de Rod Laver Arena. „Mijn hele lichaam deed pijn”, zei hij. „Je kunt je afvragen of het verantwoord is bij zulke hoge temperaturen te spelen.”

Kritiek op organisatie

Na een storm van kritiek op het handelen van de organisatie is zondagnacht Nederlandse tijd het hoofdtoernooi van de Australian Open begonnen. Terwijl inwoners van Melbourne afgelopen dinsdag werd geadviseerd binnen te blijven en ramen en deuren gesloten te houden, werden tennissers gewoon de baan op gestuurd voor hun kwalificatiewedstrijden.

De Sloveense Dalila Jakupovic moest na een hoestaanval en ademhalingsproblemen opgeven. Meerdere spelers gaven aan dat ook zij moeite hadden met ademhalen.

Dinsdag werd alleen doorgegeven dat de trainingen en de wedstrijden werden opgeschoven, zegt Sven Vermeulen, coach van Bibiane Schoofs, die dinsdag een lange partij speelde. „Zij kon er goed mee omgaan. Alleen ’s avonds had ze last van pijn in haar keel.” Hij vindt de Australian Open het best georganiseerde grand slamvan de vier, „maar hierin zijn ze in het begin van de week tekortgeschoten”.

Wel merkt hij op dat de luchtvervuiling in Melbourne nog relatief meeviel. „Wij hebben in Mumbai gespeeld, daar was het het ergst van allemaal. Daar was het zo vervuild dat je de hele dag door aan het hoesten was. En in Chinese steden is het ook erg, zoals in Shenzhen en Wuhan.”

Hetteke Frima, jurist bij belangenvereniging NLSporter, zegt dat topsporters in het algemeen bereid zijn risico’s te nemen, ook als dat ten koste kan gaan van hun gezondheid. „Ze moeten hun doelen halen, presteren. Topsport is überhaupt ongezond.”

Een inwoner van Melbourne met een straatkrant, gewijd aan de Australian Open.

Foto William West/AFP

Het is kortetermijndenken, zegt ze. „Je wilt nu die prestaties halen, en wat daarna komt zie je dan wel weer.” Ze zegt ook: „Maar niemand verplicht je daar te verschijnen.”

De Australische nummer één van de wereld Ashleigh Barty zei onlangs dat ze het niet gepast vond om, vanwege de bosbranden, de Australian Open door te laten gaan. „Er zijn op dit moment andere dingen die eerst moeten worden opgelost.”

Hoogleraar Westerbeek sluit zich daarbij aan. Hij vindt dat de organisatie niet adequaat heeft gehandeld en zijn „kop in het zand heeft gestoken”. Maar de financiële belangen zijn te groot, zegt hij, vanwege sponsorcontracten en verkochte tv-rechten. De omzet van het toernooi werd vorig jaar geschat op 375 miljoen Australische dollar (ruim 230 miljoen euro).

Westerbeek: „Dit is een evenement dat ook miljoenen aan inkomsten genereert voor de staat Victoria. Het is de levensader van Tennis Australia. Niemand was hier op voorbereid, niemand had ooit gedacht dat het zo’n ramp zou kunnen worden.”

Onder druk maakte de organisatie vrijdag de richtlijnen bekend die zij hanteert voor de luchtkwaliteit – de zogeheten Air Quality Policy. Als de hoeveelheid fijnstof (PM2.5) in de lucht tussen de 97 en 200 microgram per kubieke meter komt, wordt kritisch bekeken of er verder kan worden getennist.

Als de grens van 200 wordt gepasseerd, worden wedstrijden in principe stilgelegd. Maar de umpire heeft het laatste woord, mede op basis van de actuele weersverwachtingen.

De organisatie stelt dat tijdens het kwalificatietoernooi de waarden in orde waren – maar uit cijfers die ervaren tennisjournalisten deelden op Twitter blijkt het tegendeel.

„Bij de player meeting is ons verteld dat die grens bij de Olympische Spelen en andere evenementen op 300 ligt”, zei zesvoudig winnaar Roger Federer afgelopen zaterdag. „Wat dat betreft denk ik dat hier [in Melbourne] een veilige marge wordt gehanteerd.”

Delen van Australië werden de afgelopen dagen geconfronteerd met overvloedige regenval. Mede door de regen is in Melbourne de luchtkwaliteit verbeterd, waarmee zorgen over het doorgaan van het evenement zijn verminderd.

Voor maandag zijn de voorspellingen wat betreft de luchtkwaliteit goed – wel kan regen voor problemen in het speelschema zorgen.

De Australian Open beschikt over drie stadions met een dak. Mocht in de komende twee weken de luchtkwaliteit weer afnemen, dan kan daar gebruik van worden gemaakt.

In het rapport Love 40, degrees, dat Monash University in Melbourne maandag publiceert, wordt geconcludeerd dat extreme hitte een toenemende invloed zal hebben op sport(evenementen) in Australië.

„Dit is iets wat nú gebeurt. En het wordt nog erger”, zei onderzoeker James Goldie tegen persbureau Reuters, dat over het rapport bericht.

Met een collega onderzocht hij de effecten van klimaatverandering op drie grote sportevenementen die worden gehouden in de Australische zomer: naast de Australian Open ook wielerkoers Tour Down Under en de cricketwedstrijd van de Australische nationale ploeg die traditioneel op Tweede Kerstdag begint.

Melbourne werd geteisterd door rook en hevige smog aan de vooravond van de Australian Open.

Foto William West/AFP

Een van de uitkomsten is dat sportorganisatoren moeten overwegen hun evenementen te verplaatsen naar november of maart – als de temperaturen lager liggen. En een andere mogelijkheid: aanpassingen van aanvangstijden van wedstrijden – vroeger op de dag, of later op de avond.

Daadkrachtiger

Westerbeek had graag gezien dat Tennis Australia vorige week daadkrachtiger had opgetreden en „de durf” had getoond het toernooi een jaar niet te organiseren. „Daarmee maak je duidelijk: wij brengen de gezondheid van spelers niet in gevaar. En dan zou je de regering van Australië ook het advies mee kunnen geven om klimaatverandering serieus te nemen. Want anders kunnen wij in dit land geen grote sportevenementen meer organiseren.”

Hij spreekt van een „structureel probleem” voor de mensheid. „Als wij hier niks aan doen, kun je het gewoon vergeten dat we in de toekomst nog een tennistoernooi hebben in de Australische zomer.”