Voor 21.00 uur besteld, is morgen in huis – met extra milieuschade

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Istock

Vorige week wilde ik bij AH een bosje tulpen afrekenen. Voor mij haalde iemand net een pakket af van bol.com. Uit een gigantische kartonnen doos, die ze in de winkel achterliet omdat ze alleen een tasje bij zich had, kwam een langspeelplaat tevoorschijn en wat gekreukeld karton om het ding op zijn plek te houden. Wat een verspilling, dacht ik. Het bevestigde weer eens hoe milieuonvriendelijk online winkelen is.

Maar is dat eigenlijk wel zo?

Die vraag blijkt lastiger te beantwoorden dan ik stiekem had gehoopt. Zeker als je met de auto gaat, worden mogelijke voordelen van fysiek winkelen volledig tenietgedaan – tenzij je veel boodschappen tegelijk doet. Alleen wie lopend of per fiets naar een winkel gaat, behaalt een milieuvoordeel ten opzichte van de onlinewinkel.

Maar daar hebben sommige onlinewinkels iets op gevonden. Ze brengen hun koopwaar naar verdeelcentra aan de rand van de stad om die vandaaruit per (elektrische) fiets te laten bezorgen.

Consultancybedrijf EY becijferde in 2014 voor belangenorganisatie Thuiswinkel.org de gevolgen van ‘de laatste kilometer’ van het onlinewinkelen. Daar zitten volgens het onderzoek de grote verschillen. Thuiswinkel.org heeft de resultaten verwerkt in een (veel te) simpele website, waar je dat zelf kunt testen. Een koffiezetapparaat dat ‘morgen’ per fiets wordt bezorgd geeft 490 gram CO2-uitstoot. Laat je het apparaat op een zelfgekozen dag met een tijdvak van vier uur afleveren in een dieselbus, dan zorgt dat voor 1995 gram CO2.

Veel internetwinkels concurreren juist op snelle levertijden, liefst op een moment dat je zelf kiest. Bij het principe ‘voor 21.00 uur besteld is de volgende dag in huis’ wordt zelden gelet op mogelijke nadelen voor het milieu. Die schade zichtbaar maken en mensen fors laten betalen als ze toch kiezen voor snelle in plaats van schone bezorging, zou kunnen helpen.

Hoe hoort het eigenlijk bij het ontvangen van een pakket? Alex van der Hulst formuleert 7 pakket-etiquetten.

Het Massachusetts Institute of Technology (MIT) deed gedetailleerder onderzoek. De onderzoekers keken naar de hele keten, inclusief het gedrag van de kopers. De ‘voetafdruk’ van online kopen is slechts de helft van die van kopen in een fysieke winkel. Dat komt vooral door aard en logistiek van echte winkels. Die moeten het hebben van gezelligheid, een aantrekkelijke uitstalling van mooi belichte producten. Allemaal zaken waarmee een distributiecentrum geen rekening hoeft te houden.

Maar, schrijven de onderzoekers, wie online koopt maar ook graag een winkel bezoekt, houdt beide systemen in stand en zorgt zo juist voor extra milieuschade. Aan ons dus de keuze. Ik zou het wel weten.