Reportage

Suriname in extase door alle olie voor de kust

Olievondst Na de vondst van een groot olieveld voor de kust rekent Suriname zich rijk. Maar zullen de inwoners ook van de oliedollars profiteren? Critici vrezen van niet.

Tweede olieveld in ‘Block 58’
Tweede olieveld in ‘Block 58’

‘Vertrouwen in eigen kunnen”, staat op een groot bord voor raffinaderij Tout Lui Faut van het Surinaamse Staatsolie, een half uur rijden van Paramaribo. Een grote vlam brandt boven op een toren, terwijl de lucht betrekt en de eerste druppels van een korte en hevige tropische bui uit de lucht vallen.

Binnen in een kantoor vouwt Staatsolie-directeur Rudolf Elias de kaart uit van het gebied waar vorige week een groot olieveld is gevonden. „Suriname zal nooit meer hetzelfde zijn na deze vondst, we kunnen er een zeer welvarend land van maken”, zegt hij stralend.

De olie, van mooie, lichte kwaliteit, is gevonden in een gebied op 150 kilometer van de kust van Suriname, niet ver van de wateren van buurland Guyana waar een paar jaar geleden ook al immense olievondsten zijn gedaan. In het zogeheten ‘Block 58’ binnen de Surinaamse wateren wordt al sinds 2015 naar olie gezocht, in dat jaar gaf Staatsolie toestemming aan het Amerikaanse oliebedrijf Apache om daar aan de slag te gaan. Een boring in samenwerking met het Franse Total leverde vorige week op waar de oliebedrijven al jaren op hoopten: de ontdekking dat ook in de Surinaamse wateren significante oliereserves liggen.

Er zijn vele voorbeelden van landen waar gevonden olie helemaal niet ten goede kwam aan inwoners

„We weten pas over ongeveer anderhalf jaar hoeveel olie er zit in deze eerste put, maar vermoedelijk minimaal rond de honderden miljoenen vaten olie”, zegt directeur Elias.

Verschillende consultancybedrijven gespecialiseerd in olie, waaronder het Britse Wood Mackenzie, schatten de eerste ontdekking op minimaal driehonderd miljoen vaten olie, aldus de firma in een recent rapport. Volgens Elias is het nog wel „een lang proces” voordat de eerste olie aan land komt. Experts denken aan zo’n vijf jaar.

Als de exploratiefase is afgerond kan Staatsolie zich voor 20 procent inkopen voor een bedrag van 800 miljoen dollar. Het krijgt dan ook 20 procent van de olie. Over de opbrengst is nog niets bekend. De Surinaamse staat verdient aan royalty’s en belastingen die door Apache en Total worden afgedragen, en ontvangt dividend van Staatsolie. Apache is ondertussen al bezig met het boren van een tweede put, mogelijk komen daar nog een of twee putten bij.

Het nieuwe Dubai

De olievondst bracht Suriname in extase. Economen buitelden over elkaar heen om inzichtelijk te maken wat het kan betekenen voor de voormalige Nederlandse kolonie met nog geen 600.000 inwoners. Kan Suriname het nieuwe Dubai worden? En de inwoners vragen zich af: komt de olievondst hen ook ten goede?

In de Domineestraat, het winkelhart van Paramaribo, slaat schoenmaker Pincho Steward wat spijkertjes in de zool van een kapotte damesschoen. Bij zijn stalletje brengen mensen hun versleten schoenen, die Steward – onder een grote rode parasol ter bescherming tegen de felle middagzon – weer als nieuw maakt. „Laat de oliedollars maar komen, straks word ik in gouden munten betaald voor mijn werk”, lacht de vijftiger, die ooit lasser was bij bauxietbedrijf Suralco. Hij kreeg oogproblemen door het jarenlang lassen, stopte ermee en werd schoenmaker. „Ik hoop dat het geld ook echt wordt gebruikt voor de opbouw van Suriname en voor onze kinderen, en niet in de zakken van de leiders verdwijnt.”

Gemanipuleerde foto’s van president Bouterse verkleed als oliesjeik domineerden de afgelopen dagen op sociale media. „Mi breiti, ik ben blij. Dit is een historisch moment”, glunderde president Bouterse tijdens de persconferentie waar de vondst bekend werd gemaakt. Voor Bouterse, die eind vorig jaar in Suriname veroordeeld werd tot twintig jaar celstraf voor de Decembermoorden en desondanks hoopt de verkiezingen dit jaar opnieuw te winnen, komt de olievondst als een geschenk.

„Maar we moeten het hoofd wel koel houden en geen gekke dingen doen. Er moet een pad uitgestippeld worden zodat er in nationaal belang van de olievondsten geprofiteerd kan worden”, zei Bouterse.

Critici zijn er echter niet gerust op dat dit onder zijn leiding goed zal gaan. Nu al is er veel corruptie en verdwijnt bijvoorbeeld een groot deel van de opbrengst uit het goud waar Suriname rijk aan is, in de zakken van bevriende politici. De bevolking ziet er weinig van terug. Ook worden goudconcessies en rechten op het gebied van goudexploratie en -exploitatie met waardes van tientallen miljoenen euro’s onderling verdeeld, zo bleek eerder uit onderzoek van NRC.

‘Met geld smijten’

Zal het anders gaan met de nieuw verworven olierijkdom?

„Suriname zoekt al jaren naar olie, en ik ben blij dat het is gevonden, maar we moeten nu heel voorzichtig en vooral alert zijn”, zegt econoom Winston Ramautarsing, tevens voorzitter van de Vereniging van Economisten in Suriname. „De zittende regering van president Bouterse heeft tot nu toe niet aangetoond dat ze inkomsten uit onze natuurlijke hulpbronnen goed besteedt. Integendeel: ze doet aan zelfverrijking en smijt met geld, en leent bovendien ook volop geld.” Hij wijst erop dat Suriname inmiddels een staatsschuld heeft opgebouwd van 2,4 miljard dollar (2,2, miljard euro). Juist deze week verlaagde kredietbeoordelaar Fitch de kredietstatus van Suriname tot CCC, ofwel junk.

Dat grote olievondsten soms ten goede kunnen komen aan de bevolking, bewijst Noorwegen – daar hebben inwoners kunnen meeprofiteren van de olierijkdom. Maar landen als Nigeria en Venezuela hebben laten zien hoe het ook mis kan gaan.

De in 2013 overleden Venezolaanse leider Hugo Chavez zette de oliereserves van zijn land in voor het ideaal van een socialistische heilstaat. Door mismanagement en corruptie houden de Venezolanen er tegenwoordig echter nauwelijks iets aan over, terwijl Venezuela de grootste aantoonbare oliereserves ter wereld heeft. Intussen gaan grote hoeveelheden Venezolaanse olie naar China en Rusland ter afbetaling van staatsschulden. In Surinames grote buurland Brazilië is semi-staatsoliebedrijf Petrobras verwikkeld in het grootste corruptieschandaal uit de Braziliaanse geschiedenis.

Staatsolie-directeur Elias: „Wij pleiten voor een brede maatschappelijke discussie, waaraan niet alleen verschillende politieke partijen deelnemen, maar ook economen, maatschappelijk middenveld en de vakbeweging. Hoeveel gaan we consumeren en hoeveel gaan we beleggen in een welvaartsfonds en sparen voor de toekomst?” Maar of dat ook de koers is van de NDP-regering van Bouterse is zeer de vraag.

Een appel en een ei

Over pakweg vier maanden zijn er verkiezingen in Suriname. De olievondst is de regering in de schoot geworpen. De NDP claimt het succes al: het was Bouterse die na zijn staatsgreep in 1980 – volgende maand precies 40 jaar geleden – aan de basis van Staatsolie stond. „Ze hebben vervolgens in de jaren negentig geprobeerd het bedrijf voor een appel en een ei te verkopen, wat gelukkig niet is doorgegaan”, zegt oppositieleider Chan Santokhi.

Hij is bang dat de NDP in aanloop naar de verkiezingen al geld uit de olievondst probeert te trekken . „Ik ben bezorgd dat ze het belang van 20 procent van Staatsolie gaan proberen te verkopen om aan geld te komen om de verkiezingen te winnen”, zegt de oppositieleider.

De regering wuift het wantrouwen weg, en verwacht juist een explosieve groei van de economie, en meer werkgelegenheid. „We denken dat de arbeidsplaatsen die vrijkomen niet allemaal opgevuld kunnen worden door onze lokale mensen”, zei minister van Arbeid Soewarto Moestadja onlangs bij een voorlichtingsbijeenkomst. „We hopen dat Surinaamse Nederlanders besluiten om naar Suriname te komen om hier te werken en een toekomst op te bouwen. We zullen ze hard nodig hebben.”