Laagste geboortecijfer in China sinds de hongersnood van ’61

Bevolkingsgroei China schafte in 2015 de eenkindpolitiek af. Afgelopen jaar werden de gevolgen merkbaar: met 14,65 miljoen baby’s is het geboortecijfer in 2019 schrikbarend laag.

Zusters masseren baby's in een ziekenhuis in Yongquan, in het zuidwesten van China. Het aantal Chinese geboorten is in 2019 sterk afgenomen.
Zusters masseren baby's in een ziekenhuis in Yongquan, in het zuidwesten van China. Het aantal Chinese geboorten is in 2019 sterk afgenomen. Foto AFP

De nieuwe cijfers van het nationale statistiekbureau zullen de Chinese leiders zorgen baren. Met 14,65 miljoen baby’s blijkt het geboortecijfer in China in 2019 schrikbarend laag. Het aantal nieuwe Chinezen ligt 580.000 lager dan het jaar ervoor en bereikte het laagste punt sinds 1961, toen het land gebukt ging onder de Grote Hongersnood die miljoenen mensen het leven kostte. Per duizend inwoners waren er slechts 10,48 geboorten, wat zelfs neerkomt op de laagste ratio sinds het begin van het communistische tijdperk in 1949.

Op deze manier zet de vergrijzing wel erg hard door. En erger: de maatregel die de regering in 2015 had getroffen, het afschaffen van de eenkindpolitiek, blijkt nu echt uitgewerkt. In 2016 steeg het aantal geboortes, maar in de drie daaropvolgende jaren zijn er steeds dalingen geweest.

Ook zonder de dreiging van een hoge boete zien Chinese ouders het slecht zitten om een tweede kind te krijgen. De lange werkdagen en de moeite die het kost om een kind door het extreem competitieve onderwijssysteem te loodsen zullen daar aan bijdragen, evenals het gebrek aan betaalbare kinderopvang en de hoge woonlasten.

Daarnaast zijn steeds meer jonge vrouwen economisch zelfstandig en zien zij minder snel de noodzaak om te trouwen. Ook scheiden stellen makkelijker. In de eerste negen maanden van vorig jaar zijn er 3,1 miljoen scheidingen aangevraagd, tegenover 7,1 miljoen huwelijken die werden gesloten.

Lees ook: Overbevolking als ideale ramp voor onheilsprofeten

Krimp

De bevolking groeit wel nog steeds: vorig jaar werd het aantal van 1,4 miljard burgers bereikt. Tegenover 14 miljoen geboorten stonden 10 miljoen sterfgevallen. De vraag is hoe lang die groei nog duurt. Volgens een vorig jaar verschenen rapport van de Chinese Academie voor Sociale Wetenschappen kan de krimp in 2027 inzetten. De nieuwe grootmacht zou zich dan voegen bij Rusland en Japan, die al jaren de bevolking zien krimpen.

Gecombineerd met de stijgende levensverwachting kan het lage geboortecijfer de voorbode van een demografische crisis zijn: een relatief kleine groep werkenden tegenover een uitdijende groep gepensioneerden met bijbehorende zorgkosten.

Het statistiekbureau moest vrijdag ook bekendmaken dat de economische groei vorig jaar met 6,1 procent het laagste punt sinds 1990 had bereikt. Er is overigens altijd twijfel aan de Chinese statistieken. Sommige economen vermoeden dat de werkelijkheid te rooskleurig wordt voorgesteld. Hoe dan ook is het vooruitzicht voor komend jaar niet beter: economen die door persbureau Reuters om hun inschatting werden gevraagd, verwachten voor 2020 een groei van 5,9 procent.

Een deel van de lage groei zal zijn veroorzaakt door de handelsoorlog met de Verenigde Staten. Maar ook voordat die in 2018 losbarstte, daalde de Chinese groei al jaren. De nieuwe geboortecijfers onderstrepen nog eens dat het de komende jaren voor China een grote uitdaging zal zijn om met een vergrijzende bevolking de economische groei in stand te houden.

Lees ook Het gevaar in China is dat de bevolking oud is voordat zij rijk is