Reportage

‘Hoekige’ Jo Palmen zorgde altijd voor rumoer. Nu stopt hij ermee

Integriteit Wethouder Jo Palmen uit het Limburgse Brunssum kwam in opspraak wegens integriteitsproblemen en ruwe omgangsvormen. Vrijdag nam hij afscheid, na 42 jaar in de lokale politiek.

De Brunssumse wethouder Jo Palmen, die deze week afscheid nam
De Brunssumse wethouder Jo Palmen, die deze week afscheid nam Marcel van Hoorn/ANP

Tussen de sprekers op het afscheid van de Brunssumse wethouder Jo Palmen maakt deze vrijdag ook een buuttereedner (carnavalskomiek) zijn opwachting. „Sommige gemeenten geven tonnen uit aan citymarketing”, zegt hij. „Jo Palmen heeft genoeg aan een paar woorden. Die noemt collega-politici ‘varkenskop’ of ‘achterlijke Heini’ en Brunssum haalt het NOS Journaal.” De aanwezigen schateren.

Ruim twee jaar geleden werd het Limburgse Brunssum (ruim 28.000 inwoners) inderdaad landelijk nieuws door Palmen, de voorman van de grootste partij in de gemeenteraad, BBB Lijst Palmen. Vanwege ruwe omgangsvormen, en een decennia slepend conflict over een stuk grond, kwam hij niet door een extern bureau uitgevoerde integriteitstoets. Met steun van een raadsmeerderheid werd hij desondanks benoemd tot wethouder.

Toenmalig burgemeester Luc Winants (CDA) wilde dat niet meemaken en stapte op. Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) bemoeide zich er ook mee: zij riep Palmen op om af te treden. Een door de coalitiepartijen gevraagde second opinion van twee hoogleraren uitte daarna kritiek op de toets en het „opplussen” van de conclusies door Winants en de Limburgse commissaris van de koning Theo Bovens (CDA). Palmens taalgebruik, zijn „hoekige” gedrag, het moedwillig laten bestaan van onduidelijkheden en het vermengen van rollen riepen volgens de professoren wel vragen op, maar waren geen beletsel voor een benoeming. In december 2018 kwam aan de slepende kwestie met de grond een einde: Palmen sloot hierover een overeenkomst met de gemeente Brunssum.

Bronzen discus

„Eigen en eigengereid”, noemt Winants’ opvolger, interim-burgemeester Gerd Leers Palmen bij diens afscheid in een Brunssumse brasserie. „Erg direct en sociaal betrokken, net als de mijnwerkers van weleer. Hij kwam op voor de gewone mensen, die vermalen dreigden te worden door het systeem. Hier zijn geen gele hesjes nodig. Brunssum heeft Jo.”

Na 42 jaar in de plaatselijke politiek moet Palmen om gezondheidsredenen stoppen. Hij tekende tijdens een vorig wethouderschap voor zijn eigen ereburgerschap. Dus komt Leers nu met iets anders. „De bronzen discus, een heel hoge onderscheiding die we normaal aan afscheidnemende commandanten van het NAVO-hoofdkwartier hier in Brunssum geven.” Palmen moet erom lachen. „Koninklijke onderscheidingen geven ze maar aan anderen.” Waarschijnlijk zit een lintje er niet in vanwege een eerdere veroordeling door belediging. Zo moest hij een boete betalen nadat hij een collega-raadslid „varkenskop” noemde.

Lees ook: Het bevlekte blazoen van Brunssum

Toch is Palmen op zijn afscheidsreceptie vooral tevreden over de vrolijkheid onder de aanwezigen: „Ik had huilende mensen verwacht, van verdriet en blijdschap om mijn vertrek.” Door de affaire rond zijn benoeming verslechterde destijds de al beroerde verhoudingen in de Brunssumse politiek. Leers noemde die eerder „vergelijkbaar met Italiaanse dorpen en hun vendetta’s”. De interim-burgemeester organiseerde onder meer een raadsbrede therapie, medegefinancierd door het ministerie van Binnenlandse Zaken.

„Tegenwoordig is het soms zelfs een beetje saai”, lacht SP-fractievoorzitter Katinka Coenen, destijds tegen de benoeming van Palmen. Ook VVD-raadslid Jaimy van Dijk verzette zich. Hij vindt de sfeer in de raad tegenwoordig iets beter. „Maar het is prima dat Palmen, die nog vol wrok zat, vertrekt.” Zo vindt Van Dijk het ook goed dat een fractievoorzitter en ex-wethouder van zijn partij is gestopt. „Die twee waren als Harry Potter en Voldemort. Maar er zitten nog steeds mensen in de Brunssumse politiek die er langer zitten dan ik oud ben. Dan heb je heel veel verleden en is het goed dat je misschien eens een stap terug doet.”

Cursussen fatsoen

Grote afwezige tijdens Palmens afscheid is de eerder opgestapte burgemeester Winants. „Ik wist niet eens dat er een receptie was”, zegt hij een dag voor het Palmens vaarwel telefonisch. Winants, vorige week beëdigd als burgemeester van het Noord-Limburgse Venray, heeft er geen spijt van dat hij destijds vertrok uit Brunssum. „Het heeft bijgedragen aan stappen richting politieke vernieuwing, tot aan cursussen fatsoen. Gezondheidsperikelen als aanleiding voor het afscheid is niet fijn, maar ik denk wel dat het heel goed samenvalt met het aantreden van een nieuwe burgemeester, zodat zij echt met een schone lei kan beginnen.”

Leers beëindigt zijn werkzaamheden begin maart. Hij maakt plaats voor Wilma van der Rijt-van der Kruis (CDA), op dit moment wethouder in het Brabantse Best.

Aanvulling (30 januari 2020): In dit artikel is toegevoegd dat aan de slepende kwestie over de grond in december 2018 een einde is gekomen. Palmen kwam toen met de gemeente Brunssum een grondruil overeen. In 1976 had Palmen een aantal panden van de gemeente gekocht, waarna al snel onenigheid was ontstaan over de omvang van de percelen. In de loop van de decennia ontstond een dossier van zo’n twaalfhonderd pagina’s en werden in totaal elf gerechtelijke procedures gevoerd. Tien jaar geleden bepaalde de rechter dat Palmen door verjaring eigenaar was geworden van de betwiste grond. Een probleem bleef echter bestaan, doordat de gemeente inmiddels een trottoir over een deel van de grond had gelegd. Dat stuk, 34 vierkante meter groot, werd in 2018 geruild tegen een stuk van 84 vierkante meter van de gemeente grenzend aan de percelen. Burgemeester Gerd Leers en Roy Palmen - die het stuk twee jaar geleden van zijn vader, de wethouder, had gekregen - tekenden voor de deal met gesloten beurzen.