Gesluierde vrouw voor muur

Als Iran in het nieuws is, schrijft , weten Iran-volgers welk beeld weer op zal duiken. Het cliché blijft, maar sinds kort loopt de gesluierde vrouw langs vers beeld.
Muurschildering op voormalige Amerikaanse ambassade in Teheran, 2015
Muurschildering op voormalige Amerikaanse ambassade in Teheran, 2015 Foto’s EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

Het is bijna een wetmatigheid zodra Iran weer eens in de belangstelling staat: het gebruik van foto’s met daarop een Iraanse vrouw met sluier of in chador (kledingstuk dat alleen het gezicht vrijlaat), die langs een anti-Amerikaanse muurschildering loopt. Het is inmiddels een running gag onder Iran-volgers, die hun klok erop gelijk zetten. Je gaat het pas zien als je het doorhebt.

Fotografen hebben weinig bewegingsruimte in Iran. De muurschilderingen geven kleur aan hun beelden. Maar ze bevestigen ook hardnekkige angstbeelden die sinds de Iraanse revolutie van 1979 leven. De muurschilderingen die op de foto’s staan, dateren dan ook uit die periode en staan afgebeeld op de muren rond de voormalige Amerikaanse ambassade in Teheran, die destijds 444 dagen door fundamentalisten werd bezet.

Vrome moslims

Het Vrijheidsbeeld met doodskop lijkt de voorkeur te hebben in verschillende media, gevolgd door een met Amerikaanse Stars and Stripes gedecoreerde revolver. Het hergebruiken van dezelfde beelden sterkt het beeld dat Iran vol zit met fanatici die elke dag weer opstaan om met passie de Grote Satan te haten. Het Iraanse regime zal weinig problemen hebben met deze beeldvorming, de ayatollahs willen graag dat de buitenwereld denkt dat het land vooral bestaat uit vrome moslima’s die de hele dag langs propagandaschilderingen lopen.

Muurschildering Teheran, 2015
‘Verse’ muurschildering, 2019 Foto’s EPA/ABEDIN TAHERKENAREH

Afgelopen november, veertig jaar na het begin van de gijzeling van de ambassade, vonden de machthebbers het tijd voor verse muurschilderingen. Ze houden het dichtbij de oude: een Vrijheidsbeeld waarvan de arm met de toorts is afgebroken, en wederom een revolver, alleen hangt de loop er slapjes bij. De andere schilderingen verwijzen ook naar bekende symbolen van de Amerikaanse cultuur, zoals een frietzakje van McDonald’s maar dan met prikkeldraad erin, en een bewapende Mickey Mouse die een bloedbad heeft aangericht. Triomfantelijk is de schildering waarop de Amerikaanse drone die vorig jaar werd neergeschoten staat afgebeeld (foto rechtsonder). Zeer wrang is het nu de afbeelding te zien van het Iraans passagiersvliegtuig dat in 1988 per abuis door een Amerikaanse raket werd neergehaald – nu Iran zelf net per ongeluk een burgervliegtuig uit de lucht heeft geschoten.

De vraag is of media nu definitief afscheid nemen van het clichébeeld vrouw-in-chador-loopt-langs-muurschildering – of die domweg vervangen door foto’s van de nieuwe muurschilderingen.