Opinie

Welke politieke kleur heeft de universiteit?

Floor Rusman

Héél langzaam, nog langzamer dan Greta Thunberg in haar zeilboot, steken maatschappelijke trends de Atlantische Oceaan over. Zo gaat het ook met de klacht dat universiteiten linkse bolwerken zijn. In de VS gaat het daar al decennia over; een klassieker is The Closing of the American Mind (1987), waarin de conservatieve filosoof Allan Bloom klaagde dat studenten werden gebrainwasht aan linkse universiteiten.

Een paar jaar geleden spoelde de discussie aan in ons publieke debat. Yernaz Ramautarsing, destijds student politicologie aan de UvA en fervent Ayn Rand-fan (later zou hij betrokken raken bij Forum voor Democratie), begon de Facebookgroep ‘Linkse indoctrinatie op mijn universiteit’. Maandag zat hij in het publiek bij een UvA-debat over politieke diversiteit aan de universiteit. De line-up was in elk geval divers: oud-GroenLinks-Kamerlid Zihni Özdil sprak er na FVD-senator Paul Cliteur.

De feiten waren gelukkig net op tijd gearriveerd. Socioloog Herman van de Werfhorst publiceerde eerder deze maand een artikel in The British Journal of Sociology met als titel: ‘Are universities left-wing bastions?’ De uitkomst: ja, professoren aan Europese universiteiten zijn wat linkser dan hoogopgeleiden in andere beroepsgroepen. Maar hun politieke overtuigingen zijn er net zo verspreid over het politieke spectrum als elders.

Een genuanceerde conclusie. De vraag is: zorgen die gemiddeld wat linksere docenten ervoor dat voor andersdenkenden aan de universiteit geen plek is?

Met deze vraag kun je alle kanten op en dat gebeurde maandag dan ook. Paul Cliteur had het vooral over onderzoek: maken kandidaat-promovendi met ‘controversiële’ vraagstellingen wel kans op financiering door NWO? Zihni Özdil probeerde de boel op te schudden door te zeggen dat juist rechtse ideeën als het neoliberalisme de universiteit domineren.

Tussendoor werden wat interessante punten aangeroerd. Eén: dat docenten een bepaalde politieke voorkeur hebben betekent niet dat zij ook biased (vooringenomen) lesgeven, zei Annette Freyberg-Inan, politicoloog en decaan aan de UvA. Politieke voorkeur vertaalt zich ook niet automatisch in een wetenschappelijke richting: er is geen GroenLinks-stroming in de internationale betrekkingen, bijvoorbeeld.

Als het onderwijs toch eenzijdig is, ligt dat ook niet per se aan de docent, zei UvA-politicoloog Marcel Maussen. Soms is het vakgebied zelf biased, en moet je als docent juist je best doen een ‘divers’ curriculum bij elkaar te scharrelen. Zo liet hij zijn studenten in een vak over gender een artikel lezen van Catherine Hakim, een socioloog die regelmatig in de clinch ligt met feministen.

Het laatste punt: docenten zijn niet de enige sfeerbepalers. In college zijn linkse studenten behoorlijk dominant, aldus eerstejaars politicologie Nika Norbart. Als voorbeeld noemde ze ‘FCK FvD’-stickers op laptops en reacties als je zegt dat je FVD stemt („fascist!”). Studente Christine Nandova zei iets soortgelijks: toen ze zich in een paper positief uitliet over de natiestaat, werd ze door medestudenten voor ‘nazidochter’ uitgemaakt.

Docenten moeten alert zijn op dit soort groepsdynamieken, vond Annette Freyberg-Inan. Wanneer bijna iedereen in de les Trump uitlacht, is het voor een docent die weinig opheeft met Trump verleidelijk om mee te doen. Haar ‘didactische advies’ aan docenten: weersta die neiging en bevraag juist dat collectieve uitlachen.

Maussen en Freyberg-Inan hadden het over iets anders dan politieke kleur, namelijk een open intellectuele houding. Als docenten die hebben, hoeft een gemiddeld wat linksere voorkeur niet erg te zijn. Maar of docenten de politiek inderdaad buiten de collegezaal laten is, in de woorden van Van de Werfhorst, weer een andere vraag. Daarover ging zijn onderzoek niet.

Floor Rusman is redacteur van NRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.