Na ‘De villamoord’ is er van de bekentenissen niets meer over

Zap In 1998 wordt een 63-jarige vrouw in haar villa doodgeschoten. Negen verdachten worden veroordeeld. Het drieluik De villamoord laat zien dat de rechercheurs zelf de bad guys zijn.

Teamleider van de recherche Ad Baars stampt tierend door het kleine verhoorhokje, zijn vinger zwaaiend vlak voor de neus van de verdachte. Schreeuwend in diens gezicht dat hij niet moet liegen.
Teamleider van de recherche Ad Baars stampt tierend door het kleine verhoorhokje, zijn vinger zwaaiend vlak voor de neus van de verdachte. Schreeuwend in diens gezicht dat hij niet moet liegen.

‘Ik ken geen andere voorbeelden waarbij valse bekentenissen zo schitterend gedocumenteerd zijn met videomateriaal,” stelt rechtspsycholoog Han Israëls halverwege de eerste aflevering van het drieluik De villamoord (KRO-NCRV, volgende delen donderdag en vrijdag).

Lees ook: Een dubbel debacle in de zaak van de Arnhemse villamoord (2014)

Dat is nogal een understatement, denk je twintig minuten later, al is het juridisch passend om een slag om de arm te houden: de advocaat van vier van de negen veroordeelden voor de ‘Arnhemse villamoord’ wil volgende week een herzieningsverzoek indienen.

Minder juridisch geformuleerd: wat een schandaal. Regisseur Joost van Wijk brengt zijn verhaal vol drama: op 2 september 1998 wordt een 63-jarige vrouw in haar villa overvallen en in koelen bloede doodgeschoten. Een vriendin die op bezoek was, liep een schotwond op. Zij beschreef de dader: een kleine getinte man met een grote snor die Nederlands sprak met een accent. Dat is mijnheer Pamuk, het legendarische typetje van Kees van Kooten, dacht ik meteen. Hoe dan ook kon je alle kanten op met dit signalement.

Dat gold ook voor de politie. Dit was voor Arnhem een grote zaak en dat vraagt om, zo galmt de voice-over alsof we in een Hollywoodfilm zitten, „een monument van een leider”. Zoals Ad Baars, een kleine felle speurder met de bijnaam Adje Tapje wegens zijn voorliefde voor telefoontaps. Sjekkies rokend en ‘potverdorie’ roepend vuurde Ad zijn mannen aan. Maar hij vond niets. Tot na meer dan een halfjaar ineens negen verdachten, acht van hen met een Turkse achtergrond, werden opgepakt. Aanvankelijk ontkenden ze, uiteindelijk legden enkelen een bekentenis af en werd de groep veroordeeld.

Er bleven wel twijfels. Zo was er geen technisch bewijs, was er weinig buitgemaakt en had een getuige die bij de villa zijn hond uitliet géén van de negen gezien. Bovendien: als je een vrouw in huis gaat overvallen, doe je dat dan met zijn negenen? Op klaarlichte dag? Er waren alleen die bekentenissen.

Niet dat er nog iets over is van die bekentenissen als je in De villamoord de opnamen van de verhoren hebt gezien. Dat Adje Tapje de bad guy van deze documentaire is, weten we dan al. Tierend stampt hij door het kleine verhoorhokje, zijn vinger zwaaiend vlak voor de neus van de verdachte. Schreeuwend in diens gezicht dat hij niet moet liegen.

Over liegen gesproken: de rechercheurs roepen keer op keer tegen verdachte Ömer Arisoy dat anderen belastende verklaringen tegen hem hebben afgelegd. Zullen ze zijn baard afscheren? Dan lijkt hij op de compositietekening van de moordenaar. Als hij niet voor de moord veroordeeld wil worden, moet hij zeggen wie het wel heeft gedaan. Eindeloos houdt het gebeuk aan, inclusief achteraf tekenende formuleringen als: „Denk jij dat de politie zes maanden met oogkleppen op loopt?” Een paar keer duikt een neerbuigend „hier in Nederland” op, alsof niet precies deze agenten een blamage voor de rechtsstaat waren (hier zelf even het juridische voorbehoud bijdenken). Natuurlijk breekt Arisoy; inmiddels heeft hij verklaard dat zijn bekentenis destijds vals was.

Aan het eind halen de makers van De villamoord nog een aas uit hun mouw. Teamleider Ad Baars – die de filmmakers niet te woord wilde staan – had al eerder de leiding over het onderzoek naar de Puttense moordzaak, waarin twee onschuldige mannen voor moord werden veroordeeld.

De eerste aflevering van De villamoord liet de kijker wel met vragen achter, bijvoorbeeld naar hoe men eigenlijk bij deze negen verdachten was uitgekomen. Maar vooral zit je na te trillen van woede en schrik. Want alles wat deze overheidsdienaren verkeerd doen, doen zij verkeerd namens ons allemaal.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.