Duitse Bondsdag wijst uitbreiding orgaandonatie af

Wetsontwerp Een meerderheid stemde tegen het plan van minister van Gezondheid Spahn voor een ‘ja, tenzij’ regeling. De meningsverschillen liepen door de politieke partijen heen.

Minister van Gezondheid Jens Spahn verdedigde donderdag zijn plan voor een ‘ja, tenzij’ donorregeling in de Bondsdag. Zijn voorstel werd verworpen.
Minister van Gezondheid Jens Spahn verdedigde donderdag zijn plan voor een ‘ja, tenzij’ donorregeling in de Bondsdag. Zijn voorstel werd verworpen. Foto FILIP SINGER/EPA

In Duitsland wordt voor orgaandonatie geen ‘ja, tenzij’-regeling ingevoerd, waarbij iedereen na zijn dood orgaandonor is tenzij hij of zij daartegen bezwaar heeft gemaakt. In de Bondsdag bleek donderdag geen meerderheid voor zo’n regeling, zoals die onder andere vanaf 1 juli in Nederland geldt.

Vóór het wetsontwerp van Gezondheidsminister Jens Spahn (CDU) stemden 292 bondsdagleden, 397 stemden tegen. Wel een meerderheid was er voor het alternatieve wetsvoorstel van onder meer de voorzitter van de Groenen, Annalena Baerbock. Daarbij blijft het zo dat alleen donor is wie daar toestemming voor heeft gegeven. Wel zal mensen voortaan vaker gevraagd worden, bijvoorbeeld bij het vernieuwen van een paspoort, of men donor wil worden. Ook komt er een donorregister, zodat ziekenhuizen snel kunnen nagaan of iemand toestemming heeft gegeven.

De meningsverschillen over de kwestie liepen dwars door de politieke partijen. Vanuit de fracties was geen dwang een partijlijn te volgen.

Ernstig tekort

Tegenstanders van de zogenoemde ‘tegenspraak-regeling’ van minister Spahn betoogden dat deze zou neerkomen op een ongekende ingreep van de staat in de lichamelijke integriteit van het individu.

Voor- en tegenstanders erkennen dat in Duitsland een ernstig tekort bestaat aan orgaandonaties. Afgelopen december bijvoorbeeld wachtten 7.148 patiënten op een donornier. In het hele jaar 2019 kwamen slechts 1.612 donornieren beschikbaar. In totaal wachten in Duitsland 9.000 mensen op een donororgaan.

Het aantal mensen dat zich bereid heeft verklaard donor te zijn, nam in Duitsland vanaf 2012 sterk af, na een schandaal waarbij een arts jarenlang gegevens gemanipuleerd bleek te hebben om zijn patiënten eerder voor een donororgaan in aanmerking te laten komen. Het vertrouwen in het hele systeem daalde daardoor sterk. Daarmee nam ook het aantal mensen dat zich als donor opgaf, sterk af.

Spahn verdedigde zijn wetsvoorstel met het argument dat al duidelijk is dat betere voorlichting en meer aansporingen niet voldoende helpen. Alleen een ‘ja, tenzij’-regeling zou een oplossing kunnen zijn voor de duizenden vaak doodzieke mensen die op een orgaan wachten.