Rechter blokkeert sloop van Rotterdamse Tweebosbuurt, maar de coalitie blijft vóór

Vijf vragen De sloop van 535 sociale huurwoningen in Rotterdam-Zuid is nog niet van tafel. De vraag is wat bemiddeling met bewoners kan opleveren.

Protest tegen sloop woningen inTweebosbuurt in Rotterdam Afrikaanderwijk.
Protest tegen sloop woningen inTweebosbuurt in Rotterdam Afrikaanderwijk. Foto Hans van Rhoon/HH

De eerste grote stadsvernieuwing volgens de gemeentelijke Woonvisie (2016) is vastgelopen. Het sloopplan voor 535 sociale huurwoningen in de Tweebosbuurt in Rotterdam-Zuid is gestuit op een groep van 17 bewoners. Woningcorporatie Vestia mag hun huurcontract níet ontbinden, oordeelde een tweede kantonrechter onlangs in een verrassende uitspraak. De PvdA riep deze week op tot bemiddeling met bewoners en wordt hierin gesteund door vier andere coalitiepartijen. Maar dat betekent nog niet dat het sloopplan niet doorgaat.

1 Wat willen de gemeente en Vestia met de Tweebosbuurt?

Zowel de Woonvisie als het Nationaal Programma Rotterdam Zuid moeten tot 2030 meer variatie in inkomens en opleidingsniveaus in arme wijken brengen. Driekwart van de gemeenteraad (coalitiepartijen VVD, D66, GroenLinks, PvdA, CDA, ChristenUnie-SGP en oppositiepartij Leefbaar Rotterdam) stemde daarom eind 2018 in met sloop van de Tweebosbuurt. Vestia wil hier 535 sociale huurwoningen slopen – al zijn ze bouwtechnisch niet ‘op’ – en er 90 renoveren. In plaats daarvan moeten er 101 vrije huur- en 143 koopwoningen komen. Pal naast de buurt wil Vestia 137 sociale huurwoningen bouwen voor bewoners die weg moeten. Maar die woningen krijgen een hogere, vrije huur als zij verhuizen of overlijden.

Lees deze reportage: de raad besefte niet dat in de Tweebosbuurt maar 20 pct sociale huur overblijft

2 Wat vond de éérste kantonrechter van de sloopplannen?

In september bepaalde kantonrechter Wim Wetzels dat het huurcontract van een eerste groep van 11 protesterende huurders per 1 januari van dit jaar ontbonden mocht worden. Hij vond het redelijk „goedkope woningen te vervangen” voor een „gevarieerder woningaanbod”, te meer omdat ook de gemeente en het Rijk Rotterdam-Zuid willen verbeteren. Vestia toonde niet aan dat de woningen te slecht zijn of dat zij verlies lijdt op de verhuur, maar dat hoefde van deze rechter ook niet. Verder spande Vestia zich genoeg in om vervangende woonruimte te vinden voor de huurders.

3 Wat vond de twééde kantonrechter van de sloopplannen?

Kantonrechter Cora van Steenderen-Koornneef oordeelde deze maand heel anders over een tweede groep van 17 huurders. Bij deze tweede procedure hebben dezelfde advocaten van de bewoners ook een ander verweer gevoerd. „Stedenbouwkundige ontwikkeling” op zichzelf is geen grond voor ontbinding van een huurcontract, betoogden zij. Vestia had daarbij dan financiële of bouwtechnische bezwaren moeten aanvoeren – en dat is niet gebeurd. De kantonrechter was het hiermee eens en heeft dit overgenomen in de uitspraak. De sloop van de Tweebosbuurt komt volgens haar „feitelijk uit de lucht vallen”. Vestia heeft de bewoners te weinig betrokken, terwijl haar kerntaak huisvesting van minima is. Daarbij staat het grondrecht van huisvesting al onder druk door de woningnood.

4 Wat vinden politieke partijen van de nieuwe situatie?

Voor de linkse coalitiepartijen is dit een pijnlijk dossier. Vooral voor de PvdA die door Denk, Nida, SP en 50Plus wordt gekraakt – bij de PvdA kunnen ze ook eerder stemmen weghalen dan bij GroenLinks. De PvdA was maandag de eerste partij die dan ook pleitte tégen een hoger beroep door Vestia en vóór bemiddeling met bewoners. De coalitiepartijen CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie-SGP zijn ook voor bemiddeling, zeggen ze. Maar geen enkele coalitiepartij – ook niet de PvdA – trekt vooralsnog de steun voor sloop in. Er wordt alleen gesproken van „betere afspraken”, „maatwerk”, en „participatie”. De oppositie hoopt op een meerderheid om het raadsbesluit in te trekken en de samenwerkingsovereenkomst met Vestia te ontbinden. Maar zolang Leefbaar (11 zetels) voor sloop blijft, zijn minstens de PvdA, GroenLinks én D66 nodig (samen 15 zetels) om tot een meerderheid te komen. Voor die drie coalitiepartijen is dat (nog) geen optie en het CDA, ChristenUnie-SGP en de VVD blijven voor sloop.

5 Hoe gaat het nu verder met de Tweebosbuurt?

Op dit moment weet niemand het. Vestia moet eerst besluiten over bemiddeling en/of een hoger beroep. De ChristenUnie-SGP roept op tot beide, want er is sprake van „rechtsonduidelijkheid.” Geld is ook een probleem: de sloop moest in april beginnen voor een Rijksbijdrage van 25.000 euro per sloopwoning. Nu dat niet wordt gehaald, moet Vestia met het Rijk onderhandelen. Oppositiepartijen hebben voor 30 januari een raadsdebat aangevraagd. Mochten een of meer coalitiepartijen de komende maanden overstag gaan, dan dreigt een politieke crisis. Als bemiddeling slaagt, is de vraag wat de uitkomst is. Van de 535 sociale huurders zijn er al 390 vertrokken en nog eens 69 akkoord met vertrek. De buurt zelf oogt als een sloopgebied met staalplaten voor verlaten woningen. Maar de nieuwe gerechtelijke uitspraak is een opsteker voor de bewoners. De gemeente is gewaarschuwd dat stadsvernieuwing wettelijke grenzen kent.