Financiering Green Deal deels uit bestaande budgetten

Green deal De Europese Commissie presenteerde dinsdag een investeringsplan om de 1.000 miljard voor de Green Deal bijeen te brengen.

De Europese Commissie presenteerde dinsdag een Duurzaam Investeringsplan waarmee de komende tien jaar 1.000 miljard euro bijeen moet worden gebracht. Commissaris Frans Timmermans is verantwoordelijk voor de ‘Green Deal’.
De Europese Commissie presenteerde dinsdag een Duurzaam Investeringsplan waarmee de komende tien jaar 1.000 miljard euro bijeen moet worden gebracht. Commissaris Frans Timmermans is verantwoordelijk voor de ‘Green Deal’. Foto Patrick Seeger

Een één met twaalf nullen, oftewel één biljoen euro. Zo ambitieus als de plannen voor de Green Deal zijn, zo astronomisch zijn de bedragen die de Europese Commissie noemt voor de realisatie ervan.

Deze dinsdag presenteerde ze in Straatsburg een Duurzaam Investeringsplan waarmee de 1.000 miljard euro de komende tien jaar bijeen moet worden gebracht. Met de presentatie wil de Commissie een groene bazooka in stelling brengen, die de financiële markten in beweging moet krijgen. Of dat lukt, hangt sterk af van hoe strikt de klimaatwetgeving gaat zijn.

Lees ook: Klimaatplan EU is de ‘Europese maanlanding’

Je moet nogal wat potjes bij elkaar optellen om bij de twaalf nullen te komen. Er worden bestaande geldstromen verlegd, met de groene verfkwast bewerkt of als garantie voor leningen en investeringen gebruikt.

Meer dan de helft komt uit de aanstaande EU-begroting, waarover al eerder werd afgesproken dat 25 procent geoormerkt wordt als ‘klimaatgeld’. En ook de verplichte co-financiering van lidstaten bij dat EU-geld, wordt door de Commissie meegeteld.

Duidelijk signaal

Het plan bestaat zo voor een groot deel uit bestaande fondsen met een nieuwe naam of een nieuw doel. Dat is marketingtechnisch weliswaar slim – het zendt een duidelijk signaal uit dat Europa fors investeert in de duurzame toekomst – het maakt het voorstel van de Commissie ook kwetsbaar voor verwijten van ‘greenwashing’. De afgelopen jaren moest 19 procent van het EU-budget klimaatvriendelijk worden uitgegeven, maar er was vaak kritiek op hoe groen dat geld daadwerkelijk werd besteed. De ware omvang van het klimaatbudget hangt dus sterk af van hoe effectief de Commissie uitgifte van het geoormerkte geld weet te monitoren.

Plan komt voor groot deel uit bestaande fondsen met een nieuwe naam

Een in het oog springend onderdeel van het investeringsplan is het ‘Just Transition Mechanism’, een speciaal fonds van 100 miljard euro waardoor landen of sectoren een „extra steuntje in de rug” kunnen krijgen. Geld daarvoor komt wederom uit het EU-budget, aangevuld met eigen investeringen van lidstaten en goedkope leningen van de Europese Investeringsbank (EIB). Het fonds moet lidstaten die aarzelen bij de klimaattransitie, Polen voorop, alsnog over de streep trekken zich achter de doelstellingen te scharen.

Miljarden aan klimaatgeld wil de Commissie ophalen door met eigen geld nieuwe investeringen bij private partijen op te halen. Via de EIB kunnen daarnaast goedkope leningen worden afgesloten. Maar om dat te laten slagen, moeten er wel voldoende projecten zijn om in te investeren. En dat hangt weer vooral af van of het de Commissie met wetgeving lukt de fossiele industrie zo onaantrekkelijk te maken, dat groene projecten in een stroomversnelling komen.