Felle kritiek in Tweede Kamer op ‘begrip’ voor liquidatie Soleimani

Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) erkent in een Kamerdebat dat hij geen „hele harde informatie” had voor steun aan de Amerikaanse liquidatie op de Iraanse generaal.

Demonstranten hebben zich verzameld bij de Amerikaanse ambassade in Wassenaar, 7 januari. Ze staan stil bij de dood van Qassem Soleimani.
Demonstranten hebben zich verzameld bij de Amerikaanse ambassade in Wassenaar, 7 januari. Ze staan stil bij de dood van Qassem Soleimani. Foto Koen van Weel / ANP

Het door het kabinet getoonde „begrip” voor de Amerikaanse liquidatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani stuit in de Tweede Kamer op forse kritiek. Oppositiepartijen, maar ook coalitiepartij D66, wijzen erop dat de VS met hun verrassingsactie – bondgenoten wisten van niets – ook Nederlandse militairen in Irak in gevaar hebben gebracht, en vinden de term ‘begrip’ mede daarom misplaatst.

In een Kamerdebat woensdag erkende minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) dat hij van de VS geen „hele harde informatie” heeft ontvangen die de liquidatie rechtvaardigt of die tot daadwerkelijke „steun” van het kabinet richting de Amerikanen had kunnen leiden. Blok vertelde dat voor ‘begrip’ is gekozen op basis van „historische informatie”: de lange reeks agressieve daden vanuit Teheran, zoals de recente bestorming van de VS-ambassade in Irak en in dat land gepleegde aanvallen van door Iran gesteunde milities. Blok: „Dat geheel aan feiten heeft geleid tot de Nederlandse formulering ‘begrip’.”

Lees ook de column van Carolien Roelants: Niemand wil oorlog maar je kan er zó in verzeild raken

Veel Kamerleden vinden die redenering rechtsstatelijk rammelen. SP-Kamerlid Sadet Karabulut diende woensdag een motie waarin de term ‘begrip’ wordt afgekeurd „vanwege (mogelijke) gevolgen van deze actie en de juridische onderbouwing ervan”. Donderdag wordt hierover gestemd. D66 gaat die motie desgevraagd steunen.

‘Geen begrip voor het begrip’

In eerste instantie zei president Trump dat Soleimani, de militaire topman van Teheran, aanslagen aan het voorbereiden was tegen vier VS-ambassades – en dat het internationale recht op zelfverdediging daarom van toepassing was. Afgelopen weekeinde zei de Amerikaanse minister van Defensie Mark Esper dat hij zelf geen bewijzen heeft gezien, maar dat hij met Trump de „verwachting” deelt dat aanslagen gepleegd hadden kunnen worden. D66’er Sjoerd Sjoerdsma uitte felle kritiek op minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA), die vorige week „in een talkshow” het woord ‘begrip’ bezigde terwijl ze óók zei dat het door de liquidatie voor Nederlandse militairen in Irak gevaarlijk was geworden. „Ik kan geen begrip meer opbrengen voor het begrip van het kabinet”, zei Sjoerdsma. „Een minister van Defensie moet staan voor haar mannen en vrouwen in het buitenland.”

Lees ook het Commentaar: Rust in het Midden-Oosten is even terug maar de schade is er niet minder om

Sjoerdsma riep Blok op om „voortaan de woordvoering” zelf weer te doen over zulke grote internationale onderwerpen. Bijleveld ligt al langer onder het vergrootglas, onder meer door haar recente, soms tegenstrijdige uitspraken over de 70 burgerdoden van Hawija. In 2015 voerden Nederlandse F16’s in Irak een bombardement uit op een bommenfabriek van terreurgroep IS.