Amsterdam verplicht eigenaren zelf in nieuwbouwhuis te gaan wonen

Woningmarkt Amsterdam voert als eerste gemeente in Nederland een woonplicht in voor nieuwbouwhuizen. Daarmee wil de gemeente beleggers weren die huizen kopen om voor veel geld te verhuren.

Huizen in aanbouw in het westen van Amsterdam. Foto Ivo de Rooij
Huizen in aanbouw in het westen van Amsterdam. Foto Ivo de Rooij

Mensen die een nieuwbouwhuis in Amsterdam kopen moeten daar voortaan verplicht zelf gaan wonen. De gemeente Amsterdam presenteerde woensdag een plan waarmee het een ‘woonplicht’ invoert.

Die woonplicht gaat alleen gelden voor nieuwbouwwoningen die nog gebouwd moeten worden. Daarmee wil wethouder Laurens Ivens (Wonen, SP) huizenzoekers beschermen tegen de concurrentie van beleggers, die koopwoningen in de hoofdstad graag opkopen om vervolgens voor hoge huren door te verhuren – een fenomeen dat buy-to-let wordt genoemd. „Zo willen we voorkomen dat mensen de stad uitgejaagd worden”, zegt Ivens. „Hiermee geven we een signaal af dat woningen er niet zijn om heel veel geld aan te verdienen.”

Buy-to-let vormt een groot probleem op de Amsterdamse woningmarkt. Uit onderzoek van de Amsterdam School of Real Estate vorige zomer bleek dat huizenzoekers, met name jonge mensen die op zoek zijn naar hun eerst koophuis, niet kunnen opbieden tegen beleggers. „Zonder eigen geld maken koopstarters geen schijn van kans meer in Amsterdam”, zei Johan Conijn, een van de onderzoekers, destijds tegen NRC.

Cijfers van De Nederlandsche Bank tonen dat in 2017 meer dan een op de vijf koopwoningen in Amsterdam in handen van particuliere beleggers viel.

Lees ook: ‘Zeer lucratief om koopwoning in huurwoning om te zetten’

Erfpachtvoorwaarden

De gemeente denkt een juridisch sluitende oplossing tegen dit probleem gevonden te hebben door de woonplicht op te nemen in de erfpachtvoorwaarden. In Amsterdam staan zo’n 160.000 koopwoningen op erfpacht. „Ons grote voordeel is dat de grond van ons is”, zegt Ivens. „We stellen voorwaarden aan het eigendom van de opstal op die grond, en dat is dat je er zelf in woont. Dat geldt niet alleen voor de eerste koper, maar ook voor de koper daarna. Zo heeft de maatregel een langdurige werking.”

Wel maakt Amsterdam uitzonderingen voor verschillende situaties: zo mag een huiseigenaar de woning wel verhuren aan een eerstegraads familielid, waardoor gefortuneerde ouders nog steeds een huis kunnen kopen en het aan hun kinderen kunnen verhuren. Ook bij tijdelijk verblijf in het buitenland, tot maximaal 2 jaar, mag het huis verhuurd worden. Tot slot is het ook toegestaan het huis als sociale of middeldure huurwoning – met een maximale maandhuur van 1.027 euro – te verhuren. „We hebben in Amsterdam een overschot aan dure huurwoningen en een tekort aan sociale en middeldure huurwoningen, hiermee hopen we dat meer in balans te brengen”, zegt Ivens.

Lees ook: Huizenprijzen gaan weer harder stijgen in 2020

Eerste gemeente van Nederland

Volgens Ivens is Amsterdam de eerste gemeente van Nederland die een woonplicht invoert. „In Den Haag worden allemaal plannen ontwikkeld om dit landelijk mogelijk te maken, maar wij beginnen nu gewoon.” De Amsterdamse wethouder hoopt dat deze actie tot meer haast leidt bij de verantwoordelijk minister, Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen, D66). „De bal voor het aanpassen van wetgeving om een woonplicht ook mogelijk te maken voor bestaande woningen, ligt bij haar.”

De inspraakprocedure voor het plan van de gemeente begint volgende week. Wethouder Ivens hoopt dat het plan nog „de eerste helft van dit jaar” van kracht wordt. Dan duurt het volgens Ivens nog wel even voordat de eerste koopwoningen met woonplicht op de markt verschijnen. „De doorlooptijd voor de bouw van een nieuwbouwhuis is zo’n 4 tot 5 jaar.”

Lees ook: Zes keer een bod gedaan, nog steeds geen huis