2019 op één na heetste jaar ooit gemeten, meer extreem weer op komst

Verschillende meteorologische organisaties publiceerden woensdag hun bevindingen. De oceanen waren sinds het begin van de metingen niet zo heet.
Een heuvel in Santa Paula, Californië, op 1 november 2019.
Een heuvel in Santa Paula, Californië, op 1 november 2019. Foto Noah Berger/AP

Afgelopen jaar was het op één na heetste jaar ooit gemeten. Dat melden de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO), het Amerikaanse meteorologisch instituut National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), het Britse meteorologische instituut UK Met Office, en het EU-instituut voor klimaatinformatie Copernicus Climate Change Service (C3S). 2016 was het heetst. De oceanen zijn sinds het begin van de metingen nog nooit zo warm geweest.

De hitte gaat in de nabije toekomst waarschijnlijk meer extreme weersomstandigheden en natuurrampen zoals de bosbranden in Australië veroorzaken, stellen wetenschappers van de verschillende instanties. Van het afgelopen decennium behoren acht jaren tot de top tien heetste jaren ooit gemeten. Een aantal wetenschappers waarschuwt dat het de komende tijd alleen nog maar warmer gaat worden, waardoor ook deze records weer verslagen gaan worden.

„Dit gaan we ieder jaar zien totdat we de uitstoot van broeikasgassen, door het verbranden van kolen, olie en gas, stabiliseren”, stelt de directeur van NASA, Gavin Schmidt, tegen persbureau AP. „Als je denkt dat je dit verhaal nu wel kent: je hebt nog niets gezien.”

1,1 graden opwarming

De WMO evalueerde onder andere data van het Amerikaanse ruimte-agentschap NASA en het UK Met Office, waaruit blijkt dat het in 2019 wereldwijd gemiddeld 1,1 graden Celsius warmer is dan ten tijde van de industrialisering in de negentiende eeuw. In 2016 was het gemiddeld 1,2 graden warmer dan tijdens de eerste metingen, zo’n 140 jaar geleden.

Het overgrote deel van de opwarming wordt opgeslagen in de oceanen. Dit zorgde er het afgelopen jaar voor dat er niet eerder zo weinig zee-ijs in de Antarctische en Arctische oceanen werd gemeten. Op alle continenten werden recordtemperaturen gemeten. In Nederland werd het voor het eerst sinds de metingen boven de 40 graden. Het Nederlandse hitterecord uit 1944 van 38,6 graden werd verbroken in Gilze-Rijen, op 25 juli werd het er 40,7 graden.

In de Verenigde Staten zorgde extreme weer- en klimaatrampen zoals bosbranden, cyclonen, overstromingen en zware stormen vorig jaar voor 45 miljard dollar (40,34 miljard euro) aan schade, meldt het NOAA.

Wereldleiders stelden zich in 2015 met het Klimaatakkoord in Parijs ten doel de klimaatopwarming onder de 1,5 graden Celsius te houden, door de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Als de gemiddelde wereldtemperatuur meer dan 1,5 graden stijgt worden catastrofale gevolgen verwacht, zoals dat de koraalriffen afsterven en al het Arctische zee-ijs smelt. In 2018 werd echter juist een recordhoeveelheid broeikasgassen uitgestoten.

Correctie (15 januari 2020): In een eerdere versie van dit stuk stond in de titel dat 2019 het heetst ooit was. Dat klopt niet. 2019 was het op één na heetste jaar ooit gemeten. Hierboven is dat aangepast.