Analyse

Stikstof: nu ook rem op luchtvaart

Advies aan kabinet Stikstofvermindering moet ook van de luchtvaart komen, stelt de commissie-Remkes. Slecht nieuws voor Schiphol en Lelystad.

Zonsondergang op luchthaven Schiphol.
Zonsondergang op luchthaven Schiphol. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Eerst waren het de boeren en de 130-rijders, nu moet de luchtvaartsector slikken. Als het kabinet opnieuw gehoor geeft aan de adviezen van Johan Remkes’ stikstofcommissie, kan Schiphol zijn groeiplannen opbergen en dreigt voor Lelystad Airport uitstel of zelfs afstel.

In een speciaal stikstofrapport gewijd aan de luchtvaartbranche schrijft het adviescollege dat groei „verdiend” moet worden. „Groei ten opzichte van de huidige situatie is dan alleen mogelijk als de stikstofemissie van de luchtvaartsector daalt”, concluderen de auteurs.

In letterlijke zin stelt het rapport geen verbod voor op extra vluchten: als de vliegbranche zichzelf verduurzaamt en minder stikstof uitstoot, kan het aantal vluchten best verder doorgroeien. Maar dat is een bittere troost voor Schiphol, dat snel van 500.000 naar 540.000 vluchten wil groeien, en voor Lelystad Airport, dat zich zo snel mogelijk wil openstellen voor commerciële vakantievluchten.

Lees ook: Advies Remkes: luchtvaart mag alleen groeien bij vermindering stikstofuitstoot

Zo doorbreekt het adviescollege onder leiding van Remkes, VVD-coryfee en tijdelijk burgemeester van Den Haag, opnieuw een Haagse impasse. Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, ChristenUnie), de stikstofchef van kabinet-Rutte III, had om een extra rapport gevraagd nadat hij zich in zijn eerste advies richtte op de maximumsnelheid op autowegen en de uitstoot van de landbouw.

Al die tijd lag de luchtvaart in het stikstofdebat onder een vergrootglas. Boeren – die als sector nog altijd de meeste stikstofneerslag voor hun rekening nemen – demonstreerden vorig jaar op het Malieveld met leuzen als „De maat is vol, haal je stikstof maar weg bij Schiphol”.

Het adviescollege „kan zich dat beeld wel voorstellen”, vanwege de significante klimaat- en milieuschade van de luchtvaartsector, maar concludeert dat juist de stikstofneerslag van beperkte omvang is: om en nabij 1 procent van de totale stikstofdepositie in Nederland.

Ferme maatregelen

Dat het college toch ferme maatregelen aanbeveelt, heeft twee redenen. Ten eerste: de stikstofneerslag is weliswaar kleiner dan vaak gedacht, maar ook fors groter dan eerdere berekeningen uitwezen. Tot nu toe becijferden veel instanties – tot het ministerie van Infrastructuur aan toe – de depositie niet op 1 procent maar slechts op 0,1. Maar in dat percentage wordt vrijwel alleen de stikstof meegerekend die vrijkomt bij het landen, opstijgen en taxiën.

Remkes’ commissie liet ook de uitstoot boven de grens van 3.000 voet (914 meter) doorrekenen en kwam zo tot het hogere aandeel. En, schrijven de auteurs, dan blijven de effecten van autoverkeer van en naar de luchthaven – 30 procent van de uitstoot rond Schiphol – nog buiten beeld, terwijl die niet los te zien zijn van de groei van de branche.

Misschien belangrijker: het college hecht veel waarde aan draagvlak en evenwicht. Met de druk op andere sectoren „acht het adviescollege het dan ook rechtvaardig dat ook de luchtvaartsector begrensd wordt in haar emissieruimte”.

Binnen de coalitie is alleen de VVD écht voorstander van het openen van Lelystad. De andere partijen uitten al eerder grote twijfels.

Cora van Nieuwenhuizen (VVD) heeft zich als minister van Infrastructuur en Waterstaat meermaals hard gemaakt om Lelystad, na meerdere vertragingen, snel open te stellen. Ze weet: het Remkes-rapport is een advies, geen wet. Maar dat gold ook voor de verlaging van de maximumsnelheid die Remkes eerder voorstelde – en die kwam er toch.