Spanningen VS-Iran

Iran wil toch eerst zelf de zwarte dozen analyseren

Iran wil toch eerst zelf de zwarte dozen analyseren

Iran gaat toch eerst zelf proberen de data te analyseren uit de zwarte dozen van het neergehaalde passagiersvliegtuig van Ukrainian International Airlines. Zondag ontkende het land eerdere berichtgeving dat de zwarte dozen naar Oekraïne zouden worden gestuurd, meldt persbureau Reuters.

„We proberen de zwarte dozen hier in Iran te analyseren", liet de onderzoeksleider weten aan het Iraanse staatspersbureau IRNA. „Als dat niet lukt behoren Oekraïne en Frankrijk tot de mogelijkheden maar tot nu toe is er nog geen besluit genomen om ze naar een ander land te sturen.”

De Canadese transport veiligheidsraad TSB bevestigde zondag dat de zwarte dozen nog in Iran zijn, maar meldde dat er „nog geen concrete plannen” zijn wanneer en waar de data zullen worden uitgelezen. De Canadese minister van Buitenlandse Zaken, François-Philippe Champagne, heeft er zondag bij Iran op aangedrongen dat de zwarte dozen naar Oekraïne of Frankrijk worden gestuurd. Medewerkers van TSB waren eerder deze week afgereisd naar Iran. Twee van hen zijn zondag teruggekeerd.

Iran stuurt zwarte dozen ramptoestel naar Oekraïne

Iran gaat de zwarte dozen uit de neergeschoten Boeing van Ukrainian International Airlines naar Oekraïne sturen. Daar kunnen de apparaten worden onderzocht door experts uit Frankrijk, Canada en de Verenigde Staten, heeft het Iraanse staatspersbureau Tasnim zaterdag volgens persagentschap Reuters laten weten.

Teheran zei ook dat de zwaar beschadigde zwarte dozen naar Frankrijk worden gebracht, als het niet lukt ze uit te lezen in Oekraïne. Iran gaat de dozen zelf niet inspecteren, stond ook in de verklaring van Tasnim.

De Canadese premier Justin Trudeau riep Iran vrijdag nog op de zwarte dozen over te dragen aan Frankrijk. Dat is volgens Trudeau een van de weinige landen met de expertise die nodig is om gegevens uit de dozen te halen. Bij de ramp vorige week woensdag kwamen 176 mensen om, onder wie 57 Canadezen.

Een van de zwarte dozen uit de boven Iran neergeschoten Boeing. Foto Reuters

Nederlandse militairen hervatten trainingswerk in Irak

Nederlandse militairen gaan binnenkort verder met het opleiden van Iraaks veiligheidspersoneel. Vanwege de oplopende spanningen in de regio lag de trainingsmissie de afgelopen dagen stil. Nu wordt deze „zo spoedig mogelijk” hervat, schrijft minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) vrijdag aan de Tweede Kamer.

Volgens de Amerikaanse bevelhebber van de anti-IS-coalitie waarvan de Nederlandse militairen deel uitmaken, is de situatie in Irak inmiddels weer veilig genoeg. Na de liquidatie door de Amerikanen van de Iraanse generaal Soleimani in Bagdad besloot de commandant uit voorzorg alle trainingswerkzaamheden te staken. Sinds 6 januari lagen alle door Nederlanders gegeven militaire opleidingen stil.

Ongeveer veertig Nederlandse militairen geven in het Noord-Iraakse Erbil les aan Koerdische strijders. Daarnaast heeft defensie een aantal commando's in Bagdad, die daar de opleiding verzorgen van Iraakse speciale eenheden.

Archiefbeeld uit 2015 van Nederlandse militairen die in het noorden van Irak trainingen geven aan Koerdische strijders. Foto Evert-Jan Daniëls/ANP

Pentagon: niets achtergehouden over gewonde militairen na Iraanse raketaanval

Het Amerikaanse ministerie van Defensie houdt vol dat het het publiek correct heeft geïnformeerd over de gevolgen van de Iraanse raketaanval op de luchtmachtbasis bij de stad Ain al-Asad in Irak. Vrijdag werd bekend dat daarbij toch elf militairen een hersenschudding hadden opgelopen. De regering van president Donald Trump verklaarde direct na de aanval op 8 januari echter dat er geen Amerikaanse gewonden waren. Maar die informatie was geen poging om feiten in de doofpot te stoppen, stelt het Pentagon vrijdagavond (Nederlandse tijd).

Volgens woordvoerder Jonathan Hoffman van het ministerie van Defensie is de informatie over de gewonden „niet verdraaid, onderdrukt of vertraagd” naar buiten gebracht, zo citeert persbureau Reuters. Volgens hem duurt het langer om de hersenschuddingen te diagnosticeren. Een andere Pentagon-woordvoerder laat vrijdagavond weten dat een aantal militairen nog wordt behandeld en in de gaten wordt gehouden.

Ayatollah Khamenei sprak voor het eerst in jaren bij het vrijdaggebed in Teheran

De hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, heeft in zijn eerste vrijdaggebed in acht jaar tijd opgeroepen tot eenheid in het land. In Iran zijn al dagen protesten, die uitbraken in de nasleep van oplopende internationale spanningen en het neerhalen van passagiersvlucht PS752.

Ayatollah Khamenei sprak over verschillende kwesties waarbij het land betrokken is, zoals de Iraanse raketaanval op Amerikaanse legerbases. „Het feit dat Iran in staat is om zo'n klap in het gezicht te geven van een wereldmacht toont de hand van God”, zei de ayatollah volgens persbureau Reuters. De raketaanvallen waren een reactie op de dood van generaal-majoor Qassem Soleimeni, een vertrouweling van de geestelijk leider die door de VS werd omgebracht.

De leiders van Iran staan niet alleen onder druk vanuit het buitenland, maar hebben ook te maken met onvrede in eigen land. De ayatollah leek in zijn preek te proberen de betogingen in het land te sussen. Khamenei noemde het neerhalen van vlucht PS752 vorige week „tragisch” en zei dat gekeken moet worden hoe in de toekomst een vergelijkbaar incident voorkomen kan worden. Het Oekraïense vliegtuig stortte neer nadat het door een of meer raketten werd getroffen die Iran naar eigen zeggen per ongeluk op het toestel had afgevuurd. Alle 176 inzittenden kwamen om.

Verder riep de ayatollah de betogers op vooral te gaan stemmen tijdens de verkiezingen, volgende maand.

Een still uit een video van de toespraak van ayatollah Ali Khamenei. Foto Iran Press/AFP

Toch Amerikaanse militairen gewond bij Iraanse raketaanval

Bij de Iraanse raketaanval op de Amerikaanse luchtmachtbasis in de Iraakse stad Ain al-Asad zijn vorige week woensdag toch gewonden gevallen. Het Amerikaanse leger heeft donderdag laten weten dat elf militairen een hersenschudding hebben opgelopen, meldt persbureau Reuters.

De gewonde militairen zijn uit voorzorg overgebracht naar Duitsland en Koeweit en zullen terugkeren naar Irak zodra ze hersteld zijn. President Donald Trump zei na de raketaanval dat „alles in orde” was met de Amerikaanse troepen en dat er geen gewonden waren gevallen. Iraanse staatsmedia spraken over tachtig slachtoffers, hoewel daar geen bewijs voor werd geleverd.

Iran voerde vorige week woensdag raketaanvallen uit op twee Amerikaanse luchtmachtbases in Irak, waar zowel Amerikaanse als Iraakse troepen zijn gestationeerd. De aanval was een vergelding voor de liquidatie van Iraanse generaal Qassem Soleimani van de Revolutionaire Garde. Hij kwam begin dit jaar om bij een Amerikaanse droneaanval in Bagdad.

Door Iraanse raketten veroorzaakte schade aan de Amerikaanse luchtmachtbasis in Ain al-Asad. Foto Ayman Henna/AFP

'Iran moet families slachtoffers vliegtuigcrash financieel compenseren'

Iran moet „volledige verantwoordelijkheid” nemen voor het neerhalen van het Oekraïense passagiersvliegtuig. Dat blijkt donderdag uit een verklaring die Canada, het Verenigd Koninkrijk, Afghanistan, Zweden en Oekraïne naar buiten hebben gebracht, aldus persbureau Reuters. Inwoners uit die vijf landen waren aan boord van de noodlottige vlucht. De vijf staten willen ook dat Teheran de families van de slachtoffers financieel compenseert.

De ministers van Buitenlandse Zaken van Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Oekraïne en Afghanistan in Londen. Foto: Tolga Akmen / AFP

De ministers van Buitenlandse Zaken van de landen kwamen donderdag in Londen bijeen om te overleggen over de stappen die kunnen worden ondernomen. De landen willen dat Iran een „grondig, onafhankelijk en transparant internationaal onderzoek opent” dat „openstaat voor de landen in rouw".

Iran erkende vorig weekend het toestel per ongeluk te hebben neergeschoten. De Iraanse Revolutionaire Garde zag de Boeing van Ukraine Airlines aan voor een „vijandelijk doel”. Hierbij kwamen alle 176 inzittenden om het leven. Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) greep de gelegenheid aan om Rusland opnieuw op te roepen om verantwoordelijkheid te nemen voor het neerhalen van vlucht MH17. Dat zei hij vanuit Londen tegen RTL Nieuws.

Iraanse president uit dreiging richting Europese troepen in Midden-Oosten

De Iraanse president Hassan Rouhani waarschuwt dat Europese troepen in het Midden-Oosten „in gevaar kunnen zijn” nu zijn land formeel is gewaarschuwd voor schendingen van het nucleair akkoord. Hij deed zijn uitspraak woensdag in een televisietoespraak, meldt persbureau AP. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland begonnen dinsdag een geschillenprocedure tegen Iran omdat ze willen dat het nucleair akkoord van 2015 in stand blijft.

Het is de eerste keer sinds de liquidatie van generaal Qassem Soleimani dat Iran een dreiging uit richting Europa. Rouhani zei niet concreet op welke manier de Europese troepen in gevaar zijn en welke landen hij bedoelde. Begin deze maand zei de Iraanse regering zich niet meer te houden aan het nucleaire akkoord, waarmee Iran in 2015 beloofde zijn nucleaire activiteiten te beperken in ruil voor het opschorten van economische sancties. Sinds de VS zich in 2018 eenzijdig uit het akkoord terugtrokken, schendt Iran stapsgewijs een aantal afspraken. De Europese Unie, dat het akkoord ook tekende, wil dat de deal in stand blijft.

Lees ook: Druk op Iran om niet aan nucleair akkoord te tornen

'Trump-deal'

Rouhani wees in zijn toespraak daarnaast een voorstel van de Britse premier Boris Johnson af voor een zogeheten ‘Trump-deal’ als vervanging van het nucleair akkoord. Johnson zei dat Donald Trump naar eigen zeggen een goed onderhandelaar is en moest laten zien wat hij kon, maar zei niet wat hij precies voor ogen heeft. De Amerikaanse president liet op Twitter desondanks weten achter Johnsons voorstel te staan. Rouhani noemt dit een „vreemd” aanbod en wees erop dat de Amerikaanse president altijd zijn beloftes breekt.

Daarnaast richtte Rouhani zich in zijn toespraak expliciet tot de VS. Hij zei dat Iran terug wil keren naar het oorspronkelijke akkoord en dat zijn land eerdere schendingen van het akkoord kan terugdraaien. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif zei woensdag tegen persbureau Reuters dat het nucleaire akkoord „niet dood” is.

De Iraanse president Hassan Rouhani tijdens een kabinetsbijeenkomst woensdag. Foto AFP

'Video toont dat twee raketten werden afgevuurd op vliegtuig Iran'

Uit videobeelden blijkt dat niet een maar twee raketten zijn afgeschoten op het Oekraïense vliegtuig dat vorige week door Iran uit de lucht werd geschoten. De authenticiteit van het filmpje, dat dinsdag door iemand in Iran op YouTube werd gedeeld, is door The New York Times vastgesteld.

De video van een beveiligingscamera laat zien dat vlucht 752 van Ukrainian Airlines met 176 inzittenden binnen een halve minuut twee keer werd beschoten vanaf een Iraanse militaire basis. De eerste explosie zou de transponder van het toestel hebben uitgeschakeld, vlak voordat het geraakt werd door een tweede projectiel.

Lees ook: De raketkop die PS752 neerhaalde zou al zijn gevonden

De twee raketten zorgden er niet voor dat het vliegtuig meteen neerstortte. Op de nieuwe video is te zien dat het toestel brandend probeert terug te vliegen naar het vliegveld van Teheran. Uiteindelijk zou het vlakbij het dorpje Khalaj Abad neerstorten.

The New York Times stelde na de ramp al snel vast dat het toestel uit de lucht was geschoten, enkele dagen later was Iran gedwongen om dit toe te geven. Eerder op dinsdag meldden Iraanse media dat de Revolutionaire Garde iemand heeft opgepakt die beelden van de ramp online heeft gedeeld.

Bekijk hier de beelden van de nieuwe video:

'Persoon die video neerhalen vliegtuig Iran deelde opgepakt'

De persoon die een video online zette waarop het neerhalen van het vliegtuig in Iran vorige week te zien was, is opgepakt. Dat meldt het Iraanse persbureau Fars dinsdag. De Revolutionaire Garde, die verantwoordelijkheid heeft genomen voor de vliegtuigramp, heeft de plaatser gearresteerd.

Op de video is te zien dat de Boeing 737-800 van Ukraine Airlines kort na het opstijgen uit Teheran geraakt wordt door een raket en neerstort. Het beeldmateriaal werd onder meer geanalyseerd door de Amerikaanse krant The New York Times, die vaststelde dat het beeldmateriaal authentiek was. Waarom de betreffende persoon die de video deelde is opgepakt, is niet duidelijk.

Bij de ramp kwamen alle 176 inzittenden kwamen om het leven. Iran hield in eerste instantie vol dat het toestel motorproblemen had, maar werd na een paar dagen gedwongen toe te geven dat het vliegtuig per ongeluk uit de lucht was geschoten.

The video shows an object exploding in the air, near a location where #PS752's stopped transmitting its signal. The plane didn't explode, managed to turn back towards the airport, but crashed quickly, the @nytimes has determined. https://t.co/HxpaGV7urF pic.twitter.com/7v5S53NkDz

— Christiaan Triebert (@trbrtc) January 9, 2020

Iran dreigt met consequenties bij starten geschillenprocedure

Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gewaarschuwd met een „serieuze en sterke reactie” als Europese landen de geschillenprocedure van de Iran-deal starten. Dat heeft een woordvoerder van het Iraanse ministerie gezegd.

Dat bericht van Iran volgt op de aankondiging van Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland dat ze de geschillenprocedure zullen starten. Dit mechanisme is deel van de nucleaire overeenkomst, waaraan Iran zich volgens de Europese landen niet houdt. Gevolg van die procedure is mogelijk dat het akkoord verbroken zal worden. Daarop kunnen nieuwe sancties volgen.

Tegelijkertijd gaf de woordvoerder van het Iraanse ministerie aan dat Iran bereid is „met constructieve inspanning” te werken aan behoud van het nucleaire akkoord.

Europese ondertekenaars Iranakkoord starten geschillenprocedure

Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland hebben het geschillenmechanisme, dat is ingebouwd in de Iran-deal, in gang gezet. Dat laten ze weten in een verklaring.

Dat geschillenmechanisme is de zwaarste stap die binnen de nucleaire overeenkomst kan worden genomen om deelnemende landen ertoe te bewegen zich aan de onderlinge afspraken te houden. Met deze stap geven de betrokken Europese landen aan dat ze Iran nu formeel ervan beschuldigen afspraken niet te zijn nagekomen.

In de verklaring zijn de landen zeer precies over het meningsverschil: zij vinden niet dat Iran het recht heeft om de overeengekomen beperkingen in het kernprogramma te schenden, na de Amerikaanse terugtrekking uit het akkoord.

Limieten

De Amerikaanse president Donald Trump was ontevreden over de deal en stelde in 2018 opnieuw zware economische sancties in - die als onderdeel van het akkoord juist waren opgeheven. Sindsdien houdt Iran zich steeds minder aan de beperkingen op onder meer verrijkingspercentages, aantallen centrifuges en faciliteiten. Teheran kondigde elke schending aan en zei erbij dat het bereid is de limieten weer na te leven zodra de economische maatregelen weer worden opgeheven.

Volgens de betreffende paragraaf in het akkoord (het JCPOA, het 'Joint Comprehensive Plan of Action') moeten nu een aantal dagen van overleg volgen: eerst moeten vertegenwoordigers in een gezamenlijke commissie overleggen en daarna is de beurt aan de ministers van Buitenlandse Zaken. Daarvoor kunnen maximaal dertig dagen worden uitgetrokken. Daarna kan een onafhankelijk adviesorgaan om raad worden gevraagd. Als dat geen respijt biedt, mogen ondertekenaars van het akkoord het JCPOA als verbroken beschouwen, of naar de VN-Veiligheidsraad stappen om te kijken of een nieuwe resolutie kan worden aangenomen over de opheffing van sancties voor Iran.

Spanningen Midden-Oosten

De leiders van de drie Europese staten willen voorkomen dat de huidige spanningen in het Midden-Oosten verder escaleren door nucleaire proliferatie: onder meer de verspreiding van kennis over kernwapens. In 2015 tekenden de EU, Rusland en de Verenigde Staten juist een overeenkomst met Iran om te voorkomen dat dat land een kernwapenprogramma kon voltooien.

Nu schrijven de drie Europese landen dat ze nog steeds willen dat die deal slaagt en dat ze daarom niet deelnemen aan de 'maximale druk' die de VS na 2018 aan Iran oplegden. „Onze hoop is om Iran weer te verwelkomen in de volledige overeenstemming met het akkoord”, schrijven de drie Europese landen dinsdag.

Twitter avatar JosepBorrellF Josep Borrell Fontelles I have received a letter from E3 FMs triggering the dispute resolution mechanism of #JCPOA with Iran. Will now oversee the process which requires intensive efforts& approach in good faith by all. Preserving the #nucleardeal is now more important than ever. https://t.co/JkL92WI8fg

EU-buitenlandchef Josep Borrell laat dinsdagmiddag weten dat hij een brief over de procedure heeft ontvangen. De Europese Unie houdt toezicht op de naleving van het akkoord. Borrell noemt de instandhouding van het internationale akkoord „belangrijker dan ooit”.

En dan een nieuwe deal?

Eerder op dinsdag sprak de Britse premier Boris Johnson over het atoomakkoord met Iran. Het ziet in welke nadelen er volgens de Amerikanen aan kleven, zei hij in een interview met de BBC. „We moeten op de een of andere manier ervoor zorgen dat Iran geen kernwapens krijgt. (...) Laten we het akkoord vervangen door de Trump-deal. President Trump is een geweldige dealmaker, zowel volgens hemzelf als volgens vele anderen.”

Kritiek van journalisten op regime, twee presentatoren stappen op

Niet alleen burgers zijn boos over het neerhalen van een Oekraïense passagierstoestel door de Iraanse Revolutionaire Garde, ook journalisten laten zich - in hun functie - zeer kritisch uit.

Zo hebben zeker twee nieuwslezers inmiddels publiekelijk afstand genomen van de verschillende, aanvankelijk ontkennende, verklaringen die het regime naar buiten bracht. De presentatrices Zahra Khatami en Saba Rad namen ontslag van de zender IRBIN (Islamic Republic of Iran Broadcasting). The Guardian citeert uit Khatami's live verklaring: „Dank dat u mij tot vandaag als presentator heeft geaccepteerd. Ik zal nooit meer terugkeren op televisie. Vergeef me.”

Hun collega Gelare Jabbari stopte eerder al omdat hij niet meer wilde liegen voor een regime. Een recente Instagram-post waarin hij dat uitlegt, is inmiddels verwijderd (al worden nog screenshots gedeeld).

De journalisten spreken ook in buitenlandse media, zoals de Iraanse tv-journalist Ghanbar Naderi die zaterdagavond laat bij Nieuwsuur vertelde dat hij verbijsterd was over de bekentenis van het regime. Hij sprak van een grof schandaal: „Mijn eigen regering heeft drie dagen lang leugens verkondigd.”

Maandag reageerde een organisatie voor journalisten in Teheran op de situatie, door te verklaren dat er „een begrafenis moet worden gehouden voor het publieke vertrouwen” in de media. Iraanse staatsmedia krijgen een veeg uit de pan, de organisatie spreekt van 'zelf-censuur'.

In de verklaring werd een situatie geschetst die erg pijnlijk was voor veel media: terwijl de Iraanse president en legerleiding vrijdagavond bekenden dat de Revolutionaire Garde zelf het Oekraiense vliegtuig had neergeschoten, ageerden de krantenkoppen (die waren immers eerder ter perse gegaan) zaterdagochend nog tegen de beschuldigingen van de Canadese inlichtingendienst. Zo werd duidelijk dat de pers was meegegaan in de beweringen van het regime.

Internationale organisaties en overheden hebben al lang kritiek op het Iraanse medialandschap. Met de vrije pers is het slecht gesteld. In de ranglijst die de non-gouvernementele organisatie Reporters Without Borders/Reporters sans frontières jaarlijks opstelt, staat de Islamitische Republiek op plaats 170 van de 180. Tijdens de protesten in november vorig jaar werden ook enkele journalisten vastgehouden en werd het internet platgelegd.

Een Iraanse journalist aan het werk op de plek waar het passagierstoestel neerstortte, nabij Teheran. Foto Abedin Taherkenareh/EPA

Iran: dertig arrestaties om bijwonen protest

Dertig mensen zijn in Iran gearresteerd voor het bijwonen van demonstraties tegen de leiding van het land. Dat heeft de regering dinsdag laten weten. Volgens een woordvoerder zijn de demonstranten opgepakt omdat ze hadden deelgenomen aan „illegale bijeenkomsten". Hij benadrukte dat „legale bijeenkomsten” wel zijn toegestaan.

Afgelopen weekend gingen honderden Iraniërs de straat op nadat de regering had erkend het Oekraïense passagierstoestel vorige week per ongeluk te hebben neergehaald. De Iraanse Revolutionaire Garde zag het toestel aan voor een „vijandelijk doel”. Alle 176 inzittenden kwamen om het leven.

Maandag kwamen berichten naar buiten dat tijdens de protesten schoten zouden zijn gelost. Op de beelden is te zien hoe grote groepen demonstranten wegrennen terwijl er schoten klinken. Ook is te zien hoe een gewonde vrouw door mededemonstranten wordt weggedragen. Op de grond zijn plassen bloed zichtbaar. De Iraanse politie ontkent op de betogers te hebben geschoten.

Iraanse arrestaties om neerhalen Oekraïense vliegtuig

In Iran zijn arrestaties gedaan in verband met het neerhalen van het Oekraïense passagierstoestel. Een woordvoerder van de regering zei dinsdag dat „uitgebreid onderzoek” heeft plaatsgevonden en „een aantal personen” zijn aangehouden. Het is niet bekend hoeveel mensen zijn gearresteerd, aldus persbureau AP.

Het vliegtuig werd vorige week per ongeluk neergeschoten door de Iraanse Revolutionaire Garde omdat het werd aangezien voor een „vijandelijk doel”. De Boeing van Ukraine Airlines crashte kort na het opstijgen vanuit Teheran. Hierbij kwamen alle 176 inzittenden om het leven.

Eerder op de dag zei de Iraanse president Hassan Rohani tijdens een televisietoespraak dat een speciale rechtbank in het leven zou moeten worden geroepen om het incident te onderzoeken. „Dit is geen gewone zaak. De hele wereld zal deze rechtbank volgen.”

Hij noemde de gebeurtenis een „pijnlijke en onvergeeflijke” fout. Ook benadrukte hij dat "één persoon niet alleen verantwoordelijk kan zijn voor de vliegtuigcrash". Hij noemde de bekentenis van de Revolutionaire Garde een „goede eerste stap”.

Correctie (14 januari 2020): in een eerder versie van dit bericht stond dat Iran dertig arrestaties had gedaan voor het neerhalen van het vliegtuig. Dit klopt niet en is inmiddels aangepast.

Getroffen landen overleggen na vliegramp over juridische stappen

De ministers uit vijf verschillende landen die burgers verloren bij de vliegtuigramp komen donderdag bijeen in Londen. Daar zullen zij overleggen over eventuele juridische stappen tegen Iran en compensatie voor familieleden van slachtoffers. Dat maakte de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Vadym Prystajko maandag bekend tijdens een bezoek aan Singapore.

Het gaat hierbij om de landen Oekraïne, Canada, Zweden, Afghanistan en een vijfde land dat niet bij naam genoemd is. In het vliegtuig zaten ook Duitse en Britse burgers. Veel van de 176 omgekomen inzittenden hadden een dubbele nationaliteit, meestal zowel die van Iran als van een ander land. De woordvoerder van de Britse premier Boris Johnson zei maandag in een statement al alles te doen om het voorval te onderzoeken.

Iran beweert dat het vliegtuig is neergehaald nadat het koers had gezet richting een militaire basis. De Oekraïense minister noemde deze suggestie „nonsens”. Volgens de minister veranderde de vluchtroute pas nadat het vliegtuig door de raket was geraakt. Iran zou ermee hebben ingestemd om de zwarte dozen van het vliegtuig te overhandigen aan Oekraïne voor verder onderzoek.

De Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Vadym Prystajko tijdens zijn bezoek aan Singapore. Foto Aradhana Aravindan / Reuters

Verenigd Koninkrijk roept Iraanse ambassadeur op het matje

De Iraanse ambassadeur in Londen is maandag ontboden door het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij moet uitleg geven bij de arrestatie van de Britse ambassadeur in Teheran afgelopen zaterdag, waarbij de ambassadeur korte tijd is vastgehouden.

De Britse ambassadeur was aanwezig bij een herdenkingsdienst ter ere van de slachtoffers van de vliegtuigcrash van afgelopen woensdag. Naar eigen zeggen was de ambassadeur direct vertrokken op het moment dat aanwezigen politieke leuzen begonnen te scanderen. De ambassadeur werd aangehouden omdat hij de protesten zou hebben aangemoedigd.

Twitter avatar HMATehran Rob Macaire Thanks for the many goodwill messages. Can confirm I wasn’t taking part in any demonstrations! Went to an event advertised as a vigil for victims of #PS752 tragedy. Normal to want to pay respects- some of victims were British. I left after 5 mins, when some started chanting.

Een woordvoerder van de Britse premier Boris Johnson noemde de arrestatie „een onacceptabele schending van het Verdrag van Wenen”, waarin het internationale diplomatieke verkeer is vastgelegd. Hij eist dat het voorval onderzocht wordt. Londen wil dat Iran kan verzekeren dat een dergelijke arrestatie niet opnieuw zal plaatsvinden.

In een statement op zaterdag zei de minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab dat Iran op een kruispunt staat: ofwel raakt het land verder geïsoleerd, ofwel slaat het de weg van diplomatie en deëscalatie in.

De Iraanse ambassade in Londen. Foto Aaron Chown / PA via AP

Melding van schoten bij protesten Teheran

Bij protesten in Iran zouden afgelopen weekend schoten zijn gelost. Dat meldt persbureau AP op basis van video's die op sociale media circuleren. AP heeft vastgesteld dat de video's recent zijn en opgenomen in de buurt van het Azadiplein in de hoofdstad Teheran.

Op de beelden zijn grote groepen demonstranten te zien die wegrennen terwijl er schoten klinken. Een vrouw wordt gewond door mededemonstranten weggedragen en op de grond zijn plassen bloed zichtbaar. Ook zou er traangas zijn gebruikt. Iemand roept „Oh mijn god, ze bloedt constant!”

Twitter avatar AP The Associated Press Online videos purport to show Iranian police and security forces firing both tear gas and live rounds to disperse demonstrators who are protesting against the Islamic Republic's initial denial that it shot down a Ukrainian jetliner. By @jongambrellAP https://t.co/FdvgYArdDH

De protesten van dit weekend volgden op de erkenning zaterdag van Iran dat zij inderdaad het woensdag gecrashte vliegtuig van een Oekraïense maatschappij hebben neergehaald met een raket. Daarbij kwamen alle 176 inzittenden om het leven. Iran ontkende in eerste instantie iets met het ongeluk te maken te hebben, en weet de crash aan een technisch mankement.

Terughoudend opstellen

Het hoofd van de politie van Teheran ontkende maandag dat er zou zijn geschoten op de demonstranten. „Agenten hebben de opdracht gekregen zich terughoudend op te stellen.” In Iraanse staatsmedia werd geen melding gemaakt van schoten.

In november werd er ook al hevig geprotesteerd in Iran. Daarbij kwamen volgens onderzoek van persbureau Reuters zo'n vijftienhonderd mensen om het leven.

Onderstaand de videobeelden, waarin gewonde demonstranten te zien zijn en bloed op de grond ligt.

Iran verstrekt visa aan Canadese ambtenaren

Iran heeft zondag inreisdocumenten verstrekt aan een team van acht Canadese ambtenaren die naar Teheran wilden afreizen. Daar zullen zij meewerken aan het onderzoek naar het Oekraïense vliegtuig dat op woensdag is neergehaald door een Iraanse raket. Bij de crash kwamen alle 176 inzittenden om het leven, onder wie 57 Canadezen.

Het team bestaat onder anderen uit medewerkers van de Canadese transport veiligheidsraad TSB. De Canadese minister van Buitenlandse Zaken, François-Philippe Champagne, heeft gezegd dat hij verwacht dat het team vanaf aankomende dinsdag „volledig inzetbaar is om hun belangrijke werk te doen”. Een tweede team van TSB dat meer gespecialiseerd is in het analyseren van de zwarte doos zal nog naar het land afreizen.

Twitter avatar FP_Champagne François-Philippe Champagne (FPC) 🇨🇦 Update on #PS752. Summary: More visas being issued by Iran today. We expect the Standing Rapid Deployment Team (SRDT) to be fully in place to do their important work by January 14.

Protesten

Nadat Iran op zaterdag had toegegeven dat het vliegtuig door een van hun raketten is neergehaald, braken er hevige protesten uit in het land. Daarbij zijn volgens persbureau AP demonstranten met traangas uiteengedreven.

Gevreesd wordt dat de protesten verder zullen verhevigen en dat daarbij dodelijke slachtoffers zullen vallen.

Iraniërs protesteren voor de Amir Kabir University ter ere van de slachtoffers van de crash van de Oekraïense Boeing. Foto Abedin Taherkenareh / EPA

Welkom in dit blog

In dit blog houdt NRC de laatste ontwikkelingen bij omtrent de spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran.

Lees hier het vorige blog terug: Vier gewonden bij raketaanval op Iraakse luchtmachtbasis