De Africa Eco Race: een milieubewuste autorally in de woestijn?

Autosport De Africa Eco Race moet de maatschappelijk verantwoorde opvolger zijn van de oorspronkelijke Dakar Rally. Maar West-Saharaanse separatisten zien de rally liever vandaag vertrekken dan morgen.

Bewoners zien een deelnemer aan de Africa Eco Race voorbijtrekken door de woestijn. Foto Africa Race

De overgebleven motorolie wordt opgevangen om gerecycled te worden en natuurgebieden worden gemeden: de Africa Eco Race moet het beste gezicht van een woestijnrally laten zien. De 6.500 kilometer lange tocht van Monaco naar Senegal moet niet alleen het jaarlijks hoogtepunt zijn voor de bestuurders van de tientallen motorvoertuigen en hun fans – het is de bedoeling dat ook het milieu en de Afrikaanse landen waar de route doorheen loopt profiteren. Is de Africa Eco Race het bewijs dat een rally als deze ook maatschappelijk verantwoord kan zijn?

Omdat de veiligheid van de deelnemers niet langer gegarandeerd kon worden, wordt de Dakar Rally sinds 2008 niet meer in Noordwest-Afrika gehouden. Momenteel wordt die befaamde rally gereden op de zandvlakten van Saoedi-Arabië. De Africa Eco Race is er, sinds 2009, speciaal voor de mensen die het ‘Dakar-gevoel’ missen. Organisator Jean-Louis Schlesser won de Dakar Rally zelf tweemaal. Ook de Nederlandse deelnemer Aad van Velsen (50) noemt de ‘Dakar-nostalgie’, als hij de Africa Eco Race omschrijft. „De Dakar-route in Afrika waar Jan de Rooy en Hans Becx furore hebben gemaakt”, zegt hij via WhatsApp. ‘Het Blauwe Schatje’ van Van Velsen Rally Sport is een van de veertien trucks die meedoen aan de rally. Het team uit Stompwijk is net aangekomen in het bivak van Oued Draa, ten noorden van de Sahara in Marokko.

De truck ‘Het Blauwe Schatje’ van Van Velsen Rally Sport. Foto Africa Race

De autorally is niet alleen avontuurlijk, maar ook „lood- en loodzwaar”, volgens Van Velsen. De coureurs overnachten meestal ver van de bewoonde wereld en zijn daardoor op elkaar aangewezen. „Als je de finish wilt halen, dan moet je samenwerken”, vervolgt hij.

De wereld van het racen mag dan bikkelhard zijn: uiteindelijk gaat het om saamhorigheid. En dat gevoel van solidariteit moet volgens de organisatoren verder reiken dan de race zelf.

De afgelopen edities werden zonnepanelen geïnstalleerd op Mauritaanse scholen en bibliotheken, en er werden duizenden eucalyptus-bomen geplant in de hoofdstad Nouakchott.

Er wordt alles aan gedaan om te laten zien dat de Africa Eco Race niet zomaar een race is. Inkopen moeten zoveel mogelijk gedaan worden bij lokale verkopers en de besteksets van de coureurs zijn herbruikbaar. Respect voor de lokale bevolking en het milieu staan centraal. Van Velsen voelt die verantwoordelijkheid zelf ook. „Je bent te gast in een land, dus je laat het achter zoals je het hebt aangetroffen – of beter.”

Boze brief

Ondanks de groene en sociale ambities van de organisatoren is niet iedereen in de regio blij met de komst van de rally. „Dat de zogenaamde ‘Africa Eco Race’ door de Westelijke Sahara komt, veroordelen we in de sterkst mogelijke bewoordingen”, schreef de onafhankelijkheidsbeweging Front Polisario afgelopen week aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Op maandag maken de deelnemers een tussenstop in Guerguerat, een door Marokko bestuurd dorp vlakbij de Mauritaanse grens. De elf kilometer lange strook ‘niemandsland’ tussen het plaatsje en Mauritanië ziet het Front Polisario als onderdeel van hun Saharaanse Arabische Democratische Republiek (SADR).

Van Monaco naar Dakar

Het Front strijdt sinds begin jaren zeventig voor de onafhankelijkheid van de Westelijke Sahara. In het begin tegen het Spanje van Franco, daarna tegen het koninkrijk Marokko. Het gebied, met een bevolking van ongeveer 600.000 inwoners, is voor driekwart in Marokkaanse handen. Het resterende deel wordt bestuurd door het Front Polisario.

De SADR wordt als staat erkend door 42 VN-lidstaten. Maar wat het Front betreft wordt heel de Westelijke Sahara ooit een onafhankelijke staat. Dat de Africa Eco Race een tussenstop maakt in het gebied dat zij als hun land beschouwen, zien zij als een belediging waar „Marokko haar kwade wil mee laat zien”. Het Front heeft in eerdere jaren zelfs meermaals gedreigd de rally gewelddadig te verstoren. Maar vooralsnog weigeren de organisatoren met hen aan tafel te zitten.

Sportswashing

De brief van Front Polisario was aan de VN gericht omdat Marokko volgens hen meerdere Veiligheidsraadresoluties, die voor een oplossing van het conflict moeten zorgen, aan zijn laars lapt. Aan de hulpprojecten van de Africa Eco Race heeft het Front waarschijnlijk geen boodschap: hun grondgebied wordt door een 2.700 kilometer lange, met landmijnen bezaaide zandwal van de rest van de Westelijke Sahara gescheiden. De lange ‘grensmuur’ is bedoeld om de strijders van het Front op afstand te houden van het grondstofrijke Marokkaanse deel. De Westelijke Sahara wordt door critici van Marokko de ‘laatste kolonie van Afrika’ genoemd – maar het is een conflict waar de organisatoren van de Eco Race hun handen liever niet aan branden.

Een deelnemer sleutelt aan zijn auto. Foto Africa Race

Ook op de Dakar Rally was dit jaar kritiek, vanwege de mensenrechtenschendingen van gastland Saoedi-Arabië. Het is waarschijnlijk niet het ‘Dakar-gevoel’ dat de organisatoren van haar kleinere opvolger willen oproepen. Maar de bezwaren vanuit de Westelijke Sahara laten zien dat zelfs de ogenschijnlijk meest maatschappelijk verantwoorde races niet immuun zijn voor controverse. Al blijft de internationale verontwaardiging net als bij de Dakar Rally beperkt – zeker gezien het feit dat het Front Polisario al jaren met weinig succes bezwaar maakt tegen de rally. Het is überhaupt nog maar de vraag of de deelnemers zelf op de hoogte zijn van de onvrede in de Westelijke Sahara. Van Velsen wist in ieder geval niets van een boze brief aan de VN: „Hier is ons niets van bekend.” 

Correctie (14/02): In een eerdere versie van dit stuk werd de truck ‘Het Blauwe Schuitje’ genoemd.