Komen er twee vervangers voor Menno Snel? | 2020 wordt een pittig pre-verkiezingsjaar

De Haagse Stemming Met Wopke Hoekstra, Ank Bijleveld en Pieter Omtzigt. Dit is de laatste keer dat De Haagse Stemming op NRC.nl verschijnt. Wil je de nieuwsbrief blijven lezen? Schrijf je in!
De Haagse Stemming

Wopke Hoekstra grijpt hard in bij de Belastingdienst maar heeft nog geen nieuwe staatssecretaris. De verkiezingen zullen dit jaar de hoofdrol spelen terwijl er geen verkiezingen zijn. En het kabinet rekt tijd voor een nieuw vuurwerkbeleid.

LEUKER KUNNEN WE HET NIET MAKEN: We beginnen het nieuwe jaar waar we 2019 mee eindigden: de Belastingdienst. Dat is nu een hoofdpijndossier voor Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA): staatssecretaris Menno Snel (D66) is afgetreden en er is nog geen vervanger gevonden. In de wandelgangen hoor je dat D66 nog geen haast heeft met het vinden van een vervanger, dus voorlopig krijgt Hoekstra de klappen: gedupeerde ouders verklaarden in Trouw dat ze de financiële compensatie niet genoeg vonden. En Hoekstra zelf zei dat er zeker een jaar nodig is om alles rond de toeslagenaffaire af te handelen. Dit weekend greep de minister hard in – en kwam daarmee tegemoet aan een wens in de Kamer: hij knipte de structuur van de Belastingdienst op in drie delen, waardoor de Toeslagenafdeling een eigen afdeling wordt. Bovendien moet directeur-generaal Jaap Uilenbroek vertrekken.

EXTRA STAATSSECRETARIS?: In Den Haag is het speculeren over de opvolger van Snel al in volle gang. Er zouden twee staatssecretarissen moeten komen, waarvan er eentje zich volledig met de toeslagen bezig gaat houden. Hoekstra stelde gisteren in Buitenhof dat die optie vandaag wordt besproken in het coalitieoverleg. De vraag is dan: welke partij mag een extra staatssecretaris leveren? Henk Nijboer, Financiënwoordvoerder van de PvdA, kent nog wel een kandidaat: hij ziet in Pieter Omtzigt (CDA) een nieuwe staatssecretaris, zegt hij in het AD. „Het CDA is een van de partijen achter het huidige toeslagenstelsel, Omtzigt zit uitstekend in de materie en hij heeft het vertrouwen van gedupeerde ouders.”  

PRE-VERKIEZINGSJAAR: Wat kunnen we verwachten in 2020? NRC-redacteuren Guus Valk en Barbara Rijlaarsdam concluderen in de podcast Haagse Zaken: de schaduw van de verkiezingen in 2021 zal al dit jaar over het Binnenhof hangen. Partijen zullen proberen hun achterbannen zo min mogelijk voor het hoofd te stoten. Maar dat is juist nu extra ingewikkeld, want er moeten grote knopen doorgehakt worden. Denk aan het stikstofdossier, waar alleen nog noodmaatregelen genomen zijn. En vlak voor de kerst werd het Urgenda-vonnis bekrachtigd en dus moet de overheid dit jaar nog veel pijnlijke maatregelen nemen om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren. En dat terwijl de sfeer tussen de coalitiepartijen steeds meer gespannen wordt. „Het chagrijn is er een beetje ingeslopen”, aldus Guus Valk. „Het wordt een zwaar pre-verkiezingsjaar.”

GOEDE SIER: De druk op het kabinet om het vuurwerkverbod aan te scherpen, werd de afgelopen anderhalve week flink opgevoerd: GroenLinks en Partij voor de Dieren kwamen al op 1 januari met een initiatiefwet. Een paar dagen later tekende zich een meerderheid in de Tweede Kamer af om het knalvuurwerk te verbieden. Burgemeesters van VVD en CDA, de partijen die scherpere regels niet zagen zitten, bleken in meerderheid ook voor strengere regels. En dus moest Mark Rutte ook toegeven: het ging „totaal mis” met de jaarwisseling. „We kunnen niet op de oude voet doorgaan.” Welke maatregelen het kabinet precies gaat nemen, blijft onduidelijk – Rutte kocht vooral tijd, want pas in februari wordt een plan naar de Tweede Kamer gestuurd.

TE GEVAARLIJK: Het is nog maar de vraag of de liquidatie van de Iraanse generaal Soleimani door Amerikaanse drones juridisch te verdedigen is. Maar toch sprak minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) al snel haar begrip uit voor de liquidatie – vast om de verhoudingen met de VS goed te houden. Maar de opgelopen spanningen rond Iran hebben ook gevolgen voor Nederland: er zijn nog altijd militairen in Irak, die daar soldaten trainen. Die missie is voorlopig stopgezet. Ook zou een Nederlands fregat naar de Straat van Hormuz gestuurd worden om olietankers te beschermen. Maar in de Tweede Kamer speelt nu de vraag of het daar nu niet te gevaarlijk voor is. De spanningen zijn zo hoog opgelopen dat Iran al per ongeluk een passagiersvliegtuig uit de lucht schoot. Wat daarbij ook opviel: Nederlandse inlichtingendiensten konden op basis van eigen bronnen bevestigen dat dit vliegtuig door een Iraanse raket werd neergehaald. Heeft Nederland een goed ingevoerde agent in Iran?

RECESOVERZICHT: Wat speelde er verder de afgelopen drie weken?

  • Het kerstreces is de ideale gelegenheid voor politci om zichzelf eens in de schijnwerpers te zetten. Rutte vertelde in Trouw dat in het buitenland „ze ons echt een gaaf land” vinden. En in De Telegraaf voorspelde de premier dat dit jaar in het teken zal staan van migratie.
  • Vice-premier Hugo de Jonge (CDA) nam die handschoen direct op: hij stelde in NRC dat er te veel migranten naar Nederland komen en wil dat het kabinet gaat werken met doelstellingen. In het FD voorspelt hij dat er geen nieuw kabinet Rutte komt: „Een goede trilogie heeft niet voor niets drie delen.”
  • Ook Thiery Baudet stond in de schijnwerpers. In het tv-programma Mensen met M vertelde hij hoe fijn het is dat hij de stikstof in de groene omgeving kan ruiken („Dat mag nu niet meer in Nederland”) en dat zijn moeder haar abonnement op NRC opzegde. In Trouw betoogt hij exact het tegenovergestelde van een fascist te zijn en op Radio 1 noemde hij Kamerleden „heel eenvoudige mensen” en FVD is „totaal iets anders aan het doen” dan zij.
  • Verder bleek uit deze reconstructie dat het ministerie van Economische Zaken ecologen onder druk zette om rapporten over stikstof te herschrijven. Een oud-medewerker van het ministerie bevestigt: „Ik heb geregeld rapporten herschreven. Of je gooide er een onhandige grafiek uit. En daarna dwong je de onderzoekers een handtekening eronder te zetten.”
  • Kamerlid Gabriëlle Popken (PVV) sprak in heel 2019 drie woorden uit, in alle vergaderingen in de Tweede Kamer. Ze sprak ze uit in april van dit jaar: „Steun voor beide.” Daarmee steunde ze het verzoek van een ander Kamerlid om een Kamerbrief en een debat met de minister van Defensie.
  • Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) kwam eind december met de Ruslandstrategie van het kabinet: het huidige „realistische” beleid van de combinatie „druk en dialoog” wordt voortgezet. Je kunt je afvragen: was dat eigenlijk wel zo succesvol?
  • Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) is al een tijdje uit de running: ze is ziek. Het ministerie laat weten dat ze binnen drie maanden weer aan het werk kan.

QUOTE VAN DE DAG

Ik denk dat dat een geweldig mooie baan is.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) denkt dat er nog steeds genoeg kandidaten zijn die staatssecretaris van Financiën willen worden, zegt hij in Buitenhof.