Britse conservatieve filosoof Roger Scruton (75) overleden

Roger Scruton was een prominente conservatieve denker in het Verenigd Koninkrijk. Zijn omschrijving van westerse ‘oikofobie’ werd onder meer overgenomen door FvD-leider Thierry Baudet.
Filosoof Roger Scruton kreeg in december nog van Hongarije een oorkonde voor zijn werk.
Filosoof Roger Scruton kreeg in december nog van Hongarije een oorkonde voor zijn werk. Foto Zsolt Szigetvary/EPA

Hij was een van de prominentste conservatieve Britse denkers van de afgelopen decennia. Met begrippen zoals ‘oikofobie’ uitte Roger Scruton kritiek op wat hij zag als westerse afkeer voor de eigen cultuur en natie. Zondag is de filosoof op 75-jarige leeftijd overleden, staat op zijn website. Een half jaar geleden was kanker bij Scruton geconstateerd.

Scruton begon in de jaren zestig met een studie filosofie aan de universiteit van Cambridge. Hij besloot naar eigen zeggen conservatief te worden tijdens een bezoek aan Parijs in het revolutiejaar 1968. Die culturele wending omschreef hij als een „morele, spirituele en intellectuele ramp”.

Na zijn promotie in Cambridge ging Scruton lesgeven aan het Birkbeck, University of Londen, waar hij tot 1992 zou blijven werken. Een van zijn grote doorbraken was het werk The Meaning of Conservatism in 1980, dat Scruton zelf omschreef als een „Tory-verdediging tegen het verraad van de vrije markt-aanhangers”. Ook uitte hij daarin scherpe kritiek op de culturele revolutie van de jaren zestig en de seksuele bevrijding die daarmee gepaard ging.

Lees het NRC-interview met Roger Scruton uit 2008: ‘De wereld kan niet zonder snobs’

Het boek werd verguisd door collega’s en „verwoestte wat over was van mijn academische loopbaan”, zou Scruton later zeggen in een interview met The Guardian. De filosoof concludeerde dat er weinig ruimte was voor conservatieve intellectuelen op de universiteit, waar volgens Scruton linkse academici de dienst uitmaakten.

Promotor Baudet

Ook werkte de filosoof in de jaren tachtig mee aan een smokkelnetwerk om westerse academische werken Oost-Europa in te krijgen, dat toen nog onder het juk zat van de Sovjet-Unie. Voor dit activistische werk zou hij uiteindelijk in 1998 onderscheiden worden door de Tsjechische president Václav Havel.

Een enthousiaste lezer van Scruton is FvD-leider Thierry Baudet. De Nederlandse politicus nam in columns in NRC het principe van oikofobie (‘angst voor het eigene’) uit het werk England and the Need for Nations in 2004 over en wijdde zelfs een bundel aan het idee. Scruton zou uiteindelijk een van Baudets promotors worden.

Lees ook deze boekbespreking van Scrutons werk uit 1998

Gedurende zijn leven schreef Scruton uiteindelijk zo’n vijftig uiteenlopende boeken over esthetiek, ethiek en politiek. In 2009 werkte Scruton mee aan de BBC-serie Why Beauty Matters. „Schoonheid doet ertoe”, zou Scruton zeggen. „Het is niet zomaar een subjectief iets maar een universele behoefte van de mens.”

Scruton werd in 2016 door de Britse koningin geridderd voor zijn bijdrage aan de filosofie en het onderwijs. De Britse conservatieve politicus Daniel Hannan noemt de filosoof zondag in een reactie „de belangrijkste conservatieve denker van onze tijd”.