Necrologie

Rudolf de Korte werd in een klap de man van ‘eens, maar niet weer’

Necrologie Rudolf de Korte Rudolf de Korte, de VVD-prominent die donderdag overleed, timmerde aan de weg met scherpe uitspraken. Toen hij daarbij zijn hand een keer overspeelde, doofde zijn ster snel.

Rudolf de Korte (rechts) als Minister van Economische Zaken Rudolf de Korte (r) tijdens een debat in de Tweede Kamer, in 1988.
Rudolf de Korte (rechts) als Minister van Economische Zaken Rudolf de Korte (r) tijdens een debat in de Tweede Kamer, in 1988. Foto Dick Coersen

Wat enkele woorden met een politicus kunnen doen. Het was begin december 1986 toen premier Ruud Lubbers (CDA) in een Tweede Kamerdebat zijn vicepremier en coalitiegenoot Rudolf de Korte van de VVD genadeloos op zijn plaats zette. Die had volgens Lubbers in het openbaar uitspraken gedaan die vielen „in de categorie eens, maar niet weer”. Hierna was het met de politieke positie van de tweede man in het kabinet gedaan. Niet alleen in het een half jaar daarvoor aangetreden twee -Lubbers, maar ook in De Kortes eigen partij. Het informele politieke leiderschap van de VVD dat hij bezat en uitzicht bood op een toekomstige functie als lijsttrekker verschoof naar Joris Voorhoeve, fractievoorzitter in de Tweede Kamer.

De afgelopen donderdag op 83-jarige leeftijd overleden De Korte had de woede van Lubbers gewekt door tijdens een spreekbeurt in Woudenberg zijn twijfels uit te spreken over een eventueel staatsbezoek van koningin Beatrix aan de Japanse keizer Hirohito. Hij noemde zo’n bezoek „niet verstandig, niet wijs en niet gewenst” . Volgens Lubbers, die toch al liever iemand anders van de VVD als vicepremier had gezien, sprak De Korte hiermee voor zijn beurt aangezien de zaak nog in het kabinet aan de orde moest komen.

Vooral mensen die in de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië als gevangenen in Japanse kampen zaten waren fel tegen het voornemen voor een staatsbezoek omdat tijdens die oorlog Hirohito ook al keizer van Japan was. Tot het omstreden bezoek aan Japan is het toen overigens niet gekomen. Koningin Beatrix bezocht Japan pas voor het eerst in 1991 toen de omstreden keizer Hirohito al was overleden.

De Korte, voormalig verkoper van Unilever, leverde zijn toespraken persoonlijk af bij journalisten

Het paste in de stijl van Rudolf de Korte om geprofileerd naar buiten te treden. Hij maakte bij de VVD naam als campagneleider tijdens de voor de partij succesvolle Tweede Kamerverkiezingen van 1972 en 1977 met Hans Wiegel als lijsttrekker. Toen De Korte zelf in 1977 lid van de Tweede Kamer werd viel hij onder journalisten op doordat hij zijn toespraken vaak persoonlijk bij journalisten afleverde. Om hen werk te besparen had De Korte bovendien de in zijn ogen relevante passages onderstreept. Het cruciale belang van communicatie hoefde de voormalig verkoop-directeur bij Unilever niet bijgebracht te worden.

In de Tweede Kamer hield hij zich vooral bezig met Economische Zaken. Veel bedrijven werden in die tijd met overheidssteun overeind gehouden. De Korte moest er niets van hebben. Al dat subsidiegeld was volgens hem „de overwinning van het socialistische credo”. Economische Zaken ging De Korte ook doen toen hij in 1986 minister in het tweede kabinet-Lubbers werd. Voor een ministerschap had De Korte een tijdje kunnen ‘oefenen’ toen hij enkele maanden daarvoor in de nadagen van het eerste kabinet-Lubbers het ministerschap van Binnenlandse Zaken van de plotseling overleden Koos Rietkerk overnam.

Einde miljardensubsidie

De meest in het oog springende maategel tijdens zijn ministerschap van Economische Zaken – zelf noemde hij zich liever minister voor het bedrijfsleven - was in 1986 het afschaffen van de miljarden kostende Wet op de Investeringsrekening (WIR) waarmee bedrijven investeringssubsidies konden krijgen. Maar ook bij de voorbereiding van deze maatregel moest hij toezien hoe premier Lubbers de leiding nam.

De van oorsprong wis- en natuurkundige De Korte die in 1964 ook in dit vakgebied promoveerde keerde na de verkiezingen van 1989 terug in de Tweede Kamer. Daar bleef hij tot 1995. Dat jaar werd hij benoemd als bestuurder bij de Europese Investeringsbank in Luxemburg waar hij tot 2012 bleef.

Het afgelopen jaar, toen het met zijn gezondheid al niet meer goed ging, publiceerde De Korte met behulp van een ghostwriter onder de titel Vrijheid in Gemeenschap zijn memoires. Behalve een positieve terugblik op zijn leven bevatte het boek een sociaal-liberale boodschap. Hij betreurde „hoezeer het individualisme in ons land bij velen is doorgeschoten in de richting van louter zelfgerichtheid”.