‘Dove mensen hebben ook recht op informatie’

Mediavreters Marijke Scheffener (60) is vanaf haar geboorte doof. ,,Wij hebben ook recht op informatie. Gelukkig is de jonge generatie dove mensen strijdvaardig.”
Illustratie Anne Caesar van Wieren

Marijke Scheffener (60) is docent Nederlandse Gebarentaal aan de Universiteit van Amsterdam en al vanaf haar geboorte doof. „Het boek Ver van de boom van Andrew Solomon heeft vreselijk veel indruk op mij gemaakt. Hij interviewt ouders van kinderen met een beperking. Zijn aanpak is geweldig. Hij blijft objectief en omschrijft wat zoiets betekent voor een gezin. In het boek staat ook het verhaal van een gezin met een doof kind. Het gros van de dove kinderen heeft horende ouders. Gezinnen waarin kinderen opgroeien die anders zijn, krijgen met veel vragen en oordelen vanuit de maatschappij te maken. Dit boek laat zien dat het voor elk gezin anders is. Bij dove kinderen is bijvoorbeeld vaak de kennisoverdracht heel anders dan in horende gezinnen. Ouders beheersen nu eenmaal meestal weinig gebarentaal. En een taal delen is belangrijk in het doorgeven van ervaringen en de identiteitsvorming. Vergelijk het eens met een van oorsprong Turkse familie in Nederland. Zij gaan om zich thuis te voelen vaak terug naar Turkije waar ze hun eigen cultuur opzoeken, zich thuis voelen. Dove mensen kunnen niet naar een dovenland. Was er maar zoiets! Daar zou ik graag heen gaan.

‘Ik groeide op in een gezin met horende ouders en zussen, zoals de meeste dove kinderen. Natuurlijk was ik me ervan bewust dat ik anders was. Maar mijn familie heeft het geweldig gedaan. Elke avond aan de eettafel ging mijn moeder precies zo zitten dat ze mij kon zien. Als ik iets niet kon volgen, was zij mijn tolk. Als dove leef je weliswaar in twee verschillende werelden, maar ik wandel vrij makkelijk van de dove naar de horende en weer terug. Sociale media is daarin een onwijze doorbraak geweest. Daarvoor had ik niks aan een telefoon. Nu kan ik whatsappen en vooral videobellen is een uitkomst. Via Facebook blijf ik op de hoogte van de ontwikkelingen in de gebarentaal over de hele wereld. Dankzij FaceTime kan ik gewoon op straat met iemand videobellen in gebaren. Fantastisch!

Ondertiteling

„Bij de publieke omroep is er bijna altijd goede ondertiteling. Zelf vind ik ondertiteling prettiger dan een tolk in beeld. Daarbij is het soms lastig waar je moet kijken. Het verschilt wel enorm wie de ondertitel tikt. Soms merk je dat het een minder ervaren, langzamer iemand is. DWDD met Matthijs van Nieuwkerk valt bijna niet te ondertitelen. Hij praat zo snel! In sommige crisissituaties, zoals met de tramaanslag in Utrecht, zou er nog wel meer aan dove mensen mogen worden gedacht. Er is niet altijd een tolk aanwezig. Dan zijn dove en slechthorende mensen pas veel later op de hoogte. Wij hebben ook recht op informatie. Gelukkig is de jonge generatie dove mensen strijdvaardig als het hierover gaat.

„Voor ons luidt het spreekwoord het ene oor in het andere oor uit, het ene oog in het andere oog uit. Eigenlijk heb ik vier ogen. Heel handig met fotograferen. Foto’s maken is mijn hobby. Het liefst fotografeer ik mooie gebouwen, bergen of natuur, vaak met de omringende mensen er op. Er moet iets gebeuren op een foto. Ik merk bij het bekijken van de setting dat ik dat goed kan. Voor inspiratie lees ik National Geographic. Of ik ga naar fotomuseum Foam in Amsterdam, waar ze goede rondleidingen in Nederlandse Gebarentaal geven.”