Muziek tijdens de opvoeding: laat ze lekker pingelen

Opvoeden Zelf hadden ze geen muzikale opvoeding, maar bij hun kinderen willen deze ouders het anders. Hoe pakken ze dat aan?

Illustratie MAT

Op de eerste verdieping van een charmant houten huis in het Noord-Hollandse Zunderdorp zit Stijn Ghijsen (44) op de gang. Hij speelt op zijn gitaar, op YouTube doet iemand de akkoorden voor. De deur naar de slaapkamer van zijn zoon (6) staat op een kier. De jongen ligt in bed, hij valt in slaap met „het gepingel” van zijn vader. Elke avond rond kinderbedtijd speelt Ghijsen een half uurtje op zijn gitaar. Soms volledige nummers, soms delen van een liedje dat hij aan het leren is – nu is dat ‘Just Breathe’ van Pearl Jam.

Toen zijn vrouw zwanger was, bedacht Ghijsen dat hij zijn kind wilde laten opgroeien met muziek. Hij had zelf in zijn jeugd een poging gewaagd, maar toen niet doorgezet; daar heeft hij nog altijd spijt van. Wat had hij graag als gitarist in de schoolband gezeten. En hoe gaaf is het als je in een restaurant komt waar een piano staat en je even een nummertje kunt spelen? Hij zou zijn kind graag plezier in muziek meegeven.

Maar hoe? „De klassieke aanpak op een muziekschool vond ik als kind niks, ik voelde de lol van muziek maken niet.” Ghijsen wilde popliedjes, maar moest het eerst doen met Bach, dus toen hield hij ermee op. „Ik wil niet tegen mijn zoon zeggen: ‘Het is goed voor je als je een instrument speelt’. Ik wil het zelf kunnen. Als hij ziet dat ik er plezier aan beleef, zal het hem eerder interesseren dan als ik er de druk op leg dat hij op les móét.”

Er moeten instrumenten in huis zijn, dacht hij. Hij kocht een gitaar en vond op YouTube tutorials voor beginners. Noten lezen kon hij niet, maar dat was ook niet nodig. „Je ziet op een plaatje waar je je vingers op de snaren moet leggen.”

Het eerste nummer dat hij leerde was ‘Old Pine’ van Ben Howard. Terwijl de buik van zijn vrouw boller werd, groeide zijn motivatie om te spelen. Hij stelde een concreet doel: als zijn zoon geboren werd, wilde hij ‘Old Pine’ goed kunnen spelen.

Interesse prikkelen

Er zijn meer ouders die net als Ghijsen geen muzikale opvoeding hebben gehad, maar die muziek wel aan hun kinderen willen meegeven. Ze vinden het een gemis dat ze zelf geen instrument kunnen spelen – het kan zo’n lekkere hobby zijn, een uitlaatklep. Van een half uurtje pianospelen kom je tot rust, een liedje op de gitaar voor je vriendin is zo romantisch, met collega’s een bandje vormen voor de nieuwjaarsborrel zo verbindend. Ouders weten dat het makkelijker is om het als kind te leren dan als volwassene, dus is het goed ze dan al te prikkelen.

Maar hoe pak je dat aan als ouder? Ghijsen doet dat dus door zelf een instrument te leren spelen. Dat vergt wel een flinke tijdsinvestering. Bram Peters uit Lelystad heeft een andere benadering. Hij heeft vijf kinderen, tussen de 7 en 15 jaar. Toen hij zelf jong was, zeiden zijn ouders: je moet kiezen tussen een sport of een instrument. „Financiële middelen voor allebei waren er niet.” Hij koos voor tennis. „Maar ik ging in de muziekwinkel in het dorp wel steeds naar de drumstellen kijken.”

Nu zegt hij hetzelfde tegen zijn kinderen, want alle vijf op sport én op muziekles is te duur en ook praktisch niet haalbaar. Als Peters merkt dat ze interesse hebben in een instrument, koopt hij het tweedehands en kijkt of ze zelf de discipline hebben om erop te spelen. „Mijn dochter zit op hockey en wil ook op pianoles. Van een vriendin mocht ik voor een aardige prijs de piano overnemen. Met een app, Simply Piano, kan ze het zichzelf leren.”

Muziek heeft met liefde te maken, dat kun je niet forceren

Frank van Rijswijk, pianoleraar

Het meisje oefent nu vier maanden, popnummers zijn favoriet – ‘It took me by surprise’ van Maria Mena, ‘Memories’ van Maroon 5, ‘Falling’ van Trevor Daniel. Peters gaat pas in lessen investeren als zijn dochter minimaal een jaar zelf de motivatie heeft opgebracht om te blijven spelen. „Ik dwing de kinderen niet, het moet uit henzelf komen.”

Begin met zingen

„Het is goed om kinderen van allerlei instrumenten te laten proeven”, zegt pianoleraar Frank van Rijswijk (60). „Dat is eigenlijk de taak van school, maar kun je als ouder natuurlijk ook actief doen. Laat een kind met verschillende instrumenten in aanraking komen totdat het voelt: hé, dit is gaaf.” Van Rijswijk geeft ruim 25 jaar pianoles. Zo’n 35 leerlingen per week komen bij hem, de meesten zijn tussen de 6 en 18 jaar. Gedwongen op pianoles heeft geen zin, zegt hij. „Ik heb meerdere keren meegemaakt dat het alleen de wil van de ouders is. Als een kind liever wil basketballen, laat hem dan basketballen. Muziek heeft met liefde te maken, dat kun je niet forceren.”

Als ouders zelf geen instrument spelen, begin dan met voor je kind te zingen, zegt hij. „Veel kinderen die bij mij komen, vinden het raar om te zingen, maar het helpt als dat normaal is.” Want, legt hij uit, als een kind een nummer kan meezingen, zit het ritme in het gehoor en kan het de melodie vaak sneller spelen. Overigens is hij geen voorstander van gratis apps: „Om akkoord en melodie tegelijk te leren spelen heb je een echte docent nodig om je geen foute techniek aan te leren.”

Illustratie MAT

Als je merkt dat een schoolse, klassieke methode om een instrument te leren bespelen jouw kind niet aanspreekt, kun je zoeken naar leraren die een andere benadering kiezen. Bij Van Rijswijk leren kinderen te spelen door improvisatie, een heel andere techniek dan de meeste muziekscholen gebruiken, zegt hij. „Bij improvisatie stop je niet als een noot niet goed klinkt, je accepteert het en speelt door.” Zijn leerlingen spelen in de eerste les al een liedje en zien sneller de lol in muziek maken, zegt hij.

Bevrijdend

De drang om haar kinderen muziek mee te geven begon bij Els Polhuijs (47) drie jaar geleden op vakantie bij vrienden in Spanje. Er was een kampvuur, er waren een paar muzikanten. „Het was betoverend.” Ze liet zich overhalen om mee te zingen, ook al had ze nul ervaring. „Het voelde zó bevrijdend om uit volle borst mee te zingen.” Na die avond besloot ze: ik wil meer muziek in het leven van mijn kinderen.

Van een van de muzikanten kreeg ze een gitaarleraar aangeraden. „Van hem hoefden mijn kinderen geen noten te leren lezen. Hij was gericht op de liedjes die zij leuk vinden, Ed Sheeran bijvoorbeeld. Na één les konden ze vier akkoorden spelen.” Toen wilde ze zelf ook les. „Zoals zij het leren, wil ik het ook leren. Je bent meteen aan het spelen. Deze leraar vertaalt elk liedje naar simpele akkoorden. Hij maakt het moeilijker zodra je daaraan toe bent.”

Ook Van Rijswijk past zijn les aan de muzikale interesse van kinderen aan. „Als een kind Rammstein wil spelen, doen we dat. Alles is geschikt als dat het kind motiveert. Ik had een leerling die verslaafd was aan games. Ik zocht de muziek van zijn lievelingsgames, luisterde ernaar en schreef het op voor piano, op zijn niveau.”

Lees ook: Kind wordt niet wijzer van pianoles – wel (vaak) blijer

Van Rijswijk zegt dat het voor kinderen zeker motiverend is als hun ouders ook spelen. „Het werkt stimulerend als ze dat voorbeeld zien.” De kinderen van Polhuijs werden er competitief van, vertelt ze. „De kinderen zeiden: ‘Mam, je hebt ons in elk geval nog niet ingehaald, want jij kan geen barré-akkoorden.’ Dat vind ik geweldig, dat ik met mijn kinderen over barré-akkoorden praat.”

In de woonkamer van Ghijsen staan twee gitaren, een elektrische gitaar, een 1/2-gitaar (kindergitaar) en een ukulele. Een jaar geleden pakte zijn zoon – toen 5 – de ukulele en vroeg of ze ‘Take me with you (when you go)’ [van The Jayhawks] konden spelen. „Hij deed maar wat op de ukulele, strumde een beetje mee met het ritme. Hij leerde toen niks, maar ik ga hem op zo’n moment niet uitleggen hoe hij moet spelen, we hadden gewoon lol.”

Een paar weken later stond Ghijsen in de keuken toen zijn zoon de ukulele weer pakte. „Hij zei: ‘Ik wil liedjes leren’. Toen zei ik: ‘Dan moet je akkoorden leren’. ‘Dat is goed’, zei hij. Toen heb ik hem op de ukulele vier akkoorden geleerd. Binnen een week had hij die onder de knie.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.