Reportage

Australische vrijwillige brandweer: ‘Hoe gaan we dit ooit verdedigen?’

Branden in Australië Dat Australië brandt komt door de ‘left-wing greenies’ zeggen sommigen. Onzin, zegt een bosbrandexpert. De vrijwillige brandweer is intussen doodmoe.

Foto’s Stephen Dupont

Overal was vuur, rook en het geknal van ontploffende gasflessen. „Het was net een oorlogsgebied hier.” Phil Quarmsby, lid van de vrijwillige brandweer, laat een filmpje zien waarop de vlammen tientallen meters hoog uitslaan en de donkere rook nog veel hoger. „Ik was bang. Niet alleen voor mijn eigen leven, maar voor dat van iedereen hier. Tegen wie moeten we gedag gaan zeggen?”

Een paar dagen vóór de grote brand was Phil Quarmsby bij het uitzichtpunt van hun stadje Batlow gaan kijken. „Ik dacht: hoe gaan we dit ooit verdedigen?” Batlow ligt midden tussen de bossen en ook tussen de huizen staan overal bomen. Alles droog en licht ontvlambaar.

Maar verdedigd hébben ze Batlow. In de omgeving is goed te zien hoe het vuur het stadje te grazen wilde nemen. Batlow staat bekend om zijn appels, de boomgaarden strekken zich uit over de heuvels. De netten tegen de vogels hangen nu gesmolten en spookachtig over verkoolde appelbomen.

De hoge bomen in het bos bij het uitzichtpunt waar Phil Quarmsby over vertelt, zijn nu zwart verkoold. Bladeren van verbrande bomen ruisen anders dan gewoon groen bos. Droog, knisperend, schraal. Het oude ziekenhuis is tot de grond toe afgebrand, de kleine benzinepomp is ontploft en zwartgeblakerd. Huizen in de omgeving liggen in puin. Kort na de brand lagen er tientallen dode koeien langs de kant van de weg.

Toch zijn Phil Quarmsby en de rest van de Rural Fire Service, de vrijwillige brigade, tevreden. Of vooral opgelucht, over wat ze wél konden redden. In hun stadje van ongeveer 1.500 inwoners viel één dode. Een man kreeg een hartaanval tijdens het vechten tegen het vuur. Zeventien huizen liggen in puin, andere hebben lichtere schade. De stroom werkt sinds vanmorgen weer.

Het is een paar dagen na de grote brand en veel geslapen hebben ze nog niet. De hele dag rukt de brigade uit, voor meldingen van kleine brandjes of rookontwikkeling. De vermoeidheid staat in hun ogen. Broeken hangen op halfzeven, het aantrekken van schoenen gaat langzaam.

Ook hun eigen gezinnen waren Batlow ontvlucht. Phil junior en zijn moeder komen net de kazerne binnen lopen. Phil tikt zijn vader op zijn schouder. Ze zien elkaar voor het eerst in dagen. Praten lukt even niet.


Foto’s Stephen Dupont

Het vuur houdt Australië al weken in zijn greep. Verspreid over het land is meer dan 10 miljoen hectare in rook op gegaan, een oppervlakte van ruim twee keer Nederland. Ter vergelijking: de branden in de Amazone vorig jaar besloegen ongeveer 900.000 hectare. Tot nu toe overleden 25 mensen en naar schatting meer dan een miljard dieren als gevolg van de branden. En het land heeft nog een paar weken te gaan voor de regen serieuze verlichting brengt.

Droogste ooit

Het is hoog zomer, het is heet en droog. Vorig jaar beleefde Australië het droogste en heetste seizoen ooit gemeten. Heuvels die in deze tijd van het jaar groen horen te zijn, lijken nu meer op de woestijn uit het binnenland.

Toch denken ze hier in Batlow dat klimaatverandering weinig met de branden te maken heeft. Of zoals Les Odonnell het zegt, aan de bar van de lokale pub: „Klimaatverandering” terwijl hij met twee vingers van beide handen de aanhalingstekens in de lucht harkt. Net zoals 2019 heus niet het „droogste” jaar ooit was. „Ze beginnen pas met meten vanaf 1915. Het weerbureau haalt onzin met die cijfers uit, het past niet in hun agenda als er vroeger ook al zulke droogte was.”

Wat die agenda inhoudt? Dat weet Les Odonnell ook niet precies. „Ik weet alleen dat het niet klopt wat ze zeggen. We hebben vaker zulke droogte gehad.”

Bekijk ook de in beeld: Bosbranden in Australië: verbrande koala’s en zwartgeblakerde bomen

Odonnell werkt als contractant bij de appelgaarden, hij houdt er de vogelnetten bij. De gigantische branden zijn vooral een kwestie van jarenlang slecht natuurbeleid, zegt hij. Het is de schuld van de left wing greenies, zoals hij de Australiërs noemt die milieu en klimaat willen beschermen. Zij houden volgens hem het preventief in brand steken van de bladeren en lage bebossing onder de hoge bomen tegen. „Ze willen een paar kikkers en hagedissen beschermen. Maar die lage bosjes zijn heel brandbaar en als gevolg krijg je eens in de paar jaar zo’n inferno als dit. ”

Die theorie gaat rond in heel Australië en deskundigen zeggen keer op keer dat het onzin is. Het is vaak te droog, te nat of te winderig om veilig preventief stukken in brand te steken, schrijft Greg Mullins in The Sydney Morning Herald. Hij is bosbrandenexpert en stond jarenlang aan de top van de brandweer in Nieuw-Zuid-Wales, de staat waar nu de meeste branden woeden. De greenies de schuld geven is een „bekende, populistische, maar feitelijk onware bewering”, volgens Mullins. De Australian Greens hebben zelfs nog nooit meegeregeerd.

Greg Mullins schrijft ook dat klimaatverandering alle risico’s vergroot die de Australische natuur altijd al heeft gekend, ze worden ge-supercharged. „Als iemand tegen je zegt, ‘we hebben zulke droogte eerder gehad’, glimlach dan beleefd en loop weg, want diegene weet niet waar hij het over heeft.”

Grotere steden

In de grotere steden denken ze in het algemeen anders over klimaatverandering dan op het platteland. In Sydney gingen vrijdag tienduizenden inwoners de straat op uit protest tegen minister-president Scott Morrison en zijn regering. Morrison doet steeds halfhartig over het verband tussen klimaatverandering en de branden. Lang bagatelliseerde hij ook de omvang van de branden van dit seizoen – Australië heeft altijd dit soort branden gekend, zei hij dan.

In Batlow halen ze hun schouders op over de politiek. Phil Withers (70), ook van de vrijwillige brandweer, is een bescheiden man. Je kunt beter mijn vrouw interviewen, zegt hij, want zij smeerde broodjes voor ons tijdens de grote brand. Hoge verwachtingen van Morrison en andere politici heeft hij niet. „Wat kunnen ze doen? Ze komen langs, drinken een biertje bij de pub, laten een foto maken en dat was het.”

Phil Withers zegt dat de prioriteit van politici hoe dan ook in de stad ligt en niet hier op het platteland. „Ze steken al hun geld in hoogbouw en infrastructuur daar. Oh, in Batlow gaat het wel prima met de economie, en dat was het dan.” Terwijl bijvoorbeeld het waterbeleid volgens hem beter zou kunnen. „We zijn een land dat veel water verspilt. We houden van onze zwembaden en onze schaduw, dus we geven onze bomen lekker veel water.” Dat terwijl Australië een watertekort heeft. Er valt minder regen, de grote bassins vullen zich niet.

In de kazerne in Batlow hangen de mannen op een stoel of ze doen een dutje in de schaduw in het gras. Door hun walkietalkies blijven meldingen binnenkomen. Ze gáán wel, maar mopperen ook een beetje op de inwoners die langzaamaan het spookstadje weer binnen druppelen. Zij doen zenuwachtig over elke rookpluim – ze hebben geen idee hoe het hier was.

De weersvoorspellingen zijn slecht. Nieuw-Zuid-Wales heeft weer een warm en winderig weekend voor de boeg. Op de radio zijn constant waarschuwingen te horen over het weer en hoe de brandhaarden zich verspreiden. Veel zorgen maken ze zich niet, zegt Phil Quarmsby. „Er is hier niks over dat nog kan branden.”