We keken recht in het hoofd van de jihadist

Zap Sinan Can maakte De lokroep, een drieluik over jihadisme in Nederland. Can wil het religieuze geweld begrijpen en daarvoor moet je luisteren naar wat twijfelachtige figuren te zeggen hebben.

‘Daar komt het Al-Qaida-duikteam weer duikbrillen passen”, grapten de collega’s rond de eeuwwisseling in Eindhoven. Daar werkte bij een kleine duikschool een zekere Wahid, die les gaf aan mannen met baarden in djellaba’s, die door hem waren opgepikt in de moskee. Onder water begonnen de lange baarden een beetje te zweven.

Leuk gevonden, dat „duikteam van Al-Qaida”, maar je voelt ’m al aankomen: het was bijna echt het duikteam van Al-Qaida. Toen journalist Sinan Can een lijst met 150 cursisten van Wahid doorlichtte, stuitte hij op verschillende verdachte figuren: familie van een aanslagpleger uit Madrid, een man die gevangen zat in Guantánamo, iemand die in Brussel een terrorist onderdak gaf.

Er zijn redenen om met bezorgdheid te kijken naar De lokroep, Cans drieluik over jihadisme in Nederland. Om de aantrekkingskracht die religieus fanatisme op sommige jonge moslimmannen uitoefende, maar zeker ook om hoe de Nederlandse autoriteiten steeds achter de feiten aan hobbelden.

In de eerste aflevering, over radicalisme rond de Al-Fourqaan-moskee in Eindhoven, vertelde oud-burgemeester Rob van Gijzel dat hij bij de geheime dienst geen informatie loskreeg over de geldstromen rondom het gebedshuis. Dat had, zo was hem te verstaan gegeven, ook te maken met de handelsbetrekkingen met Saoedi-Arabië.

Ontluisterend was een gesprek met Syriëganger Mokhtar M., een man die eerder werd aangeklaagd voor ronselen voor Al-Qaida, maar in 2003 werd vrijgesproken, mede omdat de wettelijke mogelijkheden beperkt waren. Onder het strafbare „dienst nemen in een vreemde krijgsmacht”, viel werken voor een terroristische organisatie niet. Belastende AIVD-informatie werd niet toegelaten als bewijs. Na zijn vrijspraak kreeg M. 40.000 euro schadevergoeding, vertelde hij tevreden.

Vanavond: De Lokroep

Hoe kwam de radicale islam Nederland binnen? Wat speelde zich af op een duikschool in Eindhoven? En wat was de rol van de Al-Fourqaanmoskee? Sinan Can spoort een van de eerste Nederlandse jihadisten uit de jaren negentig op en op een geheime locatie in Turkije blikt hij met hem terug.'De Lokroep': vanavond op NPO 2 om 22.20 uur.

Geplaatst door NPO 2 op Dinsdag 7 januari 2020

Wat Can niet doet, is nare mannen als M. in moreel opzicht de maat nemen. Hij wil het religieuze geweld begrijpen en daarvoor moet je luisteren naar wat twijfelachtige figuren te zeggen hebben. Aan de evidente verwerpelijkheid van hun denkbeelden besteedt hij weinig woorden; dat heeft hij bij eerdere gelegenheden uitputtend gedaan.

Woensdag ging hij in gesprek met Jason Walters, het inmiddels gederadicaliseerde oud-lid van de Hofstadgroep. Walters vertelde in detail over zijn opwinding toen bleek dat zijn kompaan Mohammed B. Theo van Gogh had vermoord en over de belegering van zijn huis in Den Haag, waar hij een granaat naar buiten gooide en agenten verwondde. Hij werd tot vijftien jaar veroordeeld.

Terwijl Walters beschoten werd door de politie, sprak hij zichzelf toe dat dit het moment was om martelaarschap te verkrijgen, om zich dood te vechten – maar daar slaagde hij niet in. Zo keken we ineens recht in het hoofd van de jihadist.

De lokroep krijgt niet helemaal de vinger achter het moment waarop deze mannen kozen voor geweld. Wel wordt, niet voor het eerst, uitgelegd hoeveel het salafisme verschilt van de ‘volksislam’ van hun ouders, zoals ook de kameraadschap onder de radicale leeftijdsgenoten goed naar voren komt: religieuze huiskamerbijeenkomsten waren ook een beetje „chillen met je vrienden”, aldus Walters.

Wat in alle afleveringen – de laatste gaat donderdag over Syriëgangers in de laatste vijf jaar – naar voren komt is hoe de overheid steeds verrast lijkt te worden door nieuwe ontwikkelingen: of het nu de eerste jihadisten in Eindhoven waren, de wapens van de Hofstadgroep of de ontdekking dat er ineens 300 Nederlanders in Syrië zaten. Alleen al daarom is De lokroep een belangrijk document.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.