Nederland heeft lessen getrokken uit MH17

Luchtvaart KLM veranderde de routes in het Midden-Oosten na overleg binnen een expertgroep, die is opgezet na MH17.

KLM mijdt sinds woensdag het luchtruim van Irak en Iran.

KLM mijdt sinds woensdag het luchtruim van Irak en Iran.

Na de Iraanse raketaanval op twee bases met Amerikaanse militairen in Irak, in de nacht van dinsdag op woensdag, vaardigde de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA een verbod uit voor Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. Ze mogen niet meer over Iran, Irak, de Perzische Golf en de Golf van Oman vliegen. Het verbod stond los van het neerstorten van de Oekraïense Boeing bij Teheran, woensdagochtend vroeg. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat dit vliegtuig door Iraanse raketten is neergeschoten.

Vliegramp Teheran is het Canadese MH17

Voor Amerikaanse maatschappijen is de impact van het verbod beperkt. Sinds het neerhalen van een Amerikaanse drone door Iran in juni 2019 golden al beperkingen voor de regio. Het FAA-verbod werd echter gevolgd door adviezen van de Europese organisatie voor luchtvaartveiligheid EASA en Russische autoriteiten om het luchtruim van Irak en Iran te mijden. Veel maatschappijen, waaronder KLM, besloten hun routes in het Midden-Oosten aan te passen.

Voor acht KLM-bestemmingen betekent dat een gemiddeld twaalf minuten langere route– en dus hogere brandstofkosten. Maandag vloog vlucht KL427 naar Dubai nog over Turkije en Irak, woensdag over Egypte en Saoedi-Arabië. Ook voor de bestemmingen Muscat, Koeweit, Delhi, Bangalore, Mumbai, Bangkok en Kuala Lumpur gelden sinds woensdag andere routes. Het lijstje kan wisselen, zegt een woordvoerder van KLM. „We kijken per vlucht naar de optimale route. Naast veiligheid kunnen ook andere factoren, zoals onweer, zorgen voor een wijziging.”

Op woensdagochtend vloog een KLM-vliegtuig uit Koeweit nog over Irak. „Het toestel was onderweg toen het besluit werd genomen, doorvliegen en snel het gebied verlaten was op dat moment de beste beslissing.” Om 10.30 uur zou de eerstvolgende KLM-vlucht door het gebied gaan, die is omgeleid.

Lees ook: Canada rouwt om ‘zijn’ omgekomen Iraniërs

Vertrouwelijke informatie delen

KLM geeft geen informatie over de basis van het besluit, maar het kwam vrijwel zeker voort uit overleg binnen de ‘expertgroep dreigingsinformatie burgerluchtvaart’ die in 2016 is opgezet. Daarin delen de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), veiligheidsdiensten AIVD en MIVD vertrouwelijke informatie met drie luchtvaartmaatschappijen (KLM, Corendon en TUIfly). Het overleg is een van de lessen van vlucht MH17, die in juli 2014 boven oorlogsgebied werd neergeschoten,

De Nederlandse besluitvorming over vliegen boven conflictgebieden is verbeterd, concludeert Willem Schmid, voorzitter van pilotenvakbond VNV. „De expertgroep heeft zijn werk goed gedaan, het is gegaan zoals je wenst dat het gaat. Er is snel gehandeld. De overheid kan zich nog actiever opstellen, maar vanaf nu gaat om het om van goed naar beter.”

Ook wereldwijd is de communicatie tussen landen en maatschappijen verbeterd. VN-luchtvaartorganisatie ICAO en brancheorganisatie IATA hebben na de Amerikaanse liquidatie van de Iraanse generaal Soleimani op 3 januari een crisisteam geactiveerd. IATA wijst landen op hun verplichting om potentiële risico's voor burgerluchtvaart te melden. Landen sluiten zelden uit zichzelf hun luchtruim

Niet alle maatschappijen mijden het Iraakse en Iraanse luchtruim. Onder meer Emirates, Qatar Airways, Flydubai, Oman Air en Air Arabia vlogen donderdag over Iran. Emirates annuleerde woensdag wel een vlucht van Dubai naar Bagdad. De blokkade van drie buurlanden en de vriendschap met Iran bepalen de routes van Qatar Airways. Schmid: „Iedereen maakt zijn eigen afweging. Er zitten nuances in: een Amerikaans vliegtuig loopt in die regio meer risico.”