‘Je ziet van alles, maar wat zie je nou echt?’

Mijn favoriet Waarom heeft u dit kunstwerk gekocht? Deze week: Een schilderij

De koning en de maîtresse, olieverf op hout, 38 x 80 cm.
De koning en de maîtresse, olieverf op hout, 38 x 80 cm. Schilderij van Theo Tomassen

Deze aflevering van Mijn Favoriet is een beetje anders dan anders. De eigenaar van het afgebeelde schilderij, Jan Wopereis (85), weet niet dat het artikel verschijnt. Het is zijn zoon, Robert-Jan (57), die het schilderij via de mail heeft aangedragen. Het is dus zíjn favoriet, als jongetje was hij er al door gefascineerd.

Wat Robert-Jan van het schilderij weet: „Mijn vader kocht het in 1968 van Theo Tomassen. Dat was een buurjongen die toen aan de kunstacademie studeerde. De koning en de koningin heet het, volgens mij heeft mijn vader er honderd gulden voor betaald.”

Als opgroeiende jongen zag hij de opvallende borsten van de koningin („de asymmetrie ook denk ik, die is erg opvallend”), maar meer nog intrigeerde hem dat de betekenis van het schilderij hem ontglipte: „Je ziet van alles, maar wat zie je nou echt?” Juist die ongrijpbaarheid ging hij steeds mooier vinden, „het is de schoonheid van het schilderij”.

We kunnen Jan Wopereis niet bellen om te vragen naar zíjn beleving van het schilderij, dat zou de verrassing bederven. Maar desgevraagd wil Theo Tomassen (71) wel vertellen wat híj indertijd met het schilderij beoogde, dat overigens, vertelt hij door de telefoon, een andere naam heeft: De koning en de maîtresse. Tomassen, die een atelier heeft in Druten: „Jan Wopereis was op de mulo mijn leraar Duits. Hij kwam naar mijn allereerste verkooptentoonstelling, waar hij dit werk kocht. Voor honderd gulden ja, dat vond ik toen heel veel.”

Het schilderij is hem altijd bijgebleven: „Ik was nog heel jong toen ik het maakte. En het paste precies bij wie ik was. Het gaat eigenlijk over levenskunst, de koning heeft macht en maakt de regels, maar in het leven is het de kunst om een beetje om die regels heen te manoeuvreren. En dat doet hij dan ook.” Tomassen drukte dat gevoel uit in „krachtige, simpele en pure vormen”, zegt hij. En ook in de ballon: „Die is als een kinderlijk optimistische gedachte, waarmee je ontsnapt aan het concrete.”

Bij toeval ontmoetten Jan Wopereis en Theo Tomassen elkaar een paar jaar geleden weer. Zijn oude leraar nodigde hem uit om bij hem thuis het schilderij nog een keer te komen zien. Wat vond hij ervan, na bijna vijftig jaar? Tomassen: „Het was alsof ik een oude vriend terugzag, alles voelde meteen weer vertrouwd.”

Ook een favoriet kunstwerk? Mail naar mijnfavoriet@nrc.nl