Analyse

Israël houdt zich opvallend op de vlakte over Iran

Aartsvijand Israël ligt als een van de belangrijkste bondgenoten van de VS in de vuurlinie van eventuele Iraanse tegenacties.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu (links) en de Amerikaanse ambassadeur David Friedman woensdag in Jeruzalem
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu (links) en de Amerikaanse ambassadeur David Friedman woensdag in Jeruzalem Foto Menahem Kahana/AFP

‘Dood aan Amerika! Dood aan Israël!” Betogers in Teheran noemen de Verenigde Staten en hun trouwste bondgenoot in het Midden-Oosten in één adem. De blauw-witte Israëlische vlag gaat net zo makkelijk in de hens als de Amerikaanse Stars and Stripes. Nu de Iraanse generaal Qassem Soleimani gedood is, kijkt iedereen naar het staatje dat zo lang heeft geroepen om actie tegen hun prominentste kwelgeest. Wat doet Israël?

Het antwoord is: niets. De Israëlische premier Netanyahu brak een dienstreis naar Griekenland af, de veiligheidsdiensten kwamen bijeen voor overleg, Israëlische ambassades waarschuwden hun burgers, maar voor zover bekend bleven de concrete veiligheidsmaatregelen beperkt.

Een kwestie tussen VS en Iran

Politici en veiligheidsmensen houden zich opvallend op de vlakte. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu prees de Amerikaanse aanval, maar liet ook meteen blijken dat dit een kwestie tussen de VS en Iran is waar Israël buiten staat. Volgens lokale media heeft Netanyahu zijn ministers opgeroepen zich niet uit te spreken, om geen onnodige aandacht te trekken van wraakzuchtige Iraanse generaals.

Nog geen twee weken eerder beklaagde de Israëlische legerchef Aviv Kochavi zich erover dat Israël er alleen voor stond in de strijd tegen aartsvijand Iran; dat is abrupt veranderd met de Amerikaanse aanval.

Maar Israël beseft ook dat als het tot een algemene escalatie komt, de raketten niet op Washington maar mogelijk wel op Tel Aviv zullen regenen. Israël kan zich niet even terugtrekken uit de regio, zoals de Amerikanen wel of toch niet van plan zijn, afhankelijk van welke lezing van de uitgelekte militaire brief je gelooft. Israël ligt waar het ligt, en dat is in de vuurlinie. Het is omringd door bondgenoten van Iran, in de vorm van het Syrische regime, de militante bewegingen Islamitische Jihad en Hamas in de Gazastrook, en niet in de laatste plaats Hezbollah in Libanon.

Dreigement

Op het dreigement van de Amerikaanse president Donald Trump om Iraanse doelen te bestoken, kondigde een hooggeplaatste Iraniër direct aan Tel Aviv en de Israëlische havenstad Haifa met de grond gelijk te maken.

Dat soort uitspraken zijn niet loos – beide steden liggen binnen bereik van Hezbollahs raketten – al wijzen Israëlische analisten erop dat een aanval op Israël onherroepelijk tot een Israëlische tegenactie leidt en daarmee de zwakte van Iran blootlegt, wat de ayatollahs niet kunnen gebruiken in hun potje blufpoker met de Verenigde Staten.

Bovendien wordt ook gespeculeerd dat de liquidatie van de Iraanse generaal de inleiding kan vormen voor verdere beperking van de Amerikaanse aanwezigheid in de regio. Dit zou betekenen dat Israël de beschermende hand van grote broer Amerika kwijt is, terwijl Iran zijn invloedssfeer verder kan uitbreiden. Daarmee komt het scenario van een directe confrontatie tussen Iran en Israël weer dichterbij. Zolang het nog alle kanten uit kan, wacht Israël de ontwikkelingen zoveel mogelijk in de luwte af.