In 15 jaar niet zoveel wethouders afgetreden of weggestuurd als in 2019

De meeste wethouders die vorig jaar hun werk moesten neerleggen, werden daartoe gedwongen doordat hun coalities klapten.
De coalitie van de gemeente Den Haag viel door de corruptiezaak rond Groep de Mos/Hart voor Den Haag.
De coalitie van de gemeente Den Haag viel door de corruptiezaak rond Groep de Mos/Hart voor Den Haag. Foto Phil Nijhuis/ANP

In 2019 werden 126 van de 1.144 wethouders tijdelijk of definitief weggestuurd, meldt het vakblad Binnenlands Bestuur donderdag. Alleen in 2004 sneuvelden meer wethouders: in totaal 157.

De 126 wethouders moesten vorig jaar hun werk om verschillende redenen neerleggen. Voor de meesten kwam hun baan ten einde doordat de coalitie waarin ze werkten, klapte. Er kwamen 26 coalities ten val: een „ongekend hoog aantal” volgens Binnenlands Bestuur. Volgens het blad sneuvelden de meeste samenwerkingsverbanden vanwege „de onwil en het onvermogen om tot gezamenlijke afspraken te komen” of door financiële problemen.

Andere oorzaken voor het klappen van coalities waren „verstoorde verhoudingen” in de gemeenteraad, de discussie tussen de raad en het college over de ruimte die wethouders zouden moeten hebben en inhoudelijke conflicten. Zo viel de coalitie in Rijswijk door een interne discussie over het tempo van de invoering van klimaatmaatregelen. In Den Haag viel de coalitie uiteen door het vertrek van twee politici van Groep de Mos/Hart voor Den Haag, die worden verdacht van corruptie.

Lees ook dit stuk over het corruptieonderzoek in Den Haag: Nachtvergunning? Regel ik voor je

Verder benadrukt Binnenlands Bestuur dat de versplintering van het politieke landschap geen „direct aanwijsbare oorzaak” is voor het grote aantal geklapte coalities. In slechts tien van de 26 gemeenten waarin de coalitie viel, was het aantal fracties in de gemeenteraad toegenomen. In de andere coalities die vielen bleef het aantal fracties gelijk of nam het af.

Integriteit en financiën

Zeven wethouders moesten vorig jaar vertrekken vanwege integriteitsproblemen. Zo stapte de Diemense wethouder Jorrit Nuijens (GroenLinks) op nadat hij in opspraak was gekomen omdat hij zich had verzet tegen agenten, die hem wilden arresteren voor drugsbezit. De Vlaardingse wethouder Frans Hoogendijk (ONS.Vlaardingen) vertrok toen bleek dat hij een woning verhuurde aan Roemeense arbeidsmigranten terwijl zijn partij zich in de gemeenteraad verzette tegen de instroom van migranten uit Oost-Europese landen.

Andere wethouders vertrokken wegens botsingen met hun fractie, coalitiebreuken of financiële conflicten. Zo stapte de Amsterdamse wethouder en locoburgemeester Udo Kock (D66) op vanwege de aanhoudende problemen met de lokale afvalverwerker AEB.