Ghosn treft geen blaam, zegt Ghosn

Persconferentie oud-Nissan-topman De van corruptie verdachte oud-topman van autoalliantie Nissan-Renault-Mitsubishi betoogde in ruim een uur voor de internationale pers dat hij onschuldig is.

Carlos Ghosn tijdens zijn persconferentie in Beiroet. Hij ging niet in op zijn spectaculaire vlucht naar Libanon.
Carlos Ghosn tijdens zijn persconferentie in Beiroet. Hij ging niet in op zijn spectaculaire vlucht naar Libanon. Foto Mohamed Azakir / Reuters

Naar de persconferentie was met meer dan gewone belangstelling uitgekeken. Veel journalisten waren speciaal naar Libanon gevlogen om voormalig topman van auto-alliantie Nissan-Renault-Mitsubishi Carlos Ghosn te zien spreken.

Er was maar beperkt plaats, zo’n honderdvijftig journalisten hadden een accreditatie gekregen. Onder de gelukkigen waren opvallend veel Franse journalisten en opvallend weinig Japanse. Die waren er wel heel veel in Beiroet, waar ze dag en nacht bij Ghosns huis in de chique wijk Achrafieh waakten om een glimp op te vangen van de gevallen topman en zijn vrouw. Maar het kleine zaaltje van de Libanese persbond kwamen ze op een enkeling na niet in.

Daarnaar gevraagd zei Ghosn dat hij „de voorkeur gaf aan de internationale pers omdat die feitelijk verslag doet”. Anders dan de Japanse pers, „die alleen het Openbaar Ministerie napraat”. Voor hen zat er niet anders op dan collega’s te interviewen bij het verlaten van de zaal.

De onheuse behandeling door Japan was ook precies de reden dat hij was gevlucht uit het Aziatische land, betoogde Ghosn in zijn toespraak. Hij noemde het besluit om te vluchten „de moeilijkste beslissing in mijn leven” en zei bereid te zijn om zich voor elke rechter te verantwoorden die een eerlijke procesgang garandeert. „In Japan wint het Openbaar Ministerie 99,4 procent van de rechtszaken, en tegen buitenlanders nog veel meer.”

In een monoloog van een uur en negen minuten betoogde hij niet schuldig te zijn aan de misdrijven die Japan hem verwijt. Na zijn pleidooi beantwoordde Ghosn – in Brazilië geboren uit Libanese ouders – nog eens een uur lang vragen van journalisten in vloeiend Arabisch, Engels, Frans en Portugees.

Over het hoe van zijn spectaculaire vlucht op 29 december (in een kist voor geluidsapparatur, met een taxi, een hogesnelheidstrein en twee privéjets) wilde hij niets zeggen, „wel over waarom ik gevlucht ben”. Zijn arrestatie moet gezien worden als een complot tegen hem, ingestoken door de slechte prestaties van Nissan. Hij stuurde immers aan op een fusie tussen Nissan en Renault. „Helaas was er geen vertrouwen. En sommige van onze Japanse vrienden dachten dat de enige manier om van Renault af te komen, was door van mij af te komen.”

Lees meer over de spectaculaire vlucht van Ghosn

Ghosns val begon op 19 november 2018, toen hij in Tokio werd gearresteerd nadat hij uit zijn privéjet was gestapt. Hij zou zijn inkomsten verkeerd hebben opgegeven.

Voordat hij vrijkwam, werd hij nogmaals aangehouden voor het verbergen van inkomsten in een andere periode. Vlak daarna volgde de derde arrestatie, ditmaal omdat hij persoonlijke verliezen op Nissan afgeschoven zou hebben. Begin maart 2019 kwam hij op borgtocht vrij, tot april. Toen pakten de Japanse autoriteiten Ghosn weer op, ditmaal op verdenking van het doorsluizen van omgerekend miljoenen euro’s aan Nissan-geld naar zichzelf, via een Nissan-dochter in het Midden-Oosten en een autodealer in Oman naar een bedrijf van zijn zoon en een bv van zijn vrouw.

Mitsubishi en Nissan ontsloegen Ghosn na de arrestaties, zijn functie bij Renault legde hij zelf neer. Inmiddels lopen er ook onderzoeken in Frankrijk naar onder meer de bruiloft van Ghosn in het paleis van Versailles waarvoor bedrijfsgeld zou zijn aangewend. Ook is er een Nederlandse kwestie, over miljoenen die via het speciaal voor bonusregelingen opgezette Nederlandse vehikel Nissan-Mitsubishi bv naar Ghosn zouden zijn gevloeid, zonder dat andere directieleden dat wisten.

Reden is „bitterheid”

Ghosn legde woensdag uit waarom hij gearresteerd zou zijn en waarom de aanklachten onterecht zijn. Reden is „bitterheid” bij Nissan over de positie van Japanners in de alliantie, opgeteld bij een blokkade van de Franse regering om iets te doen aan de scheve aandeelhoudersverhoudingen in het bedrijf.

Veel aandacht gaf Ghosn aan de „inhumane” manier waarop hij was behandeld door het Japanse rechtssysteem. „Ze hebben geprobeerd me te breken door mij negen maanden lang het contact met mijn vrouw te ontzeggen.” Hij zou regelmatig urenlang zijn verhoord zonder bijzijn van een advocaat en soms dagenlang volledig geïsoleerd zijn opgesloten.

Stapsgewijs zette Ghosn zijn eigen werkelijkheid tegenover de Japanse verwijten, waarbij hij authentiek ogende documenten projecteerde. Zoals dat het huis in Beiroet met volle medeweten van Nissan door het bedrijf was aangekocht, met een koopoptie voor Ghosn. Het luxueuze trouwfeest in Versailles in 2014, dat dubbelde met de vijftiende verjaardag van de alliantie tussen Nissan en Renault én de verjaardag van Ghosns vrouw Carole, was niet meer dan „een commerciële geste”. Van verkeerd rapporteren over zijn beloning zou geen sprake zijn. Hij had ook geen geld aan bevriende bestuurders overgemaakt, en ook geen smeergeld betaald om Nissan een positie in het Midden-Oosten te garanderen.

Met enig leedvermaak schetste Ghosn wat er met Renault en Nissan is gebeurd sinds zijn vertrek. Nissan had in totaal 10 miljard aan beurswaarde verloren („40 miljoen per dag sinds ik daar weg ben”) en Renault 5 miljard („20 miljoen per dag!”). Het feit dat het concern naar verluidt 200 miljoen aan de zaak tegen hem spendeerde terwijl het bedrijf instortte, noemde hij onbegrijpelijk. „Als aandeelhouder zou ik denken: wie bekommert zich daar nog om mij?”

Nu zit Ghosn in Libanon, het land waarmee hij een gecompliceerde relatie heeft. Veel Libanezen zien zijn leven als een succesverhaal en appreciëren dat Ghosn altijd een band heeft gehouden met zijn land van oorsprong. Hij bracht er zijn kindertijd door, spreekt vloeiend Arabisch, en zijn eerste en tweede vrouw zijn van Libanese afkomst.

Maar zijn komst valt ook samen met een brede volksopstand tegen het corrupte politieke systeem in Libanon, en velen vragen zich af waarom een voortvluchtige, van corruptie beschuldigde Ghosn in Libanon een voorkeursbehandeling moet krijgen.

Gevraagd of hij zijn Japanse cel nu niet ingeruild heeft voor een niet eens zo veel grotere cel – Libanon – zei Ghosn: „Ik ben heel gelukkig dat ik nu in Libanon ben. Maar ik zal niet ophouden mijn zaak te verdedigen.” Ghosn heeft overigens nog andere opties: noch Frankrijk noch Brazilië levert in principe eigen onderdanen uit.

Met medewerking van Egbert Kalse