Een nieuwe koelkast kopen loont, de oude recyclen ook

Groen doen Elke week gidst NRC je richting een duurzaam leven.

Foto Getty

Statiegeld op je koelkast, komt het er eindelijk van? De meeste witgoedmerken willen het. Net voor Kerst stuurden ze een voorstel naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om een ‘retourpremie’ voor koelkasten en vriezers in te voeren.

Voormalig milieuminister Hans Alders bedacht zoiets dertig jaar geleden al. Nu krijgt het idee een nieuw leven vanwege de broeikas. Want oude koelkasten zijn slecht voor het klimaat – en nog duur ook.

De Stichting Urgenda, van de beroemde klimaatrechtszaak, begon er in december ook al over. We moeten oude koelkasten wegdoen. Niet cadeau geven aan een student, maar inleveren bij de milieustraat.

„Als je koelkast tien à vijftien jaar oud is, is het beter om hem te vervangen”, beaamt Puk van Meegeren van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. Maar we willen er tot nog toe niet aan. Een op de drie koelkasten in Nederland is ouder dan tien jaar. Dat zijn meer dan 3 miljoen koelkasten. 13 procent is zelfs ouder dan 15 jaar.

Vooral de afgelopen jaren zijn koelkasten veel zuiniger geworden, weet Milieu Centraal. Een nieuwe kopen bespaart zoveel elektriciteit dat het ieder jaar tientallen euro’s scheelt, mits je er een kiest met het zuinige label A+++. Voor het milieu is het beter om níét te wachten tot je oude koelkast of vriezer de geest geeft. De productie van een nieuw apparaat weegt, alles opgeteld, niet op tegen de bespaarde stroom.

Het geniepige is: het verschil tussen een slurpkoelkast en een goede valt niet op. Elk stuk witgoed heeft een energielabel, maar bij koelkasten ligt dat bijna altijd tussen A+ en A+++. „Mensen denken dat die plusjes cijfers achter de komma zijn”, zegt Van Meegeren. Klopt niet: een koelkast met A+ vergt bijna twee keer zoveel energie als een A+++. Dat kost geld. Als je bijvoorbeeld een oude koelvriescombinatie vervangt, scheelt dat jaarlijks 45 tot 80 euro.

Goed recyclen

Voor het klimaat is het wel essentieel dat de koelkast goed gerecycled wordt. Een op de drie wordt niet apart ingeleverd, of verdwijnt uit zicht. Dat is schadelijk, omdat de HFK’s die in veel koelkasten (die van voor 2015) nog zitten, intens krachtige broeikasgassen zijn. In de heel oude zitten zelfs nog CFK’s, berucht door het gat in de ozonlaag. Een recyclebedrijf zorgt dat die koelmiddelen niet vrijkomen.

De stichting Urgenda pleit nu samen met de witgoedmerken voor een statiegeldsysteem. Urgenda wil bovendien dat de overheid aan burgers in 2020 eenmalig een premie geeft voor elke ingeleverde koelkast. Ga je toch nadenken of die ouwe bierkoelkast in de schuur echt nodig is.

Correctie 10 januari: Hierboven stond dat een koelkast met A+ bijna 50 procent meer energie vergt dan een A+++. Het is bijna twee keer zoveel.