Interview

De schaatscoach ziet zijn vrouw als ‘fulltime project’

Vanessa Herzog De Oostenrijkse wereldkampioen op de 500 meter is dit weekend favoriet bij de EK afstanden in Thialf. Haar man is haar coach.

Wie een afspraak maakt met de Oostenrijkse schaatsster Vanessa Herzog (24), krijgt haar coach en echtgenoot Thomas Herzog (50) er gratis bij. In een café van schaatsstadion Thialf in Heerenveen let hij op elke beweging die ze maakt. Neemt zij een slok van haar chocolademelk, dan neemt hij er een van zijn cappuccino. Ze zijn nooit meer dan een schaatsbaan van elkaar verwijderd – dan klokt hij haar rondetijden en hangt zij in een bocht.

Ze kennen elkaar sinds 2014. Toen werd Thomas midden in de nacht gebeld door een van de voormalige coaches van Anni Friesinger, de Duitse langebaanschaatsster die toen al was gestopt. „Hij zei dat er een talentvolle jonge Oostenrijkse schaatsster was die naakt rondreed”, zegt Thomas. „Naakt, vroeg ik. Ik snapte het niet. Maar hij doelde op haar schaatspak zonder sponsoren. Als je slaapdronken bent, denk je aan heel iets anders.” Hij lacht. En zodra hij naar Vanessa kijkt, lacht zij ook.

Twee jaar later trouwden ze in Innsbruck. Ze trok in op zijn boerderij in Ferlach, de zuidelijkste stad van Oostenrijk. „We zagen elkaar toen al elke dag van het jaar”, zegt Thomas. „Die boerderij is oud en ligt een stuk buiten de stad. Ik wist niet of ze dat wel aan zou kunnen, ze was nog maar 21 jaar. Maar ze had het er meteen naar haar zin.” Vanessa knikt. „Vooral de dieren bij de boerderij vind ik leuk. Er zijn ganzen, kippen en twee varkens: Kiwi en Haka. Zij zorgen voor de ontspanning naast het schaatsen.”

In het begin van de samenwerking was hij haar manager, maar die rol verschoof de voorbije drie seizoenen steeds meer naar coach. Vorig seizoen kroonde ze zich tot wereldkampioen op de 500 meter en won ze de Europese sprinttitel. Als gevolg van een weddenschap met Thomas won ze daarmee ook twee alpaca’s. „Een man een man, een woord een woord.”

Na het succesvolle seizoen werd ze onderdeel van de Nederlandse ploeg Reggeborgh. Daar kwam ze terecht via de Australische schaatscoach Desly Hill, die ze vijf jaar geleden leerde kennen als coach bij het skeeleren. „Ik belde haar op nadat mijn vorige ploeg ophield te bestaan. Desly zei dat ik mocht komen praten. Dat voelde goed en nu zit ik hier.”

Het is uitzonderlijk dat je met een andere nationaliteit tóch bij een Nederlandse ploeg zit. Hoe ervaar jij dat?

„Ik train niet in Nederland, maar in Inzell [Duitsland]. Dat is drie uur rijden van onze boerderij. Als we daar trainen, gaan we voor een week weg. Ik train daar zonder andere schaatsers, alleen met Thomas als coach. In de zomer gaan we met de ploeg mee op trainingskamp. Dan sta ik op het ijs met de beste sprinters. Daarna gaat ieder weer zijn eigen weg.”

Mis je in Inzell niet een trainingsmaatje, iemand die je dwingt beter te worden?

Vanessa wil antwoorden, maar Thomas neemt het woord. „Je techniek trainen kan je beter alleen doen. Op trainingskampen bespreken we met de coaches van Reggeborgh waar Vanessa aan moet werken. Dat huiswerk nemen we mee en trainen we op de baan in Inzell. Daarna melden we ons weer bij de ploeg en begint alles van vooraf aan.”

Trainen jullie op een andere manier dan de meeste schaatsers?

Vanessa: „Nederlandse schaatsers blijven bijna het hele jaar op het ijs. En als ze gaan skeeleren, doen ze alsof ze schaatsen op asfalt. Ze gebruiken dezelfde techniek als op de baan. Dat doe ik niet, ik gebruik skeelertechnieken.”

Vanessa Herzog tijdens de wereldbekerwedstrijden in Nagano, in december 2019. Foto Toru Hanai/AP

Thomas vult aan. „Nederlanders worden nerveus als ze een dag niet op het ijs staan. Waar wij wonen is geen skeeler- of ijsbaan, soms schaatsen we dagen of zelfs weken niet. Daardoor moeten we zoeken naar alternatieve trainingsmethoden om te zorgen dat Vanessa klaar is voor het seizoen. Ik probeer verschillende sporten in het trainingsschema.”

Zoals?

Vanessa: „In de zomer skeeler ik en doe ik aan atletiek. De 100 meter sprint, hordelopen en verspringen. In Oostenrijk doe ik ook mee aan wedstrijden, om mijn competitiviteit niet te verliezen. Vorig jaar werd ik derde op de nationale kampioenschappen verspringen.”

Maakt dat je een betere schaatsster?

„Mijn eerste meters waren nooit mijn sterkste punt. Door de atletiektrainingen is mijn reactietijd verbeterd en ben ik sneller geworden op de 500 meter.”

Thomas: „De lichaamsbeweging van de eerste drie stappen bij de sprint zijn vrijwel gelijk aan de eerste passen op het ijs. Niet de techniek, natuurlijk. Maar wel de voorwaartse beweging. De sprinttrainingen hebben veel geholpen, ze is nu drie tienden sneller dan vroeger. Haar ploeggenoten van Reggeborgh waren zo onder de indruk dat ze het hebben geïmplementeerd in hun trainingsschema’s.”

Is het niet benauwend om altijd met zijn tweeën te zijn, Vanessa?

„Soms maken we ruzie, zeker toen onze samenwerking net begon. Als ik tijdens een training op het ijs niet de tijd reed die ik in mijn hoofd had, werd ik woedend. Vooral op Thomas, omdat hij de enige was op wie ik boos kón zijn.”

Thomas onderbreekt. „Dan was ze écht pissed off. We nemen die frustratie niet langer mee naar huis. Op het ijs is zij de sporter en ik de coach, daarbuiten zijn we elkaars geliefden. Dat is ook essentieel om onze relatie goed te houden. We moeten hetzelfde denken, anders worden kleine verschillen van inzicht snel opgeblazen tot een crisis. Dan lopen we elkaar alleen maar in de weg.”

Is jullie relatie de reden van je succes?

Vanessa: „Iets meer dan twee seizoenen geleden was ik niet zo succesvol als nu. Ik kwam daardoor voor een keuze te staan: doorgaan of stoppen. We besloten het nog een kans te geven. Thomas werd mijn coach in plaats van mijn manager. Tijdens de zomertrainingen op skeelers reed ik vervolgens erg goed en in de winter trok ik die lijn door. En kijk nu eens hoe het gaat, ik ben op de 500 meter de snelste ter wereld. Bijna niemand is sneller dan ik.”

Je bent geen schaatscoach, Thomas. Wat doe jij waardoor Vanessa succesvol is?

„Klopt, maar inmiddels weet ik meer over schaatsen dan toen ik begon. Tijdens mijn studie coachte ik tennissers en skiërs, dus ik had al enige coach-ervaring. Alle sporten draaien tenslotte om beweging. Ik ken Vanessa zó goed dat ik elke verkeerde millimeter in haar beweging meteen zie. Ik weet wat goed voor haar is.”

Is Vanessa naast je vrouw ook jouw project?

„Ik had een eigen sportagentschap voordat we elkaar leerden kennen. Door tijdgebrek heb ik dat bedrijf moeten opgeven. Wij zijn ongeveer 280 dagen per jaar van huis. Dan kan je daarnaast niets anders meer doen. Ze is mijn fulltime project.”