Foto Mark Mattock

Interview

Stormzy: ‘Ik ben super eerlijk over mijn worstelingen’

Stormzy Met zijn nieuwe album ‘Heavy Is The Head’ spreekt de Londense zanger Stormzy zich uit tegen sociaal onrecht. In februari treedt hij op in Amsterdam.

‘Ik weet niet hoe je een fucking hit maakt. Al mijn hits klinken anders. Maar ze komen allemaal voort uit eerlijkheid: mijn liefde voor de muziek. En als God het wil, wordt het een hit.”

Stormzy (Michael Ebenazer Kwadjo Omari Owuo Jr.) is een van Engelands populairste artiesten. Hij is pas 26, maar heeft al vele records gebroken. Afgelopen juni was hij headliner op het popfestival Glastonbury – de jongste solo-artiest sinds David Bowie in 1971. Zijn eerste album, Gang Signs and Prayers (2017), werd ‘British Album of the Year’ op de Brit Awards van 2018.

Stormzy, bijna twee meter lang en breedgeschouderd, draagt relaxte kleren: een zwarte trainingsbroek en een zwart T-shirt met de opdruk „real life > internet”. Als je hem vraagt hoe het met zijn hondje Enzo gaat, antwoordt hij liefdevol: „Wil je een video van ons zien?” Down to earth, en toch een verschijning.

Deze man is volgens velen het gezicht van de muziekstroming grime. „Puristen zeggen dat Gang Signs and Prayers geen grime is, omdat niet alle nummers 100 procent grime zijn.” Ook op zijn nieuwe album, Heavy Is The Head (‘H.I.T.H.’) bestaan grime, gospel, r&b en rap harmonieus naast elkaar. „Ik ben gegroeid uit grime, maar ik werk in verschillende genres. Ik ben een artiest, een musicus. Maar de media plaatsen alles wat ik doe onder één verzamelnaam en noemen een soulnummer ook ‘grime’.”

Grime of niet, zijn muziek wordt goed ontvangen: vorige maand stond Heavy Is The Head meteen op 1 in het Verenigd Koninkrijk. De titel verwijst naar de verantwoordelijkheid die hij voelt om zich uit te spreken tegen sociaal onrecht. Op de Brit Awards stelde hij het wanbeleid omtrent de rampzalige brand in de Grenfell Tower in Londen aan de orde. Op Glastonbury betrad hij het podium in een door Banksy ontworpen steekwerend vest met een Britse vlag; een protest tegen het mesgeweld onder Londense jongeren. Tijdens dat optreden liet hij de honderdduizenden toeschouwers „Fuck the Government, and fuck Boris” zingen, regels uit zijn nummer ‘Vossi Bop’.

Maar het publiek zag niet wat er zich op dat moment in zijn hoofd afspeelde. „Na twintig minuten ging mijn geluid uit. Een uur en tien minuten lang kon ik niets horen. Ik dacht dat ik uit de maat was, dat ik vals zong. Mijn hart brak: ik had mijn grootste kans ooit verpest. Maar ik had me zo goed voorbereid dat ik gewoon bleef gaan. Net spiergeheugen. Pas toen ik van het podium kwam, barstte ik in tranen uit.”

Fucked up

Gewoon blijven gaan en een situatie overstijgen die desastreus had kunnen zijn: herkenbaar voor mensen die opgroeiden in moeilijke omstandigheden. „Inderdaad. De manier waarop we zijn opgegroeid zorgt ervoor dat we altijd gereed zijn voor tegenslagen.” Stormzy is opgevoed door zijn alleenstaande moeder in een arm deel van de wijk South Norwood, in het zuiden van Londen, samen met twee oudere zussen en een jongere broer. Zijn vader was afwezig. Het was geen echt thuis: het was vooral een slaapplaats. Hij raakte verwikkeld in „fucked up things”.

Op school deed hij het heel goed, maar hij misdroeg zich. Toch ging hij studeren, al maakte hij de ingenieursopleiding niet af. Wel hield hij op zich te misdragen. Hij ging werken in een olieraffinaderij en bleef zich muzikaal ontwikkelen. Toen hij in 2013 zijn Wicked Skengman freestyles begon te droppen op YouTube, was Michael Omari Jr. nog een jochie. De jeugdige energie en authenticiteit van zijn freestyle ‘Shut Up’ lanceerden hem in 2015 als mainstream artiest. De simpele video, waarin hij in een rood trainingspak in een buurtpark met een groep jongeren aan het rappen is, heeft nu 97 miljoen views op YouTube.

Stormzy viel ook op door zijn openhartigheid: al in zijn eerste nummers bespeekt hij zijn depressie; iets wat vaak onbesproken blijft in de zwarte gemeenschap, vooral bij mannen.

„Nu ben ik Stormzy, de Glasto-headliner. Ik heb een platform en geld, en word ‘mainstream’ genoemd, maar door waar ik vandaan kom, ben ik véél meer. In mij draag ik een verhaal van waarheid, pijn, hartzeer, leed, opoffering: hierdoor kan ik ergens voor staan. Ik heb een plicht. Ik kan me nu niet voorstellen hoe het zou zijn om slechts muzikant te zijn.”

Samen met Penguin Books heeft hij de uitgeverij voor zwarte schrijvers #Merky Books opgericht. Hij biedt sinds 2018 jaarlijks twee studiebeurzen voor Cambridge aan, de Stormzy Scholarship for Black UK Students.

„Ik heb genoeg geld voor mezelf, mijn familie en mijn toekomstige kinderen. Zolang dat zo is, waarom zou ik niet delen?” Hij zou al deze dingen dus niet doen als hij arm was? „Inderdaad! Als ik maar 1 miljoen over had, zou ik geen fucking 700.000 pond weggeven, toch?” Hij lacht. „Dan zou ik 300.000 geven. Maar als je meer dan genoeg hebt, is het normaal dat je dit allemaal doet. Soms krijgen mensen te veel eer voor wat vanzelfsprekend is.”

Toen hem een jaar geleden de cover van de Britse Elle werd aangeboden, had hij één voorwaarde: hij zou een groep jonge zwarte talenten meenemen. „Ik voelde me ongemakkelijk om dit alleen te doen.” Waarom? „Omdat…” Hij valt even stil. Ik vraag of zijn ongemak misschien veroorzaakt wordt door zijn imposter syndrome? „Alright, kan je me uitleggen wat een ‘imposter syndrome’ is? Ik denk dat ik daaraan lijd.”

Stormzy luistert aandachtig tijdens de uitleg: als je hard hebt gewerkt om je plaats te verdienen binnen je vak, maar je toch het gevoel hebt dat je daar niet hoort. Je vreest dat op om het even welk moment iedereen plots beseft dat je niet even goed bent.

„Ah!” Zijn gezicht licht op. „Wow, ja. Ja, ik lijd hier echt aan. Ik besef dat ‘Stormzy’ nu een hype is, maar de Britse mainstreamcultuur doet vaak alsof ik de enige zwarte persoon in Groot-Brittannië ben. Dat is niet zo! Er zijn zo veel mensen die eerder dan ik op de cover van Elle hadden moeten staan.”

Angstaanjagend

Vorige week nog bekritiseerde MC Wiley, die doorgaans wordt beschouwd als de ‘godfather’ van grime, Stormzy’s nummer ‘Own It’ op sociale media. Het nummer, een samenwerking met Burna Boy en Ed Sheeran, is volgens Wiley enkel een hit dankzij de naamsbekendheid van Sheeran. „Kijk naar de geschiedenis van grime: ik vertegenwoordig iets wat van hen werd afgepakt. Het systeem was oneerlijk voor ze, dus ik begrijp het. Maar hierdoor denk ik soms: ‘Waarom ik?’”

Dit bespreekt hij op het album Heavy Is The Head. „Ik ben super eerlijk over mijn worstelingen enerzijds, en super luid en zelfverzekerd anderzijds”, vertelt hij. Zijn stem laag, zijn toon bedachtzaam. „Ik zeg: ‘I am me!’ Ik ben Big Mike, ik aanvaard het leiderschap, ik ben klaar om een rolmodel te zijn! Maar tegelijkertijd is het fucking…” Angstaanjagend? „Ja, angstaanjagend. Ik weet niet zeker of ik dit kan blijven doen. Of ik het überhaupt leuk vind.” Waren de laatste jaren dan moeilijk? „Het waren mooie jaren, maar… Wow, ik ben een jonge zwarte man uit Zuid-Londen. Ik woonde waar ik woonde en ik groeide op waar ik opgroeide, en nu ben ik aan het andere uiteinde van het spectrum.”

Heavy Is The Head geeft de tegenstrijdigheden van de jonge artiest weer; de bescheiden man die jou bedankt telkens als je hem een compliment geeft, maar die ook met een aan arrogantie aangrenzende trots vertelt dat hij een ‘fucking king’ is. „Ik moet een man worden die begrijpt dat je soms compleet tegenstrijdige emoties zal voelen, afhankelijk van de seizoenen en de tijd. Om vrede te kunnen vinden met de moeilijkheden én met de zegeningen.”

Muziek helpt om die vrede te vinden, zegt Stormzy. Het nummer ‘Crown’, bijvoorbeeld, dient als antwoord op de kritiek op zijn activisme. „Het woord ‘zwart’ voelt voor sommigen als een belediging. Mensen waren verontwaardigd: waarom alléén voor zwarte studenten? Waarom alleen zwarte mensen op Elle? Maar kijk, het is gericht naar zwarte mensen omdat het móét, omdat zwart-zijn nergens wordt gevierd, omdat niemand anders dit doet. Ik ben gewoon zwart en luid en trots.”

Zo hangt de cover van Heavy Is The Head in de Londense National Portrait Gallery: zwart, luid en trots. „Ik hang in het museum naast een oude kolonisator, hij draait zich om in zijn graf”, zegt Stormzy geamuseerd. „Sommigen zeggen dat we onze eigen National Portrait Gallery nodig hebben.” Zonder kolonisatoren. „En dat is zeker zo. Maar ik geniet ervan te infiltreren. Ik neem ruimte in en zeg: We zijn hier! We blijven hier! Nu móéten jullie ons zien!”

Op de hoesfoto van Heavy Is The Head staat hij voor altijd geportretteerd als een koning die bedachtzaam naar een steekwerend vest met een Britse vlag kijkt. Op zijn hoofd een kroon. Een leider die worstelt met de zwaarte van zijn koningschap. „Weet je, ik zeg telkens: heavy is the head, maar als God zou voorstellen om mij te ontdoen van mijn last, zou ik weigeren. Sorry, sorry, ik zal niet meer klagen! Ik zat maar wat te dollen.” Hij lacht. „Ik heb hierom gebeden. Ik wil dit!”