Franse vakbonden voeren druk op met monsterstaking

Frankrijk Deze week gingen regering en vakbonden opnieuw om de tafel om een uitweg te vinden uit de impasse. Massale demonstraties staan gepland.

Bij metrostation Saint-Lazare in Parijs is het na vijf stakingsweken proppen om de metro in te komen.
Bij metrostation Saint-Lazare in Parijs is het na vijf stakingsweken proppen om de metro in te komen. Foto Bertrand Guay / AFP

Hortend en stotend sluiten de deuren van lijn 7 naar Gare du Nord, nog 10 centimeter tot de klik. Maar nee, de metalen wagondeuren slagen er niet in om zich om de uitstekende ruggen heen te vouwen. Piepend gaan ze weer open. Buiken worden verder ingetrokken, ogen ten hemel geslagen, er klinkt zacht gekerm. Een gelaten stilte daalt neer wanneer de metro zich in beweging zet. Nog acht haltes te gaan.

Dat het openbaar vervoer in de hoofdstad na vijf stakingsweken en chaotisch verlopen feestdagen deze week weer op gang is gekomen, is goed nieuws voor Parijzenaren. Hun regio heeft verreweg het meest te lijden onder de massale pensioenstakingen die Frankrijk sinds december in de greep houden. In een recente opiniepeiling in opdracht van Le Figaro en zender France Info zegt ruim driekwart van de hoofdstedelingen te zijn getroffen, tegen bijna de helft van de totale bevolking. Maar ondanks de ergernissen én de financiële schade – de stakingen kosten de Franse economie honderden miljoenen euro’s per dag – blijft de steun aan de stakers met 61 procent hoog.

Veel Fransen hebben het wel gehad met de partijen in het Grote Nationale Stakingsspel

Inzet van de, zelfs voor Franse begrippen, monsterstaking is de voorgenomen verhoging van de aanbevolen pensioenleeftijd (âge pivot). Die moet van 62 naar 64 jaar. Wie vroeger wil, krijgt strafpunten. Daarnaast wil de regering de bestaande wirwar van pensioenregimes voor aparte beroepsgroepen vervangen door één uniform puntenstelsel.

De hervorming is een cruciaal onderdeel van de plannen van president Emmanuel Macron om het verouderde Franse sociale stelsel toekomstbestendig te maken. Maar werknemers vrezen straks langer te moeten werken voor minder geld. Vakbonden zetten alles op alles om het huidige systeem te behouden.

Deze week hervatten de beide partijen het voor de Kerst vastgelopen overleg. Macron is vastbesloten de hervorming erdoor te krijgen, premier Édouard Philippe probeert standvastig te blijven. In een radio-interview op de Franse zender RTL benadrukte hij dinsdag dat de regering „voor de vakantie een goed voorstel op tafel had gelegd”. Hij doelde daarbij op de aanzienlijke overgangsperiode van vijf jaar om de hervorming in goede banen te leiden. De premier stemde in met een voorstel van CFDT, de grootste vakbond die de pensioenverhoging helemaal verwerpt, om deze vrijdag een bijeenkomst te beleggen om te praten over voorwaarden. „Iedereen moet een beetje bewegen”, antwoordde Philippe quasiluchthartig op de vraag hoe hij de pensioenstrijd wil beslechten.

Lees ook: Hervorming is test voor Macron na ‘gele hesjes’

Opnieuw confrontatie zoeken

Maar ‘bewegen’ is nu niet per se wat de overigens onderling verdeelde vakbonden beogen. Deze donderdag zoeken zij, samen met talloze solidariteitsbewegingen opnieuw de confrontatie met massale stakingsacties in het hele land.

Verschillende beroepsgroepen, waaronder piloten, brandweerlieden, advocaten en leraren, leggen het werk geheel of gedeeltelijk neer. Om de druk nog verder op te voeren riep vakbond CGT, de tweede van het land, op tot een driedaagse blokkade van olieraffinaderijen en het platleggen van de havens. In december kwamen delen van Frankrijk na acties al zonder stroom te zitten.

De nominatie voor de Legion d’Honneur – Frankrijks hoogste nationale onderscheiding – aan directeur Jean-François Cirelli van de Amerikaanse vermogensbeheerder Black Rock zette afgelopen week kwaad bloed. Volgens veel boze Fransen verdient Black Rock een vermogen door te speculeren met hun pensioenen.

Ondertussen zwelt binnen Macrons eigen gelederen gemopper aan over het onvermogen van premier Philippe een uitweg uit de impasse te vinden. „De premier wist dat de introductie van een aanbevolen pensioenleeftijd de bonden de straat op zou drijven, maar hij deed het toch. Het is nu aan hem om de blokkade op te heffen”, verwoordde En Marche!-politicus Jean-François Cesarini tegen Le Monde het onbehagen in Macrons partij. Op zijn beurt weet Philippe heel goed dat hij zijn geloofwaardigheid op het spel zet als hij te veel water bij de wijn doet. Tot nog toe kregen vakbonden in Frankrijk met stakingen bijna altijd hun zin.

Persoonlijke wandelrecords

Ondanks de meerderheidssteun zijn veel Fransen het Grote Nationale Stakingsspel inmiddels wel beu. Uit de opiniepeiling van Le Figaro en France Info blijkt dat bijna net zoveel mensen zich ergeren aan de harde opstelling van premier Philippe (67 procent), als aan die van radicale vakbond CGT (63 procent). Het geduld met spoorbedrijf SNCF, dat in de langste staking zit sinds 1968, raakt eveneens op. Voor stakende vervoersmedewerkers, nu al vijf weken zonder salaris, bood de collectebus uitkomst: al ruim 1 miljoen euro werd opgehaald aan donaties.

Zolang de partijen tegenover elkaar staan, moeten Parijzenaren zich schikken in hun lot. Per fiets, elektrische step of benenwagen wurmen ze zich door het verkeer. Persoonlijke wandelrecords worden gebroken, want niet op het werk verschijnen betekent geen salaris. Goed voor de gezondheid, al zal medisch personeel dit lichtpuntje misschien ontgaan: ook zij legden het werk neer.