Mars: dé topbestemming van 2020

De ruimtevaart in 2020: drie trends Wat gebeurt er dit jaar in de ruimtevaart? Lanceringen naar de maan, de zon en Mars. En héél veel satellieten.

Impressie van de Mars 2020 Rover van NASA, een wagentje van circa drie meter lengte dat vanaf februari volgend jaar onderzoek gaat doen op de rode planeet. De lancering is deze zomer.
Impressie van de Mars 2020 Rover van NASA, een wagentje van circa drie meter lengte dat vanaf februari volgend jaar onderzoek gaat doen op de rode planeet. De lancering is deze zomer. Foto NASA/JPL-Caltech

Als alles doorgaat zoals gepland, zullen dit jaar honderden satellieten, een paar planeetwagentjes en een handjevol mensen het aardoppervlak verlaten. Sommige gaan richting de zon of Mars, het overgrote deel blijft dichter bij huis en komt in een baan rond de aarde terecht. Wat kunnen we in 2020 allemaal van de ruimtevaart verwachten? De drie belangrijkste thema’s.

1 Ook China wil naar Mars

Verreweg de meest populaire bestemming is de planeet Mars. Maar liefst vier missies vertrekken rond juli naar onze dichtsbijzijnde buur – dit is ongeveer drie maanden vóórdat de afstand tussen aarde en Mars minimaal is en de meest gunstige periode om de reis van zo’n negen maanden te beginnen.

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA en het Russische Roskosmos zullen vanuit Kazachstan het tweede deel van hun gezamelijke ExoMarsprogramma, gericht op onderzoek naar mogelijk leven op andere planeten, richting de rode planeet zien vertrekken. De eerste missie die in 2016 vertrok, leverde een satelliet in de omloopbaan van Mars af. Die Trace Gas Orbiter doet er metingen aan de planeetatmosfeer. Tijdens de missie crashte lander Schiaparelli, door een meetfout op het planeetoppervlak, en ging verloren. De tweede ronde, genaamd ExoMars 2020, gaat met de Rosalind Franklin-rover onder meer grondmonsters nemen en analyseren.

Rond dezelfde tijd vertrekt vanaf Florida de Amerikaanse Mars 2020 Rover. Het wagentje van ruim 1.000 kilogram heeft zeven instrumenten aan boord om eigenschappen als de luchtdruk en -vochtigheid, geografie en de chemische compositie van mineralen aan het Mars-oppervlak te meten.

Waar ESA als NASA al eerder missies naar Mars hebben gestuurd, vormt voor China de Huoxing-1-missie de vuurdoop. Volgens de site SpaceNews gaat het om een satelliet en een rover met in totaal dertien instrumenten aan boord. De Chinese ruimtevaartorganisatie wil hiermee de atmosfeer, het oppervlak en de bodem (met radar tot 100 meter diep) gaan analyseren.

En net als China hebben ook de Verenigde Arabische Emiraten dit jaar hun eerste missie naar Mars gepland. De Hope Probe, die gelanceerd wordt vanaf het Tanegashima Space Center in Japan, is een satelliet die atmosfeer-onderzoek gaat doen. De satelliet heeft onder meer zonnepanelen en spectrometers aan boord en moet stormen, temperatuur en atmosferische lagen in kaart gaan brengen. Ook gaat hij speuren naar waterstof en zuurstof dat uit die atmosfeer de ruimte in ontsnapt.

2 Race om bemande vluchten

Boeing-capsule, voor 7 personen. Foto NASA/Robert Markowitz

Voor lucht- en ruimtevaartbedrijf Boeing eindigde 2019 in een pijnlijk mislukte testmissie met een dummy-astronaut naar het internationaal ruimtestation ISS. De Starliner-capsule, die voor toekomstige bemande vluchten is bedoeld, zou ook kerstcadeaus en voorraad naar het ISS brengen, weer terugkeren naar de aarde. Maar door een fout in het tijdssysteem verspilde de capsule te veel brandstof. Hij bleef in een te lage baan om de aarde en kon niet meer aan het ISS koppelen. Een gemiste kans, zeker omdat SpaceX, het bedrijf van miljardair Elon Musk en directe concurrent, het in maart wel voor elkaar kreeg om de Crew Dragon-capsule met succes aan het ruimtestation te koppelen.

De twee bedrijven bouwen voor zo’n 7 miljard dollar raketten en capsules voor NASA. Die zei onlangs te hopen dat de eerste bemande vlucht met SpaceX’ capsule in de komende maanden gaat plaatsvinden. Maar het is nog afwachten hoe snel dat daadwerkelijk gaat gebeuren – de missie is al meerdere malen uitgesteld. Wel staat een van de laatste testen met het veiligheidssysteem gepland voor (nu nog) 18 januari, zo maakte NASA deze week bekend. Voor beide bedrijven betekent 2020 een voortzetting van de strijd om als eerste commercieel bedrijf bemande vluchten naar het ISS te sturen.

3 Duizenden satellieten

Batterij van 60 SpaceX-satellieten. Foto SpaceX

Ook indrukwekkend zijn de duizenden satellieten die een baan om de aarde gaan betreden – nu cirkelen er nog ruim 2.000 rond. Wereldwijd zijn er steeds meer bedrijven, start-ups en overheidsinstanties die zelf kleine satellieten, cubesats, (laten) bouwen voor bijvoorbeeld telecommunicatie, militaire doeleinden of wetenschappelijk onderzoek. Daarnaast vervolgde SpaceX begin deze week de lancering van in totaal zo’n 12.000 satellieten voor wereldwijd internet. Het bedrijf lanceerde een derde cluster van 60 satellieten vanuit Florida. OneWeb, een start-up met onder andere Airbus en Softbank als investeerders, hoopt in de komende weken te beginnen met het lanceren van 600 satellieten (van de in totaal bijna 2.000) vanaf de lanceerbasis in Kazachstan. Amazons Project Kuiper is nog niet zo ver, maar moet gaan bestaan uit ruim 3.200 satellieten.