Spanningen VS-Iran

Dest verlaat trainingskamp Ajax in Qatar vanwege spanningen Midden-Oosten

Dit blog is afgesloten

Dit blog is afgesloten. Volg de laatste ontwikkelingen over de oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran in ons nieuwe blog:

Lees ook: Huis van Afgevaardigden: 'war powers' van president inperken vanwege Iran

Dest verlaat trainingskamp Ajax in Qatar vanwege spanningen Midden-Oosten

Op eigen verzoek heeft Sergiño Dest donderdag het trainingskamp van Ajax in Qatar verlaten. De Nederlands-Amerikaanse verdediger voelde zich door toedoen van de spanningen in het Midden-Oosten „niet comfortabel” in Qatar, meldt de Amsterdamse club in een verklaring. Ajax zegt het verzoek van Dest te begrijpen en heeft de speler toestemming gegeven om terug te keren naar Nederland.

Vorige week besloot de Amerikaanse voetbalbond het trainingskamp van het nationale elftal in Qatar te annuleren vanwege de dreigende escalatie in het Midden-Oosten. De ontwikkelingen in Irak en Iran waren voor Ajax „geen agendapunt”, vertelde een woordvoerder van de club vorige week vrijdag aan NRC. Ajax verblijft tot en met zondag in Doha. Ook PSV is deze week op trainingskamp in Qatar.

Sergiño Dest begin december tijdens de eredivisiewedstrijd tussen Ajax en Willem II. Foto Jeroen Putmans/ANP

Democraten niet overtuigd van noodzaak liquidatie Soleimani

De Democraten in het Amerikaanse Congres zijn er niet van overtuigd dat de omgebrachte Iraanse generaal Qassem Soleimani een onmiddellijke dreiging vormde voor de VS. Alle 535 Congresleden zijn in gesloten zittingen ingelicht over hoe het besluit van president Donald Trump om Soleimani te liquideren tot stand is gekomen.

De Democraten en zeker twee Republikeinen zeiden na de voorlichting door de ministers Mark Esper van Defensie en Mike Pompeo van Buitenlandse Zaken, generaal Mark Milley en CIA-directeur Gina Haspel niet overtuigd te zijn dat Soleimani een acute dreiging vormde, meldt Reuters.

Voorzitter Nancy Pelosi van het Huis van Afgevaardigden wil donderdag een wet in stemming brengen die de militaire bevoegdheid van de president inperkt: "Leden van het Congres hebben serieuze en urgente zorgen over de beslissing van de regering om vijandigheden tegenover Iran te ondernemen en over het gebrek aan een strategie voor de toekomst."

Voorzitter Nancy Pelosi van het Amerikaanse Huis van AfgevaardigdenFoto Shawn Thew/EPA

In de resolutie die Pelosi in stemming wil brengen staat dat Trump moet stoppen met de inzet van Amerikaanse militairen in of tegen Iran, tenzij het Congres de oorlog heeft verklaard of toestemming heeft gegeven voor het gebruik van geweld.

VS: Raketaanvallen Iran waren bedoeld om Amerikanen te doden

Bij de Iraanse raketaanvallen op militaire bases in Irak in de nacht van dinsdag op woensdag zijn geen doden gevallen, maar dat was volgens de Amerikaanse generaal Mark Milley wel de bedoeling. Behalve Amerikaans personeel zouden voertuigen en vliegtuigen het doelwit zijn geweest en was het de bedoeling 'structurele schade' aan te brengen aan de vliegbasis al-Asad.

Minister Esper zei op een gezamenlijke persconferentie met Milley in het Pentagon dat Iran zestien raketten afvuurde, waarvan er elf de vliegbasis al-Asad hebben geraakt. De Amerikaanse troepen konden dankzij een waarschuwingssysteem op tijd een veilige plek vinden, waardoor er geen slachtoffers zijn gevallen. Generaal Milley zei niet te weten of Iran van plan is nog meer aanvallen uit te voeren.

Raketten neergekomen in 'groene zone' Bagdad'

Tenminste twee raketten zijn woensdagavond in de 'Groene Zone' in Bagdad neergekomen. Het Iraakse leger heeft bevestigd dat het om twee katjoesja-raketten gaat, persbureau Reuters sprak eerder van drie projectielen. Volgens de Iraakse autoriteiten zijn er geen slachtoffers gevallen.

Eerder op woensdagavond meldde Reuters al dat in de Iraakse hoofdstad meerdere explosies te horen waren. De Groene Zone is een zwaar beveiligd gebied waarin de Amerikaanse ambassade en Iraakse regeringsgebouwen liggen. Een van de projectielen zou op honderd meter afstand van de Amerikaanse ambassade zijn neergekomen.

In de nacht van dinsdag op woensdag werden twee Iraakse luchtbases geraakt door raketten. Op de bases waren Amerikaanse militairen gestationeerd. Op satellietbeelden geanalyseerd door Reuters te zien dat zeven gebouwen op de basis bij de stad Ain al-Asad zijn beschadigd.

De poort van de Amerikaanse ambassade in de Groene Zone. Het complex werd vorige week bestormd. Foto Ahmad Al-Rubaye/AFP

Irak ontbiedt Iraanse ambassadeur in Bagdad

Het Iraakse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft woensdag laten weten dat de Iraanse ambassadeur in Bagdad zal worden ontboden naar aanleiding van de aanval op Amerikaanse militairen van een dag eerder. In de nacht van dinsdag op woensdag voerde het buurland een aantal raketbeschietingen op bases in Irak uit.

Door Amerikaanse doelen op Iraaks grondgebied onder vuur te nemen, heeft Iran de soevereiniteit van Irak geschonden. “Irak is een onafhankelijke staat en we zullen niet laten gebeuren dat het in een slagveld verandert”, staat in de verklaring van het ministerie.

Sadr

De hoogste sjiitische geestelijke van Irak, Moqtada al-Sadr heeft naar aanleiding van de speech van Donald Trump eerder op woensdag gezegd dat de crisis tussen de Verenigde Staten en Irak nu ten einde is. Op de achtergrond van de geëscaleerde spanningen tussen Iran en de VS, vooralsnog vooral op Iraaks grondgebied beslecht, wordt in Irak al langer geprotesteerd tegen de regering van premier Adil Abdul-Mahdi.

Sadr riep de vele milities in Irak op voorlopig geen aanvallen of aanslagen meer te plegen. Hij pleitte opnieuw voor een vertrek van alle op dit moment in Irak gelegerde buitenlandse militairen. De geestelijk leider wil binnen nu en twee weken een nieuwe regering.

Aanhangers van Moqtada al-Sadr houden in zijn woonplaats Najaf een foto van de geestelijke omhoog. Foto Alaa al-Marjani/Reuters

Trump: we werken aan hypersonische wapens

President Trump heeft tijdens zijn persconferentie woensdag gezegd dat de Verenigde Staten aan de ontwikkeling van hypersonische wapens werkt. Het is voor het eerst dat een Amerikaanse regeringsleider dit openlijk erkent.

Vorig jaar zomer concludeerde het Amerikaanse Congres al dat er aan dergelijke wapens werd gewerkt, maar toen weigerde de regering-Trump nog commentaar. Trump zei woensdag dat de Amerikaanse krijgsmacht „volledig opnieuw is ingericht” onder zijn leiding. Ook voegde hij toe:

“Onze raketten zijn groter, sterker en gevaarlijker dan ooit en we werken aan veel hypersonische raketten. Maar dat we die wapens hebben, wil nog niet zeggen dat we ze moeten gebruiken. Sterker nog, de Verenigde Staten willen ze liever niet inzetten.”

Rusland nam eind vorig jaar een hypersonische raket in gebruik die door president Vladimir Poetin bij de presentatie werd omschreven als “een meteoriet, een vuurbal”. Ook van China is bekend dat het land aan de ontwikkeling van dergelijke wapens werkt.

Hypersonische wapens onderscheiden zich in hun snelheid en het feit dat ze stukken lager vliegen dan nu gebruikelijke raketten. Daardoor zijn ze vele malen wendbaarder en kunnen ze intercontinentale afstanden afleggen.

Trump: "Our missiles are big, powerful, accurate, lethal and fast. … The fact that we have this great military equipment, however, does not mean we have to use it. We do not want to use it." pic.twitter.com/gwVAJubxCJ

— The Washington Post (@washingtonpost) January 8, 2020

Trump: geen Iraakse en Amerikaanse doden bij luchtaanval

Bij de raketaanvallen op twee luchtbases in Irak dinsdagnacht zijn geen doden gevallen. Dat heeft de Amerikaanse president Donald Trump woensdag in het Witte Huis gezegd. Het was voor het eerst dat hij publiekelijk reageerde op de luchtaanval. Op de bases waren Amerikaanse militairen gelegerd. In tegenstelling tot wat eerder werd gemeld, vielen er bij de beschieting geen Iraakse slachtoffers. „Er is slechts minimale schade aan onze basis. Iran lijkt de toon te matigen en dat is goed nieuws voor de hele wereld.”

Trump kondigde per direct nieuwe economische en digitale sancties tegen het Iraanse regime aan. „Die zullen van kracht blijven totdat Iran zijn gedrag verandert.” Volgens de president is het land zich alleen maar agressiever gaan gedragen sinds het ondertekenen van de internationale atoomdeal uit 2015. Trump haalde uit naar zijn voorganger Barack Obama, destijds architect van het door zijn regering hevig bekritiseerde akkoord. „De raketten waarmee we gisteren zijn beschoten, heeft Iran te danken aan onze vorige regering.” Hij riep regeringsleiders van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en China op het akkoord ook te verlaten.

Nieuw nucleair akkoord

Trump omschreef Iran als de hoofdsponsor van terrorisme in het Midden-Oosten. “Hun jacht op het vervaardigen van nucleaire wapens is een bedreiging voor de hele wereld. En dat zullen we nooit laten gebeuren.” Met het doden van de Iraanse majoor-generaal Qassem Soleimani hebben de Verenigde Staten volgens Trump vorige week verschillende aanvallen op Amerikaanse doelen in het Midden-Oosten voorkomen. Washington gaat de NAVO vragen zich actiever te bemoeien met de situatie in het Midden-Oosten en de rol van Iran daarin.

Tot slot richtte Trump zich tot Iran zelf. Hij zei samen met de internationale gemeenschap te willen werken aan een nieuw nucleair akkoord met Iran. „Een deal waardoor Iran kan groeien en de wereld wel een veiliger plek wordt. Iran kan een geweldig land zijn, maar vrede en stabiliteit in het Midden-Oosten zijn onmogelijk zolang Iran geweld blijft zaaien.”

Twitter avatar CNNPolitics CNN Politics Trump: "Iran must abandon its nuclear ambitions and end its support for terrorism. The time has come for the United Kingdom, Germany, France, Russia and China to recognize this reality. … Today, I am going to ask NATO to become much more involved in the Middle East process" https://t.co/6r8nIPnXqS

Buitenlandse Zaken past per direct reisadvies Iran aan

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor Iran per direct aangepast vanwege de toegenomen spanningen tussen Teheran en Washington. Brancheorganisatie voor reisbureaus ANVR laat alle geplande reizen schrappen, meldt persbureau ANP. Wie een reis naar het land heeft geboekt, kan bij het reisbureau terecht om geld terug te krijgen.

Voor het grootste deel van het land geldt per woensdag het advies 'alleen noodzakelijke reizen'. Voor de delen van het land die grenzen aan Afghanistan, Iran en Pakistan gold al een negatief reisadvies. Dat blijft van kracht.

Iran waarschuwde Iraakse premier over aanval op Amerikaanse doelen

Iran heeft de Iraakse premier Adel Abdul Mahdi vooraf geïnformeerd over de raketaanvallen van woensdagochtend. Dat schrijft een woordvoerder van de premier in een verklaring op Twitter.

Abdul Mahdi ontving kort na middernacht „een gesproken bericht dat de Iraanse reactie op de liquidatie van Qassem Soleimani was begonnen of snel van start zou gaan”. Vanuit Teheran werd hem verteld dat de aanvallen zich zouden beperken tot Amerikaanse doelen, hoewel geen specifieke locaties werden genoemd. Op „precies hetzelfde moment” kreeg de premier vanuit Amerikaanse kant te horen dat hun bases werden aangevallen.

In de verklaring staat verder dat de premier geen meldingen heeft ontvangen over Iraakse of Amerikaanse slachtoffers. Irak blijft zich volgens Abdul Mahdi inspannen om escalatie van „deze ernstige crisis” te voorkomen. Hij stelt dat elke schending van soevereiniteit en aanvallen op het land wordt afgewezen.

Iran vuurde woensdag vijftien raketten af op twee luchtmachtbases in Irak. De aanvallen waren een vergelding voor de liquidatie van de Iraanse generaal Soleimani. President Donald Trump schreef op Twitter dat „alles in orde” is met de Amerikaanse troepen en dat hij woensdagochtend lokale tijd met een verklaring komt.

Lees ook: Zowel Washington als Teheran lijkt niet meteen aan te sturen op verdere escalatie

De gebeurtenissen tot nu toe

Door de liquidatie van de Iraanse topgeneraal Qassem Soleimani zijn de spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten snel opgelopen. Een beknopt overzicht:

  • Soleimani kwam vrijdagochtend om bij Amerikaanse raketaanval op de luchthaven van de Iraakse hoofdstad Bagdad. Hij werd gedood op bevel van president Donald Trump. Teheran beloofde „verpletterende wraak”.
  • Een meerderheid van het Iraakse parlement stemde zondag in met een resolutie die oproept tot het vertrek van alle buitenlandse militairen in Irak, onder wie zo'n vijfduizend Amerikaanse militairen. De Nederlandse trainingsmissie in het noorden van Irak wordt tijdelijk stilgelegd door het ministerie van Defensie.
  • Bij de uitvaart van Soleimani in zijn geboorteplaats Kerman in Iran kwamen dinsdag zeker 56 mensen om door verdrukking. Ruim 200 mensen raakten gewond. Tienduizenden belangstellenden kwamen af op de begrafenis. Soleimani's lichaam werd sinds zaterdag in een lange begrafenisoptocht langs voor sjiieten heilige steden vervoerd. Iraniërs gingen massaal de straat op om de generaal een laatste eer te bewijzen.
  • Als vergelding voor het doden van Soleimani heeft Iran woensdagochtend raketaanvallen uitgevoerd op Amerikaanse doelen in Irak. Daarbij zijn volgens de Amerikaanse regering geen slachtoffers gevallen. Op Iraanse staatstelevisie wordt gemeld dat tachtig „Amerikaanse terroristen” zijn omgekomen, hoewel daar geen bewijs voor wordt geleverd.

 

Bekijk ook deze aanklikbare kaart: Hoe staan de landen in het Midden-Oosten in het conflict tussen de VS en Iran?

KLM mijdt luchtruim boven Irak en Iran na raketaanval

KLM vliegt niet meer boven Irak en Iran. De luchtvaartmaatschappij mijdt het luchtruim „tot nader order”, laat een woordvoerder aan NRC weten. De vliegtuigen die normaal gesproken over de landen vliegen, worden omgeleid.

Hoeveel vluchten normaal gesproken over Iran vliegen, kan KLM nog niet zeggen. Het gaat om vliegtuigen met bestemmingen in Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten.

Het besluit is een gevolg van de raketaanval vanuit Iran op een Amerikaanse luchtmachtbasis in Irak. Er zijn volgens het Pentagon „meer dan een dozijn” ballistische raketten afgevuurd, Iran spreekt over vijftien projectielen.

Ook Air France en Lufthansa vliegen tot nader order niet meer boven het Iraakse en Iraanse luchtruim. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen eerder op de dag verboden om boven Irak, Iran, de Perzische Golf en de Golf van Oman te vliegen.

Welkom in dit blog. Hier houdt NRC alle ontwikkelingen bij in de nasleep van de liquidatie van de Iraanse generaal-majoor Qassem Soleimani door de Verenigde Staten op vrijdag. Iran heeft als vergelding woensdagochtend raketaanvallen uitgevoerd op Amerikaanse doelen in Irak.

Lees hier het vorige blog terug: Iran vuurt raketten af op Amerikaanse doelen in Irak