Opinie

Het waagstuk behoeft wijsheid

Joyce Roodnat Joyce Roodnat houdt van het circus, ze gaat iedere winter. Maar deze keer lukte het niet – waar ze achteraf blij om is.

Joyce Roodnat

Eigenlijk ga ik elke winter naar het Wereldkerstcircus in Carré in Amsterdam. Circus is een tak van kunst die me lief is. IJle schoonheid, vaak weet je letterlijk niet wat je ziet. En omdat wilde dieren niet meer mogen, kan het de laatste jaren zonder domper van nerveuze leeuwen en olifanten met trieste oogjes.

Maar deze december lukte het niet. Ik sloeg over.

Tot eind vorige week had ik daar de smoor over in. En toen niet meer. Er was een duo trapezeartiesten uit de nok gevallen. De helft van die Sky Angels hing aan zijn tanden en een van die tanden brak af. Ik stel me de bons voor en gruw.

Ik wil niet het risico lopen mensen hun nek te zien breken. Nee, ook niet als ze wonder boven wonder overleven. Want dat is geluk, en ook in het theater gaat het om wijsheid.

De wijsheid van het waagstuk is de essentie van het theater. De artiest brengt met een halsbrekende toer het publiek in de waan dat er echt gevaar dreigt, maar dat is schijn. Hij praktiseert illusionisme – daar denk je dat je een vrouw doorgezaagd ziet worden. Er vloeit geen druppel bloed, dus ergens weet je dat het niet waar is. En toch geloof je het. Datzelfde gebeurt op het podium en in de piste. En om de inzet te verhogen gaat het mis. Zogenaamd dan, en daar trappen we met zijn allen gretig in. Als de act vervolgens wél slaagt, vinden we hem nóg beter.

De Sky Angels. Foto EPA

Heel soms breekt de werkelijkheid in en gaat het echt mis. Wilfried de Jong brak botten bij een val van vijf meter bij een act van Waardenburg en De Jong. Jos van Wees van Hendrick-Jan de Stuntman raakte stevig gewond doordat een veiligheidskabel haperde en hij van vier meter hoogte neerstortte.

Dat waren drama’s, ook voor het publiek. De bedoeling van het theater is dat je verbaasd staat over wat iemand kan. Gebeurt er een ongeluk dan brengt de act niet alleen de artiest in gevaar maar ook het publiek, dat plotseling moet leven met de herinnering aan een rampzalig moment.

Circus is hard klinkt het, sinds de Sky Angels vielen. Veiligheidsmaatregelen? „Dat willen ze zelf niet.” Alsof ze kozen voor hun val en alsof circus per definitie gedijt op levensgevaar. Zou het publiek daarop uit zijn? Natuurlijk niet. En wie dat wel is, kan maar beter even naar de dokter, die heeft een probleem met zijn medemenselijkheid.

(Maar hoezo lukte het niet om naar het circus te gaan? Je had vakantie! Nou, eerlijk gezegd kon ik me niet losmaken van The Mandalorian. Een nieuwe serie uit de Star Wars-saga. Met een gehelmde held die praat als Clint Eastwood en met de Jedi-wijsgeer Yoda als baby. Voor mij geen vallende engelen. Ik vierde Kerst met het kindeke Yoda.)