Haftar verovert Libische kuststad

Regering Sarraj in het nauw Terwijl steeds meer landen zich met het conflict in Libië bemoeien, verliest premier Sarraj de belangrijke stad Sirte aan generaal Haftar.

Een militielid houdt het verkeer in de gaten in de plaats Tajura, even ten oosten van de hoofdstad Tripoli.
Een militielid houdt het verkeer in de gaten in de plaats Tajura, even ten oosten van de hoofdstad Tripoli. Foto Ismail Zitouny/Reuters

Nog voor de deze week door Turkije beloofde militaire adviseurs en technici zijn gearriveerd, heeft de Libische regering van premier Fayez al-Sarraj dinsdag een gevoelig verlies geleden. Troepen van generaal Khalifa Haftar, die een rivaliserende regering aanvoert en probeert heel Libië te veroveren, maakten zich zonder slag of stoot meester van de strategische kustplaats Sirte.

Terwijl de aandacht zich de afgelopen weken concentreerde op Haftars vergeefse pogingen om de hoofdstad Tripoli te veroveren, wisten zijn troepen een even verrassende als belangrijke doorbraak te forceren bij het 120.000 inwoners tellende Sirte.

Naar verwachting rukken ze nu op naar Misrata, basis van de belangrijkste militie die het steeds wankeler bewind van Sarraj in het zadel helpt houden. Op de weg tussen de steden kwam het dinsdag tot botsingen tussen aanhangers van beide kampen.

De inname en het nieuwe front ten westen van Sirte deden ogenblikkelijk alarmbellen afgaan in Brussel en andere hoofdsteden. In Brussel waren ministers van Buitenlandse Zaken van de Europese Unie dinsdag bijeen voor overleg. Ze riepen op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren.

Crisis aangewakkerd

Ook de buitenlandse inmenging in het conflict werd veroordeeld. „Verdergaande bemoeienis van buitenaf wakkert de crisis aan”, waarschuwden de BZ-ministers van Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië en buitenlandcoördinator Josep Borrell in een gezamenlijke verklaring.

Dat laatste was een verwijzing naar Turkije, dat deze week besloot militairen te sturen naar Libië ter ondersteuning van de regering van Sarraj, die ook wordt erkend door de VN.

Het Turkse besluit maakt deel uit van een snel voortschrijdende internationalisering van het Libische conflict, dat al woedt sinds de val van het bewind van kolonel Gaddafi in 2011.

Haftar kan rekenen op steun van Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten en Rusland, terwijl Sarraj het moet doen met steun van Qatar en Turkije. Europa is feitelijk verdeeld over de crisis in Libië. Ook de Europese Unie spreekt niet altijd met één stem. Frankrijk staat meer aan de kant van Haftar, terwijl Italië goede banden heeft met Sarraj.

Libië is vooral interessant voor andere staten wegens zijn olie maar ook als belangrijke potentiële doorgangsroute voor migranten.

Opmerkelijk is dat Rusland en Turkije, die in Syrië al verschillende kampen steunen, ook in Libië nu tegenover elkaar komen te staan. De Duitse bondskanselier Angela Merkel, die later deze maand een conferentie over Libië hoopt te houden in Berlijn, waarschuwde onlangs al voor een nieuw Syrië in Libië. Door de aanhoudende instabiliteit in Libië hebben de Duitsers de conferentie al verscheidene keren moeten uitstellen.

Poetin spreekt Erdogan

Deze woensdag zou de Russische president Poetin op bezoek gaan in Turkije bij zijn ambtsgenoot Erdogan. Naar verwachting zouden ze de ontwikkelingen in zowel Libië als Syrië bespreken. Poetin en Erdogan zullen verder een nieuwe gaspijpleiding tussen beide landen inwijden, die door de Zwarte Zee loopt. Zaterdag reist Merkel op haar beurt naar Moskou voor overleg met Poetin over Libië.

Deze woensdag is er bovendien beraad in de Egyptische hoofdstad Caïro. Daar overleggen Franse, Italiaanse, Griekse en Cypriotische ministers over regionale ontwikkelingen.

Haftars opmars naar Sirte, dat tot 2016 in handen was van Islamitische Staat, werd volgens zijn woordvoerders vooraf gegaan door luchtbombardementen. Zijn tegenstanders zeiden zich te hebben teruggetrokken om „het bloed van burgers en jongeren van de eenheden te sparen”.

De controle over Sirte versterkt Haftars greep op de belangrijke olie-uitvoerterminals oostelijk van de stad. Het Libische Nationale Leger, zoals Haftar zijn eenheden heeft genoemd, begon zijn opmars in 2014 in het oosten met de inname van Benghazi, Libiës tweede stad. Inmiddels heeft hij het grootste deel van het land en de lucratieve oliebronnen in handen.